نظریه هوش چندگانه گاردنر بیان میکند در بررسی قابلیتها و استعدادهای فرد نباید به تنها به هوش منطقی یا همان ضریب هوشی اکتفا کرد. طبقهبندی گاردنر پیرامون انواع هوش در مدیریت نیز کاربرد دارد و این نظریه در ادبیات سازمان و مدیریت نیز وارد شده است. در این مقاله کوشش شده است تا نظریه هوش چندگانه گاردنر از منظر مدیریتی برررسی شود.
آشنایی با نظریه هوش چندگانه گاردنر
هاوارد گاردنر نظریه هوش چندگانه (Theory of Multiple Intelligences) را به سال ۱۹۸۳ در کتاب «چارچوبهای ذهنی: نظریه هوش چندگانه» ارائه کرد. به عقیده او همه انسانها دارای انواع مختلفی از هوش هستند. او در کتاب خود، هشت نوع مختلف هوش را معرفی کرد و احتمال داد که نوع نهمی نیز بهعنوان «هوش هستیگرا» نیز وجود دارد.
نظریه گاردنر به عنوان یک نظریه تعلیم وتربیت پایه و قابل کاربرد جهانی از سوی یونیسف نیز تایید شد. بسیاری از نظریهپردازان معتقدند یک مدیر موفق باید از هوش هیجانی بالایی برخوردار باشد. از منظر عملکرد مالی نیز بر هوش مالی تاکید شده است.
این نظریه با انتقاداتی از سوی روانشناسان و مربیان نیز روبرو گشت. منتقدان میگویند تعریف گاردنر از هوش بسیار وسیع و گسترده است. از دیگر نقاط ضعف نظریه گاردنر میتوان به کمبود پژوهشهای عملی پشتیبان آن اشاره کرد. با وجود انتقادات موجود، نظریه هوش چندگانه گاردنر محبوبیت زیادی در بین مدیران بویژه در حوزه مدیریت آموزشی دارد.
انواع هوش در نظریه هوش چندگانه هاواراد گاردنر
گاردنر معتقد است ما انسانها همگی از نظر هوش و توانا یی کاربرد هوشهای چند گانه تفاوت داریم. چون از توانایی و پتانسیل ذهنی و هوشی متفاوتی برخورداریم. نظریه هوش چندگانه هاوارد گاردنر شامل موارد زیر است:
- هوش کلامی: توانایی تفکر کلامی و استفاده از زبان برای بیان منظورها
- هوش منطقی-ریاضی: توانایی انجام عملیات ریاضی
- هوش فضایی: توانایی تفکر سه بعدی
- هوش بدنی-جنبشی: توانایی دستکاری اشیا و تبحر جسمی
- هوش موسیقیایی: حساس بودن نسبت به زیر و بم آهنگ، ریتم و تن صدا
- هوش بین فردی: توانایی درک دیگران و تعامل موثر با آنها
- هوش درون فردی: توانایی فهم خود
- هوش طبیعی: مشاهده الگوهای طبیعت و فهم نظامهای طبیعی و مصنوعی ساخت انسان
- هوش وجودی: ظرفیت مطرح کردن سوالات وجودی
انواع هوش در نظریه گاردنر
به اعتقاى گردنر تشخیص این امر توسط معلمان موجب میشود تا با مشکلات درسی، برخورد خلاق تر و مناسب تری داشته باشند. به ویژه اگر بتوانیم روش تدریس خودمان را بیشتر روی هوشی متمرکزکنیم که بچهها بیشتر دوست دارند و انتظار دارند که معلم در آموزش خود از آن هوش بیشتر استفاده کند. گاردنر در نظریه هوشهای چندگانه سعی کرده است تا حوزه تواناییها خلاق و استعدادهای انش آموزان را به آن سوی مرزهای هوش و ذهنی معمول بکشاند.
کاربرد هوش چندگانه گاردنر در سازمان و مدیریت
نظریه هوش چندگانه گاردنر در سازمانها کمک میکند مدیران تفاوتهای فردی کارکنان را بهتر بشناسند، نقشها را هوشمندانهتر تخصیص دهند و محیط کاری را بر اساس نقاط قوت متنوع افراد طراحی کنند. این رویکرد باعث افزایش انگیزش، بهبود عملکرد و ارتقای همکاری در محیط سازمانی میشود.
برخی کاربردهای مهم این طبقهبندی در سازمان و مدیریت عبارتند از:
- بهکارگیری افراد در نقشهایی متناسب با نوع هوش غالب آنها
- طراحی شیوههای آموزشی و توسعه کارکنان بر اساس تنوع سبکهای یادگیری
- بهبود ارتباطات سازمانی با شناخت تفاوتهای پردازش اطلاعات در افراد
- تشویق نوآوری از طریق ترکیب هوشهای مختلف در تیمها
- افزایش انگیزش و رضایت شغلی با توجه به استعدادهای واقعی کارکنان
کاربرد نظریه هوش چندگانه گاردنر در مدیریت باعث میشود سازمانها ظرفیتهای پنهان کارکنان را بهتر کشف و فعال کنند. این رویکرد با بهرهگیری از تنوع هوشی، بهرهوری و کیفیت همکاری را افزایش داده و زمینه شکوفایی استعدادهای فردی و سازمانی را فراهم میسازد.
گاردنر چه میگرداند؟
گآردنر در جریان تحقیقات خود به افرادی بر میخورد که بر اثر ابتلا به برخی بیماریها منطقهً خاصی از مغزشان آسیب دیده است .ضایعات مغزی اغلب باعث تضعیف و آسیب یکی از مقولات هوشی میشود. بدون اینکه روی بقیه اثری داشته باشد .برای مثال آسیب دیدگی منطقهً بروکا (در لوب پیشانی چپ )باعث اختلالات شدیدی در هوش زمانی میشود به طوری که صحبت کردن خواندن و نوشتن در افرادی که این آسیب دیدگی دارند با اختلال همراه است ولیکن این افراد در آواز خواندن انجام عملیات ریاضی ابراز احساسات هیچ مشکلی ندارند.
انواع هوش در نظریه هاوارد گاردنر
گاردنر معتقد است که در برخی افراد نوع خاصی از مفولات هوشی کارایی بیشتری دارد که میتوان آن را به برافراشتگی کوههای سترگ در برابر زمین هموار تشبیه کرد مانند نوابغ که در یک زمینه ی هوشی خاص قابلیتهای بیشتری دارند. به اعتقاد او ممکن است فردی به خاطر بعضی نقصها و کمبودهای خود ابراز تاسف و مشکلاتش را ذاتی و دشوار تصور کند .
اما اگر فرد از آموزش تشویق و استغنای کافی برخوردار شود قادر خواهد بود هر یک از هشت مقولهً هوشی خود را تا سطح بالایی از عملکرد توسعه دهد و به یک برنامه ی آموزشی اشاره میکند که چگونه افرادی با استعداد موسیقیایی -زیستی نسبتا ضعیف و تنها از طریق ترکیب عوامل محیطی میتوانند به سطح بالایی از مهارت در زمینه ی نواختن ویولون و پیانو برسند برخلاف تصور بسیاری از افراد، نمره بهره هوشی تواناییهای ذاتی و عمومی فرد را اندازه نمی گیرد بلکه دانش انسان را در مورد موضوعاتی معین، در سن معین اندازه میگیرد. این آزمونها همه جنبههای هوش را نمی سنجند.
ادبیات پژوهش هوش سازمانی
دانلود فصل دوم شامل ادبیات پژوهش و مبانی نظری هوش سازمانی و انواع هوش با فهرست نویسی کامل
تنها در صورتیکه به پارس مدیر اعتماد دارید خریداری کنید.
پرسشنامه هوش سازمانی
دانلود پرسشنامه هوش سازمانی آلبرشت همراه با روایی و پایایی و منبع شناسی معتبر و استاندارد
گاردنر تأکید دارد که شناخت این تنوع هوشی میتواند آموزش، تربیت و حتی محیطهای کاری را عادلانهتر و کارآمدتر کند. با پذیرش اینکه انسانها به شیوههای متفاوت میآموزند و میدرخشند، میتوان فرصتهایی فراهم کرد تا هر فرد مسیر رشد متناسب با تواناییهای واقعی خود را پیدا کرده و به شکوفایی برسد.
سخن پایانی
در نظریه هوش چندگانه، گاردنر تأکید میکند که هوش یک ظرفیت واحد و قابل اندازهگیری با آزمونهای سنتی نیست، بلکه مجموعهای از تواناییهای متمایز است که هر فرد با ترکیبی خاص از آنها شناخته میشود. او معتقد است توجه صرف به هوش منطقی–زبانی باعث نادیدهگرفتن استعدادهای گسترده انسانی میشود؛ در حالی که هر انسان میتواند در یکی یا چند هوش دیگر مانند موسیقایی، بینفردی، درونفردی، فضایی یا جنبشی–بدنی پیشرفت چشمگیر داشته باشد.
Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic Books.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
