دستور Compute در SPSS مهمترین ابزار برای ساخت متغیرهای جدید، انجام محاسبات، و ترکیب گویهها است. بسیاری از کاربران نمیدانند محاسبات پرسشنامه، جمع نمرات یا میانگینگیری دقیقاً با همین دستور انجام میشود. در این آموزش، ساخت و محاسبه متغیرها با دستور Compute در نرمافزار SPSS و کاربردهای اصلی آن معرفی میشود.
تعریف دستور Compute در SPSS
دستور Compute امکان ساخت یک متغیر جدید را براساس فرمولهای ریاضی، ترکیب متغیرها، و عملیات منطقی فراهم میکند. هر خروجی که در بخش Numeric Expression تعریف میشود، بهصورت یک متغیر جدید در فایل داده ایجاد خواهد شد.
برخی مهمترین کاربردهای دستور Compute عبارتند از:
- اساس تمام محاسبات پرسشنامه و تحلیلهای روانسنجی
- ساخت شاخص، نمره کل، میانگین یا جمع گویهها
- ایجاد متغیرهای استاندارد، تبدیل مقیاسها یا ترکیب سازهها
- محاسبه مقادیر متغیرهای عددی
- ساخت متغیرهای جدید از طریق متغیر یا متغیرهای موجود
مهم ترین کاربرد دستور Compute محاسبه ابعاد و سازههای اصلی پرسشنامه است. یک پرسشنامه از سوالات و ابعاد مختلفی تشکیل شده است. معمولاً هر دسته از سوالات یک بعد (عامل یا سازه) را مورد سنجش قرار میدهند. برای محاسبه عامل مربوط باید میانگین سوالات مورد نظر را حساب کرد. یا برای انجام محاسبات متغیر تعدیلگر لازم است تا مضرول متغیرهای مستقل و تعدیلگر را محاسه نمود.
از طریق این دستور میتوان مقادیر یک متغیر را بر اساس مقادیر متغیر یا متغیرهای دیگر به دست آورد.
تحلیل آماری پایاننامه و رساله دکتری
راهنمای تحلیل آماری پایاننامه و رساله دکتری مدیریت:
- تحلیل دادههای آماری با روشهای کمی
- تحلیل و کدگذاری مصاحبه با روشهای کیفی
- تحلیل آماری پایاننامه کارشناسی ارشد
- تجزیهوتحلیل روشهای آمیخته رساله دکتری
محاسبه ابعاد پرسشنامه در SPSS
یکی از پرکاربردترین محاسبات در کاربرد نرمافزار SPSS محاسبه زیرمقیاسهای یک متغیر در قالب پرسشنامه در تحلیلهای آماری است. در این آموزش سعی میگردد نحوه محاسبه زیرمقیاسهای پرسشنامه در SPSS به صورت مصور و مرحله به مرحله توضیح داده شود. فرض کنید در پرسشنامه برای رضایت ۳ سوال، برای اعتماد ۵ سوال، برای ریسک ۳ سوال و برای وفاداری ۴ سوال در نظر گرفته شده است.
بعد از وارد کردن هریک از سوالات در نرمافزار SPSS پرسشنامه و سوالات را به دقت بررسی مینماییم تا مشخص گردد چه سوالاتی متعلق به کدام زیرمقیاس میباشد.
در قدم اول دستور زیر را در SPSS اجرا میکنید:
از سربرگ Transform و گزینه Compute variable استفاده کنید.
بعد از باز شدن کادر Compute Variable در سمت چپ دو کادر کوچک (۱) و بزرگ (۲) وجود دارد. در سمت راست نیز کادر (۳) دیده میشود. کادرهای ۱و۲و۳ در شکل زیر مشخص شدهاند.
پنجره محاسبه متغیرها در SPSS
در کادر اول نام یکی از زیرمقیاسها را بنویسید. در قدم بعدی سوالاتی که متعلق به آن زیرمقیاس هستند را انتخاب نموده و به کادر ۳ وارد میکنید. برای مثال سوالات S1 تا S3 برای متغیر رضایت است. در کادر اول نام این متغیر را Satisfaction وارد میکنید سپس به کادر ۲ میآیید سوال ۱ را انتخاب نموده و به کادر ۳ انتقال میدهید و بلافاصله علامت به اضافه (+) را انتخاب میکنید و مجدداً سوال ۴ را انتخاب میکنید.
بعد از این مرحله دکمه OK را کلیک کنید و به قسمت DATA VIEW مراجعه نمایید. در این صفحه ستون جدیدی با عنوان Satisfaction را خواهید دید
مثال شماره دو: عملیات ضرب در SPSS
جنسیت افراد نمونه، نمره اعتماد و وفاداری افراد و در نهایت متغیر مضروب جنسیت در اعتماد نیز باید محاسبه گردد و در محیط SPSS تولید شود. برای برآورد مضروب جنسیت در اعتماد، از سربرگ Transform و گزینه ی Compute variable استفاده کنید.
متغیر جنسیت را از سمت چپ به کادر Numeric Expression منتقل کنید و با کلیک بر گزینه ضربدر، جلوی جنسیت علامت ضربدر بگذارید.
محاسبه متغیر مضروب در SPSS
متغیر اعتماد را به این کادر اضافه کنید و برای متغیر مضروب در قسمت Target Variable یک اسم وارد کرده و روی دکمه OK کلیک کنید.
بعد از این مراحل، متغیر مضروب مورد نظر در محیط SPSS ساخته میشود.
در مثال فوق متغیری به نام Mod را ایجاد کردم که حاصل ضرب متغیر جنسیت Gender در اعتماد Trust است.
سخن پایانی
ساخت و محاسبه متغیرها با دستور Compute در SPSS کاربردهای فراوانی دارد. این دستور ستون فقرات تمام محاسبات در SPSS است. هر زمان نیاز دارید متغیر جدید بسازید، نمره کل محاسبه کنید، میانگین بگیرید یا شاخص بسازید، راه درست همیشه Compute است. تسلط بر این دستور پایهٔ بسیاری از تحلیلهای حرفهای در آمار کاربردی، علوم رفتاری و پژوهشهای مدیریتی است.
منبع: حبیبی، آرش؛ سرآبادانی، مونا. (۱۴۰۱). آموزش کاربردی SPSS. تهران: ناروندانش.
سوالات متداول
نام متغیر را در Target Variable بنویسید و فرمول را در Numeric Expression وارد کنید. سپس OK را بزنید تا متغیر در فایل داده ایجاد شود.
دستور Compute برای محاسبه و ساخت متغیر جدید بهکار میرود. در حالیکه Recode فقط برای تغییر دستهها یا ایجاد طبقهبندی استفاده میشود.
از Compute و تابع SUM استفاده کنید. مسیر: Transform > Compute > SUM(q1…q5)
با تابع MEAN. این روش در صورت وجود داده گمشده خطا ایجاد نمیکند.
خیر. Recode فقط برای گروهبندی است؛ تمام محاسبات با Compute انجام میشود.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
