تامین مالی زنجیره تامین (SCF)

تامین مالی زنجیره تامین (Supply chain finance) به معنای فراهم کردن پول و جریان‌های نقدی جهت انجام فرایندهای مختلف سازمانی است. این فرایندها از تامین مواد اولیه تا انجام عملیات درون سازمانی را شامل می‌شود.در این مقاله با توجه به اهمیت مدیریت جریان مالی در طول زنجیره و با بهره‌گیری از اصول و مبانی تحقیق به روش حقیقت یابی و مطالعه موردی تلاش گردید با بررسی شواهد و نیز تجربیات کاربردی در این زمینه، چارچوبی جهت بهره‌گیری موثر از نظام مدیریت جریان مالی و نیز اصول و مبانی آن ارایه گردد.

تعریف تأمین مالی زنجیره تأمین

تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF) مجموعه‌ای از راهکارها و ابزارهای مالی مبتنی بر فناوری است که با هدف بهینه‌سازی جریان نقدینگی و مدیریت سرمایه در گردش در طول یک زنجیره تأمین به کار می‌رود. این رویکرد حاصل اتحاد مدیریت مالی و مدیریت زنجیره تامین شرکت است.

در این روش، با استفاده از اعتبارِ خریداران بزرگ، امکان دسترسی سریع‌تر و ارزان‌ترِ تأمین‌کنندگان به نقدینگی فراهم می‌شود تا کارایی و پایداری کل شبکه (از تولیدکننده تا مصرف‌کننده) افزایش یابد. کارایی بالای این رویکرد، کسب‌وکارها را ناگزیر به حضور و مشارکت فعال در اقتصادهای مبتنی بر شبکه و زنجیره نموده است.

بخش عمده‌ای از وظایف مدیریتی جریان‌های مالی کسب‌وکارهای زنجیره ارزش در تعامل با ارائه دهندگان خدمات مالی تعریف شده است. با توجه به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های بانک‌ها و موسسات مالی به نحو مطلوب تری به مورد اجرا گذاشته شوند. از آنجا که زنجیره تامین قلب سازمان است باید برای تنظیم ضربان سازمانی باید همیشه و بدون توقف کار نماید. پول و جریان‌های نقدینگی آن چیزی است که زنجیره تامین را روشن کرده و به جلو حرکت می‌دهد.

اهمیت تامین مالی زنجیره تامین

امروزه نقش مدیریت مالی در موفقیت شرکت‌ها و زنجیره‌های تأمین، نه‌تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه در کشورهای توسعه‌یافته نیز مورد توجه قرار گرفته است. توانایی و پایداری بنگاه‌ها تا حد زیادی به ظرفیت آن‌ها در سرمایه‌گذاری بر نوآوری و ارتقای کیفیت وابسته است. امری که مستلزم دسترسی به منابع مالی کافی و در نتیجه تأمین مالی مؤثر است. با این حال، به دلیل ریسک بالای فعالیت‌های مالی، بسیاری از شرکت‌ها در تأمین منابع مالی موردنیاز خود با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند.

مشکلات مربوط به تأمین سرمایه در زنجیره‌های تأمین ممکن است از عوامل متعددی ناشی شود؛ از جمله نارسایی بازارهای مالی داخلی در ارائه‌ی محصولات و خدمات مالی متنوع، نبود سازوکارهای کارآمد تأمین مالی، یا عدم انعطاف و کاستی‌های موجود در چارچوب‌های قانونی.

در این شرایط، شرکت‌ها به‌دنبال استفاده از شیوه‌های نوین تأمین مالی از جمله تأمین مالی زنجیره تأمین (Supply Chain Finance یا SCF) هستند. این رویکرد به‌عنوان یکی از نوآوری‌های مالی جدید، مجموعه‌ای از خدمات است که تنها مؤسسات مالی تخصصی قادر به ارائه‌ی آن هستند. حتی شرکت‌های بزرگ غیرمالی نیز توان تأمین این خدمات را ندارند. از این رو، پژوهش‌ها و بنگاه‌ها به بررسی اهمیت SCF و نقش آن در رفع مشکلات تأمین مالی شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEs) می‌پردازند. چرا که SCF روشی نوین برای تأمین مالی مبتنی بر بدهی به شمار می‌رود که می‌تواند شکاف‌های موجود در نظام تأمین مالی سنتی را کاهش دهد.

مزایا و مشکلات زنجیره تامین مالی

گرایش به این رویکرد مزیت‌ها و سودآوری هایی را برای بنگاه‌های عضو شبکه و زنجیره‌های تامین به همراه دارد. از سوی دیگر مشکلات و پیچیدگی‌هایی را نیز برای مدیریت جریان‌های مالی، نقدینگی و سرمایه در گردش بنگاه‌ها به دنبال دارد. یک راهکار مناسب در این زمینه تغییر رویکرد و نقش ارائه دهندگان خدمات مالی از تامین کننده صرف منابع مالی به عنوان شرکای تجاری بنگاه‌های اقتصادی و تجاری است.

تجزیه‌وتحلیل نسبت‌های مالی یکی از ابزارهای که برای تعیین موقعیت مالی شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد تجزیه‌وتحلیل نسبت‌های مالی است. در واقع نسبت‌های مالی واقعیت‌های مهمی را در ارتباط با عملیات و وضعیت مالی یک شرکت آشکار می‌سازد. فایده محاسبه نسبت‌ها آن است که رابطه بین اقلام عمده صورت‌های مالی دقت پیدا می‌کند.

همچنین با استفاده از آن مشکلات و نقاط ضعف و قوت مالی شرکت‌ها تعیین می‌گردد. البته نسبت‌ها وقتی بیشتر مفهوم پیدا می‌کنند که با سایر نسبت‌ها در گذشته همان شرکت و یا با مؤسسات مشابه و یا با استانداردهای مطلوب صنعت مربوط مقایسه شوند. بنابراین باید تامین مالی زنجیره تامین را جدی گرفت.

سخن پایانی

عملکرد مالی تامین یکی از مهمترین شاخص‌ها برای ارزیابی عملکرد آن و درجه رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده است. جهت ارزیابی عملکرد مالی از نسبت‌های مالی استفاده می‌شود. نسبت‌ها روش‌هایی هستند که به شرکت‌ها و سهامداران آنها این امکان را می‌دهد که خود را در مقابل سایرین ارزیابی نمایند. نسبت‌ها وسیله‌ای هستند که از طریق آنها سهامدار می‌تواند تمامی نتایجی را که ازصورت‌های مالی که شرکت باز دارد را بدست آورد. به طور خلاصه، برای اطمینان از سلامت مالی شرکت باید صورت‌های مالی آن شرکت را تجزیه و تحلیل نمود و در اینجا می‌توان با نسبت‌های مالی نتایج قابل توجه‌ای از صورت‌های مالی آن شرکت بدست آورد.

منبع: چوپرا، سونیل؛ و مایندل، پیتر. مدیریت زنجیره تأمین: راهبرد، برنامه‌ریزی و عملیات. لندن: پیرسون.