مدیریت بر مبنای ارزش (Value Based Management) رویکردی است که تصمیمگیری و هدایت سازمان را بر اساس بیشترین منفعت ممکن برای ذینفعان بنا میکند. این رویکرد به مدیران کمک میکند منابع را در مسیری بهکار گیرند که بیشترین فایده بلندمدت را برای مشتریان، کارکنان، سهامداران و جامعه ایجاد کند. در این مقاله مفهوم مدیریت بر مبنای ارزش، اهمیت آن در عملکرد سازمان و اصول بنیادینی که یک سازمان ارزشمحور را شکل میدهد بررسی خواهد شد.
تعریف مدیریت بر مبنای ارزش
مدیریت بر مبنای ارزش رویکردی جامع در اداره سازمان است که هدف اصلی آن ایجاد بیشترین منفعت قابلتوجه برای تمامی ذینفعان است. در این رویکرد، معیارهای تصمیمگیری تنها بر پایه سود کوتاهمدت یا کارایی مالی نیست، بلکه مجموعهای از منافع اقتصادی، تجربه مشتری، کیفیت، نوآوری، پایداری و رضایت کارکنان در نظر گرفته میشود.
این دیدگاه تأکید میکند که عملکرد واقعی سازمان زمانی قابلاتکا است که مجموعه فعالیتها و سرمایهگذاریها به خلق منافع پایدار و قابلاندازهگیری برای ذینفعان منجر شود. به همین دلیل مدیریت بر مبنای ارزش، چارچوبی منسجم برای پیوند استراتژی، ساختار، فرهنگ سازمانی و شاخصهای عملکرد ارائه میدهد.
ارزشهای مشترک، یکی از محوری ترین عوامل از هفت عامل توصیه شده در مدل مدیریتی هفت اس مکنزی ست که در سازماندهی، عملکرد و در نهایت موفقیت یک شرکت نقش بی بدیلی را ایفا میکند. این رویکرد یکی از الزامات بقا و ماندگاری بنگاههای اقتصادی در شرایط بحرانی، پیچیده و رقابتی امروز است. بدون توجه به ارزشهای محوری و مشترک سازمانی، مسیر موفقیت سازمان دچار مشکل خواهد شد.
اصول مدیریت بر مبنای ارزش
مدیریت بر مبنای ارزش یک فلسفه مدیریتی است که خلق ارزش در سازمان را بیشینه میسازد. بویژه ارزش مورد انتظار سهامداران و ذینفعان را حداکثر میکند. این رویکرد مدیریتی فرایند خلق، مدیریت و سنجش ارزش است.
اساس این دیدگاه بر ارزش از نگاه مشتری استوار است و به هم آفرینی ارزش و خلق مشترک ارزش با مشتریان میپردازد. در زمانی که همه چیز در حال تغییر است، قوانین بنیادین کسبوکار نیز به سرعت تغییر کردهلند. در چنین شرایطی ارزشهای محوری سازمان و مدیریت سازمان براساس این ارزشها میتواند راهنمای بسیار خوبی جهت رشد و ادامه حیات سازمانها باشد. چنین سازمانهایی به عنوان واکنش در برابر تغییرات محیطی، ارزشهای محوری خود را تغییر نمیدهند.
یکی از اصول بنیادی VBM، اعتقاد به این موضوع است که جریان نقدی و رشد در آینده، منبع ارزش سازمان هستند. طرفداران رویکرد VBM تصمیمات خود را صرفاً با تکیه بر مقیاسهای مالی و برپایهی شاخصهای حسابداری (نظیر درآمد فصلی، سود هر سهم و نسبت قیمت سهم به سود بهدست آمده) اتخاذ نمیکنند. این کار ممکن است کار دشواری باشد به ویژه هنگامی که فشار قابل توجهی از طرف سرمایهگذاران موقت بر شرکت و مدیران آن اعمال میشود.
مدیریت بر مبنای ارزش هم یک نوع فلسفه و هم نوعی روش شناسایی است. این رویکرد مشخص میکند که تصمیماتی که به صورت روزانه اتخاذ میکنید همگی در ارزش سازمان نقش دارند. بنابراین VBM باید در کل سازمان جاری شود و نه فقط در سطح مدیران و هیئت مدیره. افراد در سطوح مختلف سازمان باید در حرکت به سوی این ارزش کلی مشارکت داشته باشند.
مدیریت ارزش
سازمانهای فردا باید در فضای جهانی شده رقابت کنند تا زنده بمانند. در شالوده نوین کسبوکار جهانی، تنها سازمانهای یادگیرنده زنده خواهند ماند. اغلب نظریه پردازان و دست اندرکاران مقولههای سازمانهای یادگیرنده، یکی از ارکان چنین سازمانی را چشمانداز مشترک و ارزشهای مشترک تلقی کرده اند.
هر چه محیط سازمان پیچیدهتر، رقابتیتر و متلاطمتر میشود، سازمان به انسجام درونی، تفاهم واعتماد متقابل بین کارکنان بیشتر نیاز پیدا میکند. زیربنای یک سازمان اثربخش، رسالت و ارزشهای سازمان است. هنگامی که یک سازمان تصویر روشنی از رسالت و ارز شهای خود داشته باشد، مبنای محکمی برای ارزیابی اقدامات مدیریتی و مهندسی ارزش خواهد داشت.
موفقیت در شروع و تثبیت این مسیر، چهار نکتهی کلیدی وجود دارد:
- شناخت و درک محرکهای ارزش
- تدوین استراتژی جهت حداکثرسازی ارزش
- تعیین اهداف عملکردی کوتاهمدت و بلندمدت
- تعیین شاخصهای اندازهگیری عملکرد جهت پشتیبانی از اهداف مبتنی بر ارزش
استفاده از مدب زنجیره ارزش پورتر یکی از روشهای راهگشا جهت مدیریت ارزش در سازمان است. مراحل مشخصی برای پیاده کردن مدیریت مبتنی بر ارزش در یک سازمان وجود ندارد و همانطور که اشاره شد، این رویکرد بیشتر یک مدل ذهنی و یک متد و شیوه است. برای پیادهسازی این رویکرد به یک برنامهی تغییر و تحول رسمی نیاز است که آغاز کنندهی مسیری برای سازمان است که با تعهد به خلق ارزش به انتها خواهد رسید.
سخن پایانی
مدیریت بر مبنای ارزش راهی برای هدایت سازمان از مسیر تصمیمهای پراکنده به سمت یک الگوی منسجم و هدفدار است. سازمانهایی که این رویکرد را جدی میگیرند، از تمرکز صرف بر نتایج مالی فاصله میگیرند و در عوض به دنبال ایجاد منافع واقعی و ماندگار برای مشتریان، کارکنان و جامعه هستند. نتیجه این نگرش، تقویت مزیت رقابتی، افزایش تابآوری سازمان و ایجاد محیطی پایدار برای خلق منافع بلندمدت است.
دانلود پرسشنامه ارزش ادراکشده
منبع: کراس، لیسا. زنجیره ارزش. ترجمه آزاده هادیزاده و علیرضا فرمهینی. تهران: روزنه.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
