مهندسی ارزش سازمان

مقاله مهندسی ارزش سازمان

منبع: مهندسی ارزش سازمان نوشته مریم سلاطی نشر الکترونیک پارس مدیر

برای درک مفهوم مهندسی ارزش اول باید با تعاریف ارائه شده در دنیای مدیریت برای ارزش آشنا بشویم. اگر از نگاه فلسفی به موضوع نگاه کنیم شاید بتوان گفت اولین بار ارسطو در ۲۰۰۰ سال پیش هفت طبقه ارزش را مطرح کرد: اقتصادی، اخلاقی، زیبایی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی و قضایی. و ادعا کرد که یک جامعه برای توسعه پایدار باید در همه این هفت طبقه رشد کند. یعنی همان توسعه پایدار همگون امروزی. اما در این‌جا بحث بر روی مفهوم اقتصادی و مدیریت آن است. ارزش یعنی: کمترین هزینه ای که توسط آن یک عملکرد را (به هر وسیله ای) می‌توان به صورت موثر، قابل اطمینان و خوب انجام داد.

به عبارت دیگر ارزش یعنی کمترین هزینه برای اینکه عملکردها و یا خدمات لازم را در زمان و مکان مطلوب و با کیفیت و قابلیت اطمینان مناسب انجام داد. و یا می‌توانیم تعاریف زیر را که بصورت فرمولی ارائه شده‌اند را برای مفهوم ارزش در نظر گرفت: به طور کلی تفاوت بین بهاء، یعنی مقبولیتی که محصول از دید مشتری دارد و قیمت یعنی مبلغی که مشتری بابت محصول می‌پردازد، معیار ارزش برای مشتری است. ارزش را با دو عامل و شاخص عمده عملکرد و هزینه تعیین می‌کنند: چنانکه لارنس مایلز  معتقد است «یک محصول و یا خدمت زمانی دارای ارزش خوب است که آن محصول و یا خدمت دارای عملکرد و هزینه مناسب باشد.»

مهندسی ارزش

قبل از این‌که تعاریف علمی مهندسی ارزش سازمان را بخوانیم یک تعریف ساده از مهندسی ارزش ارائه می‌شود تا یک دید کلی از اینکه مهندسی ارزش سازمان چیست بدست بیاید. در کل در مهندسی ارزش به کارکرد یک پروژه یا محصول نگاه می‌کنیم و موارد غیرضروری را حذف می‌کنیم. مثلا یک چهارپایه در یک کارگاه، کاربردش فقط برای نشستن است و بقیه معیارها مثلا زیبایی براش مهم نیست بنابراین ممکن است مهندسی ارزش بگوید که می‌شود یک پایه را کم کرد و هزینه را کاهش داد. بهمین دلیل گفته می‌شود مهندسی ارزش کارکردگراست.

همچنین مشخص است که در فاز طراحی یا مهندسی بیشترین کاربرد را دارد و هرچه به انتهای پروژه می‌رسیم استفاده از آن سخت‌تر می‌شود. همین‌جا هم یکی از تفاوت‌های اصلی این تکنیک کاهش هزینه را با ۶Sigma می‌توانیم بیان کنیم که مهندسی ارزش بیشتر در پروژه‌ها کاربرد دارد و ۶Sigma در سیستم‌های تولیدی و خدماتی. البته فقط می‌شود گفت “بیشتر” چون هر دو را می‌شود در همه جا استفاده کرد.

تعاریف علمی مهندسی ارزش

تعریف۱- مهندسی ارزش سازمان تلاش سازمان یافته ای است که با هدف بررسی و تحلیل فعالیت های طرح در مراحل طراحی، اجرا، بهره برداری و نگهداری انجام می‌شود. این بررسی با استفاده از تجارب، ابتکارها و خلاقیت متخصصان در جهت تحلیل کارکرد سیستم ها، عوامل، تجهیزات، تأسیسات و فرایندها به منظور دستیابی به کارکردهای پیش بینی شده، با کمترین هزینه و با حفظ یا ارتقای کیفیت صورت می گیرد. هدف مهندسی ارزش برگشت بیشترین ارزش برای پول (هزینه) صرف شده می‌باشد.

تعریف۲- مهندسی ارزش با استفاده از بهبود عملکرد، ارزش اجزاء، محصولات، طرح‌ها و یا پروژه ها را بالا می برد.

تعریف۳- مهندسی ارزش از ایده های خلاق سود می جوید، این روش ما را قادر می سازد چگونه محصولی با هزینه کم بسازیم بدون اینکه خصوصیات اصلی و عمده آن را فدا کنیم.

تعریف۴- به طور خلاصه مهندسی ارزش سازمان را بازنگری خلاق و سازمان یافته ارزش ها (value) و هزینه‌ها (cost) به منظور بیشینه کردن شاخص ارزش (value/cost) تعریف کرده‌اند.

تاریخچه مهندسی ارزش

منشأ مهندسی ارزش، مثل خیلی از علوم مدیریت به جنگ جهانی دوم باز می‌گردد(چون در جنگ بالاترین سطوح نیازها مطرح می‌شود و معمولا برای برطرف کردن نیاز و حل مساله بشر به فکر افتاده و راهکار پیدا می‌کند که بعد از آن تبدیل می‌شود ب علم). Henry Erlicher معاون مدیرعامل وقت شرکت جنرال الکتریک (دهه پنجاه میلادی) در آمریکا مشاهده کرد که برخورد سازمان یافته می‌تواند پدیده بهبود را قوت ببخشد و در نتیجه از موارد سعی و خطا جلوگیری کرد. در آن زمان وی آقای لارنس میلز یک مدیر خرید که تحصیلاتش در مهندسی تولید و آموزش بود را برای رهبری این مطالعه منصوب کرد. نتیجه این شد که روش و تکنیک مهندسی ارزش به وجود آمد. بقیه اتفاقات بصورت خلاصه در زیر لیست شده است:

سال (۱۹۴۷) به طور رسمی برنامه تحلیل ارزش در شرکت جنرال موتور آمریکا به وجود آمد.

سال (۱۹۵۹) جامعه مهندسین ارزش امریکا (SAVE)( Society of American Value Engineering) در واشنگتن تأسیس شد.

سال (۱۹۶۲) وزارت دفاع آمریکا به کارگیری مهندسی ارزش را در قراردادهای بیش از صد هزار دلار اجباری کرد.

سال (۱۹۹۲) فدراسیون جهانی مهندسی ارزش تشکیل شد.

امروزه استفاده از مهندسی ارزش برای قراردادهای وزارت دفاع آمریکا اجباری است بطوریکه تنها در سال ۱۹۸۶ بالغ بر ۵/۲ بیلیون دلار صرفه جویی شد. جالب این جاست که هزینه بکارگیری مهندسی ارزش تنها ۱۰۰ میلیون دلار بود. یک قاعده سرانگشتی در این زمینه هست که می‌گوید: با استفاده از مهندسی ارزش سازمان به صرفه جویی ۲ تا ۵ درصد فروش کل می‌توانیم برسیم. برگشت های ۱ به ۲۰ به صورت عادی اتفاق می افتد. برگشت های بالاتر هم امکان دارد. حداقل به طور متوسط می‌توان به برگشت ۱ به ۱۰ نائل آمد. در ایران تدوین دستورالعمل ارجاع کار و انعقاد قرارداد با واحدهای خدمات مهندسی ارزش توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در سال ۱۳۷۹ دورنمای روشن و امیدوارکننده‌ای را برای توسعه فرهنگ بکارگیری مهندسی ارزش و تدوین الزامات قانونی و رفع موانع در این زمینه ترسیم کرده است.

فرایند مهندسی ارزش

برنامه کاری مهندسی ارزش سازمان از هفت فاز زیر تشکیل شده است:

فاز عمومی

فاز اطلاعات

فاز عملکرد

فاز خلاقیت

فاز ارزیابی

فاز بررسی و توسعه

فاز اجرا

برای اطلاعات دقیق‌تر پیدا کردن از چگونگی اجرا و جزئیات تکنیکها به مقالات مربوطه مراجعه کنید.


فصل دوم و ادبیات پژوهش مهندسی و مدیریت ارزش سازمانی

فصل دوم و ادبیات پژوهش در زمینه مهندسی و مدیریت زنجیره ارزش سازمانی توسط پایگاه پارس‌مدیر به نگارش درآمده است. این فصل دوم در پایان‌نامه ای با هدف ارزیابی مهندسی و مدیریت ارزش سازمانی بر عملکرد پایگاه پارس‌مدیر تهیه شده و به نگارش در آمده است. بنابراین مالکیت معنوی آن با پایگاه پارس مدیر است و بازنشر آن از نظر قانونی و اخلاقی صحیح نیست. مبانی نظری و ادبیات پژوهش مهندسی و مدیریت ارزش سازمانی را می توانید خریداری کنید.

پرسشنامه زنجیره ارزش سازمانی

پرسشنامه مدیریت زنجیره ارزش و مهندسی زنجیره ارزش همراه با روایی و پایایی و منبع شناسی معتبر