عنوان: کتاب دولت دیجیتال هوشمند
نام اصلی: Digital Government
نویسنده: میریام لیپس (Miriam Lips)
ناشر: روتلج (Routledge)
محتوا: خلاصه کتاب به زبان پارسی
درباره کتاب دولت دیجیتال هوشمند
کتاب «دولت دیجیتال: مدیریت اصلاحات بخش عمومی در عصر دیجیتال» اثر میریام لیپس از منابع دانشگاهی حوزه حکمرانی دیجیتال و مدیریت دولتی است. این کتاب توسط انتشارات روتلج (Routledge) منتشر شده و دولت دیجیتال را از منظر مدیریت و اصلاح بخش عمومی بررسی میکند. رویکرد کتاب صرفاً فناورانه نیست. نویسنده نشان میدهد که فناوریهای دیجیتال و داده چگونه ساختار دولت، ارائه خدمات عمومی و رابطه دولت با شهروندان را دگرگون میکنند.
مباحث اصلی کتاب عبارتند از:
- مبانی و نظریههای دولت دیجیتال
- دولت خدماتی، دولت باز و شفاف
- دولت هوشمند و فناوریهای هوشمند
- مشارکت عمومی، شهروندی دیجیتال و دموکراسی
- راهبرد، رهبری و حکمرانی دولت دیجیتال
یکی از نقاط قوت کتاب، نگاه یکپارچه آن به فناوری، داده و مدیریت دولتی است. موضوعاتی مانند هویت دیجیتال، حریم خصوصی، اخلاق، امنیت و مشارکت شهروندان نیز در کنار اصلاحات سازمانی بررسی میشوند. کتاب حتی فصل مستقلی را به دولت هوشمند اختصاص داده و در پایان به مدیریت نوآوری نهادی و دولت دیجیتال میپردازد. بنابراین، این اثر برای دانشجویان و پژوهشگران مدیریت دولتی، سیاستگذاری عمومی و تحول دیجیتال بخش عمومی منبع مناسبی است.
گذار از دولت الکترونیک به دولت دیجیتال و هوشمند
دولت الکترونیک (E-Government) را میتوان نقطه آغاز این تحول دانست. در این رویکرد، فناوری اطلاعات و ارتباطات برای الکترونیکیکردن فعالیتها و خدمات دولت به کار گرفته میشود. ایجاد درگاههای دولتی، ارائه خدمات برخط، تبادل الکترونیکی اطلاعات و کاهش مراجعه حضوری از نمودهای اصلی آن هستند.
دولت دیجیتال (Digital Government) رویکردی گستردهتر دارد. در این مرحله، هدف تنها الکترونیکیکردن خدمات موجود نیست. فناوری و داده به بخشی از منطق اداره دولت تبدیل میشوند. فرایندها، ساختارها و شیوه ارائه خدمات میتوانند از نو طراحی شوند و تعامل میان سازمانهای دولتی و شهروندان نیز تغییر میکند. لیپس نیز دولت دیجیتال را پدیدهای فراتر از یک مسئله صرفاً فناورانه میداند و آن را در ارتباط با اصلاحات بخش عمومی تحلیل میکند.
دولت هوشمند (Smart Government) یک گام پیشرفتهتر در همین مسیر است. در این رویکرد، ظرفیتهای دادهای و فناوریهای هوشمند برای تصمیمگیری بهتر، پیشبینی نیازها و ارائه خدمات عمومی هوشمند به کار گرفته میشوند. کلانداده، الگوریتمها، هوش مصنوعی و فناوریهای هوشمند زمینه حرکت از خدمات واکنشی به خدمات دادهمحور و پیشنگر را فراهم میکنند. لیپس نیز توسعه فناوریهای هوشمند، هوش مصنوعی و استفاده نوآورانه از داده را از عوامل گسترش مفهوم دولت دیجیتال و شکلگیری دولت هوشمند میداند.
بنابراین، این سه مفهوم را نباید کاملاً مترادف دانست. دولت الکترونیک بر الکترونیکیکردن خدمات، دولت دیجیتال بر تحول دولت با فناوری و داده، و دولت هوشمند بر بهرهگیری هوشمندانه و پیشنگر از داده و فناوری تأکید دارد. این گذار الزاماً به معنای حذف مرحله پیشین نیست. دولت هوشمند بر زیرساختها و قابلیتهایی بنا میشود که طی توسعه دولت الکترونیک و دولت دیجیتال شکل گرفتهاند.
معرفی میریام لیپس
میریام لیپس (Miriam Lips) پژوهشگر برجسته حوزه دولت الکترونیک و دولت دیجیتال بود. او تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه اراسموس روتردام گذراند و دکترای خود را در حوزه مدیریت دولتی دریافت کرد. لیپس پیش از فعالیت در نیوزیلند، در دانشگاه تیلبورگ و مؤسسه اینترنت آکسفورد نیز فعالیت پژوهشی داشت.
میریام لیپس (Miriam Lips)
از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۲، کرسی دولت دیجیتال دانشگاه ویکتوریا ولینگتون را بر عهده داشت و نخستین دارنده این کرسی بود. زمینه پژوهشهای او شامل تحول دیجیتال دولت، مدیریت اطلاعات عمومی، هویت و حریم خصوصی، مشارکت دیجیتال، دادههای دولتی، شفافیت و رابطه فناوری با مدیریت و دموکراسی بود.
اهمیت لیپس در این است که دولت دیجیتال را صرفاً از دریچه فناوری مطالعه نمیکرد. محور اصلی پژوهشهای او پیامدهای مدیریتی، حکمرانی، اجتماعی و دموکراتیک فناوری در بخش عمومی بود. او همچنین در ایجاد و توسعه آموزش دانشگاهی دولت الکترونیک نقش داشت و با نهادهای دولتی نیوزیلند در پروژههای مرتبط با داده، خدمات عمومی و تحول دیجیتال همکاری میکرد. دانشگاه ویکتوریا ولینگتون از لیپس بهعنوان یکی از پیشگامان حوزه دولت دیجیتال یاد کرد.
منبع: لیپس، میریام. کتاب دولت دیجیتال هوشمند. روتلج.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
