زیرساختهای فناوری اطلاعات (IT Infrastructure) در سازمان شامل منابع سختافزاری و نرمافزاری است که فرایندهای سازمانی فناوریمحور را تسهیل میکنند. مدیریت فناوری اطلاعات سازمان نیازمند بهرهمندی از زیرساختهای لازم در سازمان است. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله کوشش بر آن است تا زیرساختهای لازم برای اثربخشی فناوری اطلاعات در سازمان مفهومسازی و تعریف شود.
تعریف زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات
زیرساختهای فناوری اطلاعات به سختافزار، نرمافزار، منابع شبکه و خدمات مورد نیاز برای وجود، عملکرد و مدیریت محیط فناوری اطلاعات سازمان اشاره دارد. این ابزارها به شرکت این امکان را می دهد تا راهکارها و خدمات فناوری اطلاعات را به کارمندان، شرکا و یا مشتریان خود ارائه دهد.
زیرساخت فناوری اطلاعات از اجزایی تشکیل شده است که به نحوی در عملیات فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش دارد و می تواند برای عملیات تجاری داخلی یا راه حل های تجاری استفاده شود. به طور معمول، یک زیرساخت استاندارد فناوری اطلاعات شامل اجزای زیر است:
زیرساختهای سختافزاری
سخت افزار بخش فیزیکی زیرساخت فناوری اطلاعات است و شامل همه عناصر لازم برای پشتیبانی از عملکرد اصلی ماشین ها و دستگاه هایی است که خود زیرساخت را تشکیل می دهند. سرورها، کامپیوترها، مراکز داده، سوئیچها، هابها و روترها اجزای اصلی هستند. سایر تجهیزات مانند برق، سیستمهای خنککننده، کابل کشی و فضاهای اختصاصی جزء سخت افزار هستند.
زیرساختهای نرمافزاری
نرمافزار به تمام برنامههای کاربردی که شرکت برای اهداف داخلی و ارائه خدمات خود به مشتریان استفاده می کند، اشاره دارد. وبسرورها، برنامهریزی کابردی، برنامههای افزایش بهره وری و سیستم عامل است. سیستم عامل مهمترین مؤلفه نرمافزار است و وظیفه مدیریت سخت افزار و اتصال منابع فیزیکی به زیرساخت شبکه را بر عهده دارد.
اهمیت زیرساختهای اصلی فناوری اطلاعات
با رشد و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمانهای مختلف به استفاده از ابزارهای این فناوری روی آوردهاند. برای نمونه هوش تجاری، برنامهریزی منابع سازمان و مدیریت ارتباط مشتری نمونههایی از همین ابزارها هستند. با این وجود بسیاری از این پروژهها با شکست مواجه میشوند چون زیرساختهای فناوری اطلاعات در سازمانها مهیا نیست. برای استقبال از فناوریهای جدید باید زمینههای در سازمان مهیا باشد که بیشتر در بعد نرمافزاری و سختافزاری قابل بررسی است.
زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات نیازمند تمامی دستگاهها و وسایل ارتباطی نظیر تجهیزات مخابراتی و اینترنت میباشد. هدف اصلی ایجاد و توسعه شبکهها و سرویسهای مخابراتی و شبکههای انتقال است. این عوامل امکان برقراری ارتباطات چندرسانهای، دستیابی، ذخیره و تشر اطلاعات و مهندسی پرتکلها، رمزنگاری و امنیت را فراهم میکنند. سازمانها باید با فناوری اطلاعات همراه شوند بنابراین ایجاد زیرساختهای لازم از اهمیت غیرقابل انکاری برخوردار است.
این خدمات بسیار تخصصی هستند و برخی دیگر آنرا به شرکتهای تخصصی، برونسپاری میکنند. این پشتیبانی بر حسب نیازمندی کارفرما، ممکن است بهصورت حضوری و یا از راهدور و با ارائه دسترسی های محدود و ضروری باشد. در هر حال توافقنامه سطح خدمات مورد نیاز باید بگونه ای تنظیم شود که بتواند نیازهای کارفرما را بصورت کامل پوشش دهد. در اینجا بر حسب درجه اهمیت حوادث رخ داده و تأثیر آن بر کسبوکار سازمان، بازه های زمانی برای رفع موقت مشکل پیش آمده و ارائه راهکار جهت پیشگیری از تکرار آن مشخص خواهد شد.
زیرساختهای اصلی فناوری اطلاعات در سازمان
عمدهترین زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان عبارتند از:
- شبکه ارتباطی
- مجازیسازی
- پشتیبانگیری و ذخیره اطلاعات
- مانیتورینگ و پایش
شبکههای ارتباطی (Communication Networks)
شبکههای ارتباطی مجموعهای از زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری هستند که امکان تبادل داده میان کاربران، سرورها و سامانههای سازمانی را فراهم میکنند. این زیرساختها باید ضمن تأمین سرعت، امنیت و پایداری ارتباطات، قابلیت توسعه و سازگاری با نیازهای آینده سازمان را داشته باشند.
مجازیسازی (Virtualization)
مجازیسازی فناوریای است که با ایجاد محیطهای مجازی، امکان استفاده بهینهتر از منابع سختافزاری و کاهش هزینههای زیرساختی را فراهم میکند. این فناوری با افزایش انعطافپذیری، قابلیتهایی مانند دسترسپذیری بالا (High Availability)، بازیابی پس از بحران (Disaster Recovery) و مدیریت بهینه منابع پردازشی را بهبود میدهد.
پشتیبانگیری و ذخیرهسازی اطلاعات (Backup and Data Storage)
پشتیبانگیری و ذخیرهسازی اطلاعات از عناصر حیاتی زیرساخت فناوری اطلاعات است که با هدف حفاظت از داراییهای اطلاعاتی سازمان انجام میشود. استفاده از تجهیزات، نرمافزارها و راهکارهای استاندارد ذخیرهسازی، امکان حفظ، بازیابی و امنیت دادههای مهم سازمانی را فراهم میکند.
مانیتورینگ (Monitoring)
مانیتورینگ فرایند پایش مستمر وضعیت سامانهها، شبکهها و سرویسهای فناوری اطلاعات برای اطمینان از عملکرد صحیح آنها است. سیستمهای مانیتورینگ با شناسایی خطاها، ثبت رخدادها و ارسال هشدارهای بهموقع، نقش مهمی در افزایش پایداری و دسترسپذیری خدمات سازمانی دارند. داشبورد بازاریابی یک نمونه از سیستم مانیتورینگ است. سیستم پایش برای توسعه و بهبود در آینده نیز کاربرد دارد.
سخن پایانی
زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات عامل اصلی در دستیابی به اثربخشی سیستم اطلاعات در سازمان هستند. هر سازمان باید به درستی این زمینهها و زیرساختها را شناسایی کرده و بهبود بخشد.با توجه به وابستگی سازمانها به شبکههای کامپیوتری و گسترش روز افزون این وابستگی، باید مجموعهی از خدمات و فرآیندها را پیش بینی و اجرایی نمود. اگر این زیرساختها همواره در حال سرویسدهی باشند، کسبوکار دچار توقف و آسیب نمیشود. تیم نگهداشت و پشتیبانی شبکه و زیرساخت این وظیفه خطیر را بر عهده دارد. برخی از شرکتها با استخدام و سازماندهی تیمهای پشتیبانی، این مأموریت را خود بر عهده میگیرند.
فهرست منابع
رضاییان، علی. کتاب سیستم اطلاعات مدیریت. سمت.
توربان، آفریم؛ پولارد، کارل؛ وود، گریگوری. کتاب مدیریت فناوری اطلاعات. جان وایلی و پسران.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
