روش ماکسی‌مین (MaxiMin) یک روش تصمیم‌گیری چندشاخصه غیرجبرانی است که بهترین گزینه را براساس مطلوب‌ترین وضعیت در میان ضعیف‌ترین پیامدهای گزینه‌ها انتخاب می‌کند. این روش برای تصمیم‌گیری محتاطانه و شرایطی اهمیت دارد که تصمیم‌گیرنده نسبت به نامطلوب‌ترین پیامد هر گزینه حساسیت زیادی دارد. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله، «روش ماکسی‌مین» مفهوم‌سازی و تعریف خواهد شد.
معرفی روش ماکسی‌مین
در روش ماکسی‌مین (MaxiMin) انتخاب گزینه براساس ضعیف‌ترین شاخص آن انجام می‌شود؛ به این صورت که ابتدا کمترین مقدار هر گزینه تعیین و سپس بزرگترین مقدار از میان این حداقل‌ها انتخاب می‌شود. این رویکرد با نگرش محتاطانه یا بدبینانه به تصمیم‌گیری سازگار است، زیرا تصمیم‌گیرنده به جای تمرکز بر بهترین پیامدهای ممکن، نامطلوب‌ترین وضعیت هر گزینه را مبنای انتخاب قرار می‌دهد. از آنجا که مقادیر شاخص‌ها باید قابل مقایسه باشند، در یک ماتریس تصمیم با مقیاس‌های متفاوت معمولاً ابتدا نرمال‌سازی داده‌ها انجام می‌شود.
جان رالز در کتاب A Theory of Justice از قاعده Maximin برای تحلیل انتخاب در شرایط عدم‌اطمینان استفاده می‌کند. براساس این منطق، تصمیم‌گیرنده پیامدهای نامطلوب گزینه‌ها را در نظر می‌گیرد و گزینه‌ای را برمی‌گزیند که بدترین پیامد آن از بدترین پیامد سایر گزینه‌ها مطلوب‌تر باشد. به بیان ساده، هدف بیشینه‌کردن حداقل نتیجه قابل دستیابی است.
در میان روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه، ماکسی‌مین در مقایسه با روش تسلط به محاسبات بیشتری نیاز دارد، اما از نظر ساختار محاسباتی به روش ماکسی‌ماکس شباهت دارد. پس از هم‌مقیاس‌سازی شاخص‌ها، کمترین مقدار موجود در هر سطر ماتریس تصمیم مشخص می‌شود. سپس از میان این مقادیر حداقل، بیشترین مقدار انتخاب می‌شود و گزینه متناظر با آن به‌عنوان گزینه برگزیده روش ماکسی‌مین معرفی می‌شود.
گام‌های روش ماکسی‌مین
برای انتخاب بهترین گزینه باید گام‌های زیر طی شود.
گام نخست: ابتدا ماتریس تصمیم‌گیری را تشکیل دهید.
گام دو: سپس نرمال‌سازی را به روش رومینا انجام دهید.
برای معیارهای مثبت، مقدار هر معیار بر بزرگترین مقدار آن معیار تقسیم می‌شود. برای معیارهای منفی کوچکترین مقدار آن معیار بر تک تک مقادیر هر معیار تقسیم می‌شود.
نرمال سازی به روش رومینا
گاهی برای معیارهای منفی از رابطه زیر استفاده می‌شود:
nij = 1 – (xij/ maxij)
گام سه: برای هر گزینه کمترین شاخص را از نظر ارزش مشخص کنید.
گام چهار: گزینه‌ای با بیشترین ارزش را از میان کمترین ارزش شاخص‌ها انتخاب کنید.
این روش انتخاب ماکزیمم (بین گزینه‌ها) از میان حداقل ارزش مربوط به شاخص‌ها یا ماکسیمم مینیمم‌ها می‌باشد.
مزیت این روش ساده بودن و راحتی کاربرد است. از معایب آن این است که تنها یک شاخص (ضعیف‌ترین شاخص) برای نمایش یک گزینه در نظر گرفته می‌شود و تمامی (n-1) شاخص دیگر برای داوری پیرامون گزینه‌ها نادیده گرفته می‌شود.
سخن پایانی
روش ماکسی‌مین رویکردی محتاطانه در تصمیم‌گیری است که بر بیشینه‌کردن حداقل مطلوبیت ممکن تأکید دارد. در این روش پس از نرمال‌سازی داده‌ها، حداقل مقدار هر گزینه تعیین و سپس بیشترین مقدار از میان حداقل‌ها انتخاب می‌شود. با وجود سادگی، یکی از محدودیت‌های اساسی این روش آن است که تنها بخش کوچکی از اطلاعات ماتریس تصمیم را در انتخاب نهایی دخالت می‌دهد. ممکن است گزینه‌ای در بیشتر شاخص‌ها عملکرد بسیار مطلوبی داشته باشد، اما تنها به دلیل ضعف در یک شاخص کنار گذاشته شود. در مقابل، گزینه‌ای با عملکرد متوسط اما متوازن انتخاب شود. بنابراین استفاده از ماکسی‌مین زمانی مناسب‌تر است که عملکرد ضعیف در هر شاخص برای تصمیم‌گیرنده اهمیت ویژه‌ای داشته باشد و هدف اصلی، محافظت در برابر نامطلوب‌ترین وضعیت ممکن باشد.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
