عملکرد مالی

عملکرد مالی (Financial performance) مقیاسی عینی است که نشان می‌دهد سازمان تا چه میزان از دارایی‌هایش برای ایجاد درآمد استفاده کرده است. همیشه عملکرد مالی و سودآوری یک دستاورد بسیار بااهمیت برای سازمان‌ها است. شاید بتوان گفت پیامدهای مالی مهم‌ترین ملاک ارزیابی عملکرد سازمانی است. در این مقاله مفهوم «عملکرد مالی»، مزایا، محدودیت‌ها، نقاط ضعف و قوت مالی شرکت‌ها تشریح می‌گردد.

تعریف عملکرد مالی

منظور از عملکرد مالی پیامدهای است که به صورت جریان‌های درآمدی و نقدینگی وارد سازمان می‌شود. فعالیت‌های مختلف سازمانی با هدف سودآوری انجام می‌شود. عملکرد مالی معیاری در خصوص چگونگی استفاده یک شرکت از دارایی‌ها و روش کسب‌وکار به منظور تولید درآمد است. از این اصطلاح همچنین به عنوان یک معیار کلی از سلامت مالی شرکت در دوره معین استفاده می‌شود.

به طور خلاصه، برای اطمینان از سلامت مالی شرکت باید صورت‌های مالی آن شرکت را تجزیه و تحلیل نمود. در اینجا می‌توان با نسبت‌های مالی نتایج قابل توجه‌ای از صورت‌های مالی آن شرکت بدست آورد. تجزیه و تحلیل نسبت‌های مالی یکی از ابزارهای که برای تعیین موقعیت مالی شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد تجزیه و تحلیل نسبت‌های مالی است.

در واقع نسبت‌های مالی واقعیت‌های مهمی را در ارتباط با عملیات و وضعیت مالی یک شرکت آشکار می‌سازد. فایده محاسبه نسبت‌ها آن است که رابطه بین اقلام عمده صورت‌های مالی دقت پیدا می‌کند.

مقایسه عملکرد مالی و غیرمالی

اگر عملکرد را به دو دسته عملکرد مالی و غیرمالی تقسیم کنیم باید گفت هدف از عملکرد غیرمالی نیز در نهایت کسب سودآوری است. شاخص‌های مالی معمولاً گذشته‌نگر و مبتنی بر گزارش‌های دوره‌ای‌اند، درحالی‌که شاخص‌های غیرمالی آینده‌نگر بوده و ظرفیت رشد و پایداری را ارزیابی می‌کنند.

عملکرد مالی شرکت یکی از مهمترین شاخص‌ها برای ارزیابی عملکرد آن و درجه رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده است. در مقابل عملکرد غیرمالی شاخص‌هایی مانند کیفیت، رضایت مشتری، نوآوری، مسئولیت اجتماعی و اثرات زیست‌محیطی را می‌سنجد که اغلب محرک‌های اصلی موفقیت بلندمدت هستند.

میلر و همکاران معتقدند عملکرد مالی جزو ابزار مهم و متـداول حسابداری مـدیریت هستند. تمرکز این معیارها بر عواملی است که بیشترین تأثیر را بر سود شرکت دارنـد. عملکرد برمبنای معیارهای چندگانـه غیرمالی منجـر بـه افـزایش اعتماد سازمانی کارکنان به صداقت رؤسا می‌شود. شـاخص‌هایی ماننـد مشتری مداری، نوآوری و گسترش تولید باعث رضایت شغلی کارکنان می‌شوند.

نقش نسبت‌های مالی

جهت ارزیابی عملکرد مالی از نسبت‌های مالی استفاده می‌شود. نسبت‌ها روش‌هایی هستند که به شرکت‌ها و سهامداران آنها این امکان را می‌دهد که خود را در مقابل سایرین ارزیابی نمایند. یکی از روش‌های متداول تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی، تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی با استفاده از نسبت‌های مالی می‌باشد.

نسبت‌ها وسیله‌ای هستند که از طریق آنها سهام‌دار می‌تواند تمامی نتایجی را که از صورت‌های مالی که شرکت باز دارد را بدست آورد. البته نسبت‌ها وقتی بیشتر مفهوم پیدا می‌کنند که با سایر نسبت‌ها در گذشته همان شرکت و یا با مؤسسات مشابه و یا با استانداردهای مطلوب صنعت مربوط مقایسه شوند.

تحلیل‌گران مالی به منظور تحلیل وضعیت مالی یک شرکت از نسبت‌های مالی استفاده می‌کنند. نسبت‌های مالی می‌تواند برخی از واقعیت‌های مهم را درباره نتایج عملیات و وضعیت مالی یک شرکت به آسانی آشکار و اطلاعات مربوط به آن را ارائه کند. لذا با توجه به هدف و موارد استفاده می‌توان نسبت‌های خاص را مورد تجزیه و تحلیل قرارداد.

رویکردهای ارزیابی عملکرد

برای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها از رویکردهای متفاوتی استفاده می‌شود و مهم‌ترین‌ این‌ رویکردها را می‌توان به چهار گروه کلی بشرح زیر تقسیم کرد.

• داده‌های حسابداری‌ همانند سود هرسهم بازده حقوق صاحبان سهام‌، روند تغییر مبلغ فروش‌.
• داده‌های مدیریت مالی همانند بازده هرسهم، بازده سود سهام، معادله خط بازار سرمایه و مدل قیمت‌گذاری دارائی‌های سرمایه‌ای.
• داده‌های اقتصادی همانند ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده اقتصادی تعدیل‌ یافته.
• داده‌های تلفیقی که حاصل ترکیب ارزش بازار و اطلاعات حسابداری است.

در تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی از یک «نسبت» که دو رقم متعلق به دو گروه مختلف از حساب‌ها را به یکدیگر ارتباط می‌دهد. به عنوان یک ابزار اولیه استفاده می‌شود. تجزیه و تحلیل مالی فرایندی است که طی آن مشخصات و ویژگی‌های بارز مالی و عملیاتی واحد اقتصادی با استفاده از صورت‌های مالی و سایر اطلاعات مالی مشخص می‌شود. این در امر تصمیم‌گیری، استفاده کنندگان از صورت‌های مالی را یاری می‌کند.

مدل‌های سنجش عملکرد مالی

استفاده‌­کنندگان گزارش‌­های مالی با استفاده از معیارهای مختلف، عملکرد شرکت را ارزیابی می­‌کنند. روش‌های متعددی برای ارزیابی عملکرد وجود دارد. بطور کلی می‌توان آن­ها را به دو دسته مدل­‌های حسابداری و مدل­‌های اقتصادی تقسیم کرد.

مدل‌­های حسابداری ارزیابی عملکرد

حاصل سیستم اطلاعات حسابداری، گزارش­‌های مالی است که سود گزارش شده در آن­ها از اهمیت زیادی برای استفاده­‌کنندگان برخوردار است. سرمایه­‌گذاران با اتکا به سود حسابداری، عملکرد شرکت را ارزیابی کرده و پیش‌­بینی‌­های خود را بر آن اساس انجام می‌­دهند. مدیران نیز از سود برای برنامه‌­ریزی آینده شرکت استفاده می‌­کنند.

در مدل حسابداری ارزیابی عملکرد، ارزش شرکت از حاصلضرب دو عدد بدست می­آید. عدد اول، سود شرکت و عدد دوم، ضریب تبدیل سود به ارزش است. همانطور که پیش از این نیز بیان شد در مدل­‌های حسابداری ارزیابی عملکرد، ارزش یک شرکت، تابعی از معیارهای مختلفی است. این معیارها شامل سود، سود هر سهم، نرخ رشد سود، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده سرمایه­گذاری، جریان نقدی آزاد و سود تقسیمی است.

مدل‌­های اقتصادی ارزیابی عملکرد

علیرغم کاربردهای مختلف سود حسابداری، برخی معتقد بودند که سود حسابداری معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد شرکت نیست. برای مثال، با استفاده از هر یک از روش­های مختلف ارزیابی، اندازه‌گیری و شناسایی موجودی کالا، مخارج پژوهش و توسعه و استهلاک دارایی­‌های ثابت، مبلغ سود نیز متفاوت خواهد بود. در حالی­که این تفاوت به دلیل نحوه عملکرد نیست. بلکه به دلیل استفاده از روش­های مختلف حسابداری است.

معرفی معیارهای اقتصادی ارزیابی عملکرد، نتیجه تلاش پژوهشگران برای رفع نارسایی­‌های مدل‌های مبتنی بر اعداد حسابداری است. در مدل­‌های اقتصادی، ارزش شرکت، تابعی از قدرت سودآوری، اولویت‌­های موجود، سرمایه‌­گذاریهای بالقوه و مابه­التفاوت نرخ بازده و هزینه سرمایه شرکت است.

سخن پایانی

این مفهوم به سنجش نتایج فعالیت‌ها و تصمیم‌های مالی یک سازمان در قالب شاخص‌های پولی اشاره دارد و نشان می‌دهد اهداف مالی تا چه حد محقق شده‌اند. برای ارزیابی آن از داده‌هایی مانند درآمد، سود عملیاتی، جریان نقدی و حجم فروش استفاده می‌شود و در صورت نیاز، تحلیلگران با بررسی عمیق صورت‌های مالی روند رشد، حاشیه سود و میزان بدهی را نیز تحلیل می‌کنند. در مجموع، این سنجش تصویر روشنی از کارایی مالی و وضعیت اقتصادی سازمان ارائه می‌دهد.

دانلود اصل مقاله عملکرد مالی

دانلود پرسشنامه عملکرد مالی و غیرمالی

منبع: قالیباف، حسن. مدیریت مالی. تهران: پوران پژوهش.