عنوان: کتاب سیمای سازمان مورگان
نام اصلی کتاب: Images of Organization
نویسنده: گرت مورگان (Gareth Morgan)
ناشر:سیج (SAGE)
محتوا: خلاصه کتاب انگلیسی با ترجمه دقیق فارسی
درباره کتاب سیمای سازمان مورگان
کتاب سیمای سازمان از آثار برجسته گرت مورگان در حوزه نظریههای مدیریت و سازمان است. ایده اصلی کتاب این است که سازمان پدیدهای پیچیده است و نمیتوان آن را تنها با یک نظریه یا زاویه دید توضیح داد. مورگان برای حل این مسئله از استعارههای سازمانی استفاده میکند و نشان میدهد هر استعاره بخشی از واقعیت سازمان را آشکار میسازد و در عین حال، ممکن است بخشهای دیگری از آن را پنهان کند. مهمترین محورهای کتاب عبارتاند از:
- کاربرد استعاره در تحلیل سازمان
- بررسی ساختار، محیط و سازگاری سازمان
- تحلیل فرهنگ، قدرت و سیاست سازمانی
- شناخت فرایندهای تغییر و تحول سازمان
- بررسی سازمان از دیدگاههای نظری متفاوت
در این کتاب سازمان گاهی مانند یک ماشین، گاهی همچون یک موجود زنده و در موارد دیگر بهصورت مغز، فرهنگ، نظام سیاسی یا ابزار سلطه در نظر گرفته میشود. این شیوه نگاه به خواننده کمک میکند ساختار، رفتار، قدرت، فرهنگ، تغییر و روابط سازمانی را از دیدگاههای متفاوت تحلیل کند. بنابراین ارزش کتاب بیش از ارائه مجموعهای از نظریهها، در آموزش شیوه تفکر و تحلیل سازمان نهفته است.
گرت مورگان و آثار او در نظریه سازمان
گرت مورگان (Gareth Morgan) نظریهپرداز و نویسنده شناختهشده حوزه سازمان و مدیریت است که بخش مهمی از آثار او به یافتن شیوههای متفاوت برای شناخت و تحلیل سازمانها اختصاص دارد. رویکرد مورگان بر این مبنا استوار است که نظریههای سازمانی صرفاً توصیفهای خنثی از واقعیت نیستند؛ بلکه هر نظریه، سازمان را از زاویهای خاص مشاهده و تفسیر میکند.
مورگان همچنین به همراه گیبسون بورل، کتاب نظریههای کلان جامعهشناختی را تألیف کرده است. در آن کتاب، نظریههای سازمان براساس پیشفرضهای فلسفی و جامعهشناختی در قالب چهار پارادایم کارکردگرایی، تفسیری، انسانگرایی رادیکال و ساختارگرایی رادیکال صورتبندی میشوند. از این منظر، میان دو اثر ارتباط مفهومی روشنی وجود دارد: کتاب پارادایمها به مبانی فلسفی و نظری شناخت سازمان میپردازد، در حالی که سیمای سازمان از استعارهها بهعنوان ابزار شناخت و تحلیل سازمان استفاده میکند.
استعارههای سازمانی در کتاب سیمای سازمان
مورگان در کتاب سیمای سازمان هشت استعاره اصلی را برای شناخت سازمان مطرح میکند. استعارههای سازمانی چارچوبی متفاوت برای مشاهده و تفسیر پدیدههای سازمان فراهم میآورد:
- سازمان به مثابه ماشین: تأکید بر ساختار، نظم، قوانین، تقسیم کار و کنترل.
- سازمان به مثابه موجود زنده: توجه به محیط، نیازهای سازمان، سازگاری و بقا.
- سازمان به مثابه مغز: تمرکز بر یادگیری، پردازش اطلاعات و خودسازماندهی.
- سازمان به مثابه فرهنگ: بررسی ارزشها، باورها، نمادها و معانی مشترک.
- سازمان به مثابه نظام سیاسی: تحلیل منافع، قدرت، تعارض و ائتلافهای سازمانی.
- سازمان به مثابه زندان روانی: بررسی الگوهای ذهنی و باورهایی که شیوه تفکر و عمل اعضای سازمان را محدود میکنند.
- سازمان به مثابه جریان و دگرگونی: نگاه به سازمان بهعنوان پدیدهای پویا که پیوسته در حال شکلگیری و تغییر است.
- سازمان به مثابه ابزار سلطه: بررسی نابرابری، کنترل، بهرهکشی و پیامدهای قدرت سازمانی.
استعارههای سازمانی مورگان
هدف مورگان انتخاب یک استعاره بهعنوان بهترین تصویر سازمان نیست. او نشان میدهد تحلیل چنداستعارهای میتواند شناخت عمیقتری ایجاد کند؛ زیرا مسئلهای که از منظر ساختار قابل توضیح نیست، ممکن است از منظر فرهنگ، قدرت، محیط یا الگوهای ذهنی بهتر فهمیده شود. همین رویکرد، کتاب سیمای سازمان را به منبعی مهم برای مطالعه نظریههای سازمان و تحلیل مسائل پیچیده سازمانی تبدیل کرده است.
منبع: مورگان، گرت. سیمای سازمان مورگان. سیج.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
