بلاکچین در مدیریت مالی راهکاری بهینه مبتنی بر شبکههای غیرمتمرکز و دفترکل توزیع شده برای مدیریت جریانهای ورودی و خروجی پولی است. جامعه جهانی، شبکه بلاکچین را با ارزهای دیجیتال و بیتکوین شناخت اما یکی از کاربردهای مهم شبکه بلاکچین در مدیریت مالی است. در واقع بلاکچین میتواند صنعت بانکداری، بیمه، بازار سرمایه، تأمین مالی و بسیاری از رویکردهای دیگر مالی را با تحول روبهرو کند. در این نوشتار «بلاکچین در مدیریت مالی» مفهومسازی و تعریف میشود.
تعریف بلاکچین در مدیریت مالی
فناوری بلاکچین (Blockchain) در مدیریت مالی، یک فناوری دفتر کل توزیعشده است که اطلاعات و تراکنشهای مالی را بهصورت رمزنگاریشده، شفاف، غیرقابلتغییر و غیرمتمرکز ثبت و نگهداری میکند. این فناوری با حذف واسطهها، افزایش امنیت دادهها، کاهش هزینههای مبادلات و تسریع پردازش تراکنشها، کارایی فرایندهای مالی را بهبود میبخشد.
بلاکچین امروزه در حوزههایی مانند پرداختهای دیجیتال، حسابداری، حسابرسی، مدیریت زنجیره تأمین مالی، قراردادهای هوشمند و مدیریت داراییهای دیجیتال کاربرد گستردهای یافته است. این شبکه به دلیل ماهیت غیرمتمرکز، امن و سریعی که دارد، میتواند در امورات مختلف زندگی مورد استفاده قرار بگیرد. یکی از مهمترین آنها، امور حسابداری و مدیریت مالی است.
فناوری بلاکچین یک راهکار ضروری برای بسیاری از مسائل موجود در صنعت مالی است. ارائه دهندگان خدمات مالی همچنان به دنبال فناوری بلاکچین برای شفافیت، امنیت، مدیریت ریسک و معاملات سریعتر هستند. با این حال، پذیرش بلاکچین در امور مالی همچنان با چالشهای مختلفی روبرو است.
ویژگیهای بلاکچین در مدیریت مالی
ویژگیهای مهم زیر، دلایل در نظر گرفتن کاربرد بلاکچین در بخش مالی را نشان میدهد:
ویژگیهای بلاکچین در مدیریت مالی
عدم تمرکز
فناوری بلاکچین توزیع دفتر کل دیجیتال را در گرههای مختلف امکان پذیر میکند. بنابراین نیازی به شخص ثالث منحصر به فرد برای پردازش و ذخیره دادههای تراکنش نیست. حسابداری مبتنی بر بلاکچین و خدمات مالی از خطر هک شدن مصون هستند. افزون بر این، فناوری بلاکچین قدرت کنترل واسطهها را بر تراکنشهای مالی حذف میکند. در نتیجه، برنامههای بلاکچین در امور مالی میتوانند از دسترسی بهتر و مقرون به صرفه بودن اطمینان حاصل کنند.
تغییر ناپذیری
مهمترین ویژگی در مورد بلاکچین که پاسخ مهمی به این میدهد که آیا بلاکچین آینده امور مالی است، تغییر ناپذیری است. پس از ساخته شدن بلاکها و افزودن آنها به بلاکچین، هیچ گونه تغییری در آنها اعمال نمی شود. تغییرناپذیری طیف وسیعی از مزایای گسترده را با پیاده سازی در معاملات تجاری منظم ارائه میدهد. اساسا، دفتر کل بلاکچین میتواند به عنوان منبع اطلاعاتی قابل اعتماد عمل کند.
امنیت
در میان عوامل متعددی که تقاضا برای پیاده سازی بلاکچین در بانکها را تقویت میکند، قطعا ویژگی امنیت، جایگاه بخصوصی دارد. بلاکچین برای امنیت دفتر کل معاملات خود از رمزگذاری استفاده میکند. در نتیجه، تنها افرادی که دارای یک کد کلیدی خاص هستند میتوانند به دادهها دسترسی پیدا کنند. علاوه بر این، تراکنشهای بلاکچین غیر متمرکز و همتا به همتا هستند، در نتیجه سطح برجستهای از امنیت را تضمین میکنند.
مزایای بلاکچین در مدیریت مالی
برخی از مهمترین مزایای استفاده از شبکه بلاکچین در مدیریت مالی عبارتند از:
امنیت (Security)
شبکه بلاکچین با حذف واسطههای داده همچون عوامل انتقال، اپراتورها و سایر ابزارهای انحصاری و کنترلی، امنیت امور مالی را افزایش میدهد. اطلاعات در شبکه بلاکچین توسط هیچ شخص یا سازمانی قابل دستکاری نیستند و این نیز بر امنیت این شبکه میافزاید.
شفافیت (Transparency)
شبکه بلاکچین به دلیل اینکه یک شبکه عمومی و منبعباز «Open source» است، میتواند منبع اطلاعات خود را بهصورت شفاف به تمام کاربران یک شبکه نشان دهد. بنابراین میتواند بهعنوان یک منبع مشترک حقیقت برای مشارکت کنندگان شبکه مالی عمل کند.
اعتماد (Trust)
دفتر کل شفاف و غیرقابل تغییر شبکه بلاکچین، همکاری، مدیریت دادهها و دستیابی به توافق را برای طرفهای مختلف در یک شبکه مالی آسان میکند. از این رو طرفین یک شبکه مالی میتوانند با اعتماد بالا در این بستر فعالیت کنند.
قابل برنامهریزی (Programmability)
شبکه بلاکچین از ایجاد و اجرای قراردادهای هوشمند پشتیبانی میکند. از این رو میتواند به واسطهی قراردادهای هوشمند، برای اجرای یک اتوماسیون مالی برنامهریزی شود.
حریم خصوصی (Privacy)
بلاکچین ابزارهای پیشرو در حفظ حریم خصوصی دادهها را در لایه پشته نرمافزارهای خود فراهم میکند. این شبکه همچنین امکان اشتراکگذاری انتخابی دادهها در شبکههای تجاری و مالی را فراهم میکند. این موضوع بهصورت چشمگیری سبب بهبود شفافیت، اعتماد و کارایی و حفظ حریم خصوصی میشود.
کارایی بالا (High-Performance)
شبکههای بلاکچینی خصوصی و ترکیبی، برای حفظ صدها تراکنش در ثانیه مهندسی شدهاند. بنابراین استفاده از آنها میتواند کارایی بالایی را برای امورات مالی در پی داشته باشد. این امر میتواند بهواسطهی چندین شبکه بلاکچین مختلف انجام شود.
مقیاسپذیری (Scalability)
راهحلهای مقیاسپذیری در لایه دوم بلاکچین میتوانند از قابلیت همکاری بین زنجیرههای خصوصی و عمومی پشتیبانی کنند. این موضوع به هر سازمان دسترسی جهانی، انعطافپذیری فوقالعاده و یکپارچگی بالای شبکه اصلی را ارائه میدهد.
کارکردهای بلاکچین در مدیریت مالی
بلاکچین در مدیریت مالی روند افزایش سرمایه برای شرکتها، اشخاص و استارتآپها میتواند چالشبرانگیز باشد. شرکتها با مقررات سختگیرانه، زمان طولانی برای رسیدن به بازار، نوسانات ناشی از نرخ بهره و ریسک نقدینگی مواجه هستند. بلاکچین میتواند با کاهش مقررات، کاهش زمان افزایش سرمایه و دیگر مزایای خود، کارایی بازار سرمایه برای شرکتها و اشخاص را تسهیل کند.
شبکه بلاکچین این پتانسیل را دارد که انطباق و شفافیت مالیاتی را ساده و خودکار کند. هنگامی که شرکتهای مالیاتی از شبکه بلاکچین برای ثبت هزینهها و تراکنشها در دفاتر خود استفاده کنند، مقامات مالیاتی با استفاده از دادههای این شبکه، پرداخت مالیات را در زمان واقعی محاسبه و اجرا میکنند. این امکان به بهبود کارایی شرکتهای مالیاتی میانجامد.
مزایای فناوری بلاکچین برای مدیریت دارایی شامل «امنیت»، «سرعت در انجام تراکنشها» و «صرفهجویی در هزینهها» است. این موارد، وظایفی هستند که نیاز به ذخیرهسازی و تبادل داده بین طرفین دارند که کار دشواری است، اما میتوان آن را به شبکه امن و سریع بلاکچین واگذار کرد.
شرکتهای سرمایهگذاری، شرکتهای سهام خصوصی، صندوقهای املاک و مستغلات و بازارهای تخصصی با تقاضاهایی برای بهبود مدیریت ریسک بدهی، تطبیق ساختارهای تصمیمگیری پویاتر و رسیدگی به پیچیدگی فزاینده مقررات در حال تغییر مواجه هستند. بلاکچین میتواند در تمام این موارد، بهصورت مؤثر مدیریت دارایی و ذینفعان را ساده کند.
بلاکچین و تامین مالی
تامین مالی تجارت به زیرساختها، فرایندها و منابع مالی اشاره دارد که زنجیرههای تأمین تجارت بینالمللی را پشتیبانی میکند. این صنعت همچنان به فرآیندهای مبتنی بر کاغذ متکی است که در معرض آسیبپذیریهای امنیتی قرار دارد.
برای پردازش اعتبار اسنادی، تایید اسناد و ایجاد اعتماد بین سهامداران، تراکنشهای فردی ممکن است ۹۰ تا ۱۲۰ روز طول بکشد. بلاکچین میتواند تمام چرخه حیات مالی تجارت را با افزایش امنیت و کارایی، دیجیتالی کند. این امر میتواند با شفافیت، کاهش زمان پردازش، کاهش سرمایه و با کاهش خطا و تقلب همراه باشد.
مزایای فناوری بلاکچین برای مدیریت دارایی شامل «امنیت»، «سرعت در انجام تراکنشها» و «صرفهجویی در هزینهها» است. این موارد، وظایفی هستند که نیاز به ذخیرهسازی و تبادل داده بین طرفین دارند که کار دشواری است، اما میتوان آن را به شبکه امن و سریع بلاکچین واگذار کرد.
سخن پایانی
بلاکچین یکی از مهمترین فناوریهای تحولآفرین در حوزه مدیریت مالی به شمار میرود که با افزایش شفافیت، امنیت و قابلیت ردیابی اطلاعات، شیوه انجام بسیاری از فعالیتهای مالی را دگرگون کرده است. استفاده از این فناوری میتواند هزینههای عملیاتی را کاهش داده، اعتماد میان ذینفعان را افزایش دهد و زمینه توسعه خدمات مالی نوآورانه را فراهم سازد. با گسترش اقتصاد دیجیتال و فناوریهای مالی، انتظار میرود بلاکچین نقش پررنگتری در آینده مدیریت مالی، حسابداری و نظامهای مالی هوشمند ایفا کند.
منبع: آرون، جای سینگ؛ کومو، جری؛ و گور، نیتین. بلاکچین برای کسبوکار. بوستون: آیبیام.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
