فرهنگ کار (Work culture) مجموعهای از نگرشها، باورها و رفتارهایی است که جو سازمانی در محیط کاری را به صورتی سازنده و عملکردگرا تبدیل میکند. فرهنگ کار را باید مقولهای پویا دانست که در جریان صنعتی شدن روند تکاملی خود را طی مینماید. در این مقاله کوشش بر آن است تا فرهنگ کار و تاثیر آن بر عملکرد شغلی و عملکرد سازمانی مورد بررسی قرار گیرد.
تعریف فرهنگ کار
در ایران اصطلاح فرهنگ کار بارها از سوی افراد بکار رفته، لیکن تعریف مشخصی از آن داده نشده است. فرهنگ مجموعه ارزشها، باورها و دانشهای مشترک و پذیرفته شده یک گروه است. از سوی دیگر کار را فعالیتهای اقتصادی منجر به ارزش افزوده در نظر میگیریم بنابراین :
فرهنگ کار عبارت است از مجموعه ارزشها، باورها و دانشهای مشترک و پذیرفته شده یک گروه کاری در انجام فعالیتهای معطوف به تولید و یا ایجاد ارزش افزوده به کلام دیگر اینکه، در وجود کارکنان یک سازمان چه ارزشها و نگرشهایی درونی شده و مورد پذیرش جمعی قرار گرفته است، جو حاکم بر آن سازمان یا گروه را تبیین میکند.
براساس این رویکرد میتوان فرهنگ سازمانی را به عنوان پدیده عاملتری در نظر گرفت که بخشی از آن مربوط به چگونگی انجام کار بوده و به آن فرهنگ کار گفته میشود. بر این اساس هنگامیکه فرهنگ کار در یک سازمان یا جامعه ضعیف ارزیابی میشود این بدین معنا است که کارکنان به انجام کار مفید و مولد تمایل ندارند. در نتیجه فعالیتهای آنها از راندمان و اثربخشی کمتری برخوردار است و منابع به کار گرفته شده حداکثر بازده ممکن را نخواهد داشت.
عوامل موثر بر فرهنگ کار
سوال اساسی این است که چه عواملی یا مولفههایی فرهنگ کار را تشکیل میدهد؟ بطور کلی عوامل بسیاری در شکل دادن به فرهنگ کار موثر هستند نظیر عوامل جغرافیایی، محیطی، اقتصادی و اجتماعی. در ادبیات موضوع به مواردی نظیر میزان آمادگی و توان کاری نیروی انسانی، تسلط کارکنان بر ماهیت شغل، میزان حمایت سازمان از کارکنان، میزان انگیزه و تعهد کارکنان به کارفرما، سازمان و مدیران، کیفیت ارایه بازخوردها، میزان اعتبار و تطابق تصمیمات با قوانین سازمانی، نگرشها و روحیه کار جمعی، اخلاق کاری و غیره اشاره شده است.
در کل نه عامل را میتوان برشمرد. این عوامل خود معلول شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاکم، نظم شخصیت، نظام مدیریت و سازمان کاری است. این نه عامل عبارتند از:
- احساس مفید بودن سازمانی
- تصویر ذهنی از استعداد کاری خود
- نگرش مثبت به کار
- میزان پذیرش تغییرات و روشهای کاری جدید
- نظام فرهنگی حاکم بر جامعه
- میزان وضوح نقشها و روشهای کار
- میزان عدالت سازمانی
- ارزشهای کار (درونی و برونی)
- برخورداری از میزان وجدان کاری بالا
پرسشنامه تاثیر فرهنگ بر عملکرد کارکنان
فایل ورد پرسشنامه تاثیر فرهنگ بر عملکرد کارکنان
تعداد سوالات: ۳۳ گویه با طیف لیکرت ۵ درجه
ابعاد: فرهنگ رقابتی، فرهنگ بوروکراتیک، فرهنگ جامعه، کیفیت کار کارکنان، ابتکار عمل کارکنان، نگرش کارکنان و همکاری کارکنان
عصاره فرهنگ کار چگونگی تولیدات ملی و میزان آن میباشد که خود بر رفاه اجتماعی اثر میگذارد. تولید به نوبه خود بر فرهنگ کار و روابط اجتماعی اثر شایانی دارد. این مقوله از فرهنگ سازمانی نشات میگیرد. فرهنگ سازمانی پدیده مبهمی است. برای تصمیمگیری درباره فرهنگ سازمان و فرهنگ کار تشخیص و تفکیک باورهای راهنمای بنیادی از باورهای روزمره ضروری است. در سازمان باورهای راهنمای عالی زمینه ایجاد باورهای عملی و واقعی کار و زندگی را فراهم میآورند.
تعریف فرهنگ سازمانی و عملکرد کارکنان
فرهنگ سازمانی : فرهنگ سازمانی (Organizational culture) مجموعهای از فرضیات اساسی است، که افراد سازمان، در رو به رو شدن با مسائل، انطباق با محیط و دستیابی به وحدت و انسجام داخلی، ایجاد، کشف و توسعه دادهاند و در نتیجه بهعنوان روش صحیح ادراک، تفکر و احساس، به اعضای جدید انتقال مییابد. به عبارت دیگر، مجموعهای از ارزشها، باورهای راهنما، تفاهمها و روشهای تفکر، که در بین اعضای سازمان مشترک بوده و از طرف اعضای جدید نیز به عنوان روشهای صحیح انجام کارها و تفکر جستجو میشود، فرهنگ سازمانی نامیده میشود. را بنگرید.
عملکرد کارکنان : فرایند مدیریت عملکرد کارکنان، دستاوردهای شخصی کارکنان را با ماموریت و چشمانداز سازمان همتراز میکند. کارکنان را از اهیمت اجرای مشاغل، برای رسیدن به تعالی سازمانی آگاه میسازد. با تعیین انتظارات عملکردی شفاف که شامل نتایج، اقدامات و رفتارها میشود، به کارکنان کمک میکند تا انتظارات انها را خارج از شغل آنها درک کند. بازخوردها را بطور منظم دریافت میکند. بنابراین مسائل را در مرحله مقدماتی شناسایی و اقدامات اصلاحی را انجام میدهند.
در نتیجه، مدیریت عملکرد کارکنان میتواند به عنوان سیستمی پیش فعالانه در نظر گرفته شود که عملکرد کارکنان را در راستای دستیبای به اهداف و عملکرد مورد نظر سازمان مدیریت میکند. در واقع بین اهداف سازمانی و فردی برای دستیابی به تعالی در عملکرد توازن و یکپارچگی ایجاد میکند.
سخن پایانی
برای حرکت شتابنده به سمت شکوفایی اقتصادی، حمایت از فرهنگ کار مطلوب و مثبت مورد نیاز است. لذا وضعیت فرهنگی باید از طریق دخالت در عوامل شناخته شده آن متحول گردد. همچنین گرایشها، بینشها و دانش لازم نسبت به کار در جامعه و سازمانها ایجاد شود. برای تحول و ارتقای فرهنگی، استفاده و توجه به شاخص ارزشهای درونی و بیرونی کار پیشنهاد میگردد. در واقع به رغم پارهای از نظرات موجود در جامعه هنوز کار به عنوان پدیدهای ارزشمند تلقی شده و جا دارد تا از این نگرش به عنوان یک فرصت برای تحول استفاده شود. نکته قابل تحمل آنکه مدیران سازمانها نقش خطیری در تحول اتمسفر شغلی بر عهده دارند. این درست نیست که تا شاخصهای فرهنگی در کل جامعه اصلاح نگردد تغییر در فرهنگ کاری یک سازمان معنی نداشته باشد.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
