مدیریت عملکرد (Performance management) فرایندی است که تضمین میکند فعالیتهای سازمان منجر به تحقق اهداف به شیوهای کارا و اثربخش میگردد. این حوزه یکی از مباحث ویژه مدیریت منابع انسانی و مدیریت استراتژیک است و ابزار مناسبی برای ارتقای عملکرد شغلی و عملکرد سازمانی به حساب میآید. در این مقاله با مفهوم مدیریت عملکرد، عناصر کلیدی آن، مراحل اجرا و ابزارهایی که به سازمانها برای بهبود مداوم عملکرد کمک میکند آشنا میشویم.
تعریف و مفهوم مدیریت عملکرد
مدیریت عملکرد راهی برای تسهیل برقراری ارتباط و ایجاد تفاهم بین کارکنان و سرپرستان است و به پیدایش محیط مطلوب تر کاری و تعهد بیشتر نسبت به کیفیت خدمات منجر میشود. مدیریت عملکرد فرایندی است که هم ارزشیابی عملکرد و هم نظامهای انضباطی و خطمشی سازمان در رسیدگی به شکایات را بعنوان ابزار مدیریتی خود در بر میگیرد. فنون و ابزار این مدیریت برای بالا بردن بهرهوری کارکنان و کسب مزیت رقابتی سازمان بکار میرود.
مدیریت عملکرد را میتوان مجموعهای از اقدامات و اطلاعات تلقی کرد که جهت افزایش سطح استفاده بهینه از امکانات و منابع در جهت دستیابی به هدفها به شیوهای اقتصادی توأم با کارایی و اثربخشی صورت میگیرد. مدیریت عملکرد اصطلاح عامی برای آن دسته از فعالیتهای سازمانی است که با مدیریت امور و مسئولیتهای شغلی و رفتاری کارکنان سرو کار دارد.
با توجه به تعاریف فوق میتوان مدیریت عملکرد را رویکردی دانست که با استفاده از ارتباطات دوجانبه بین سرپرستان و کارکنان، باعث تفهیم خواستهها و انتظارات سازمان از کارکنان از یکسو و انتقال خواستهها و تقاضاهای کارکنان به سرپرستان و مدیریت سازمان از سوی دیگر، محیطی را جهت استفاده بهینه از کلیه امکانات و منابع در جهت تحقق اهداف سازمان پدید میآورد.
این هنر و مهارت باعث میشود تا سرپرستان به آسانی عملکرد ضعیف کارکنان را تشخیص و در جهت بهبود آن اقدام نمایند. از سوی دیگر با دادن پاداشهای مناسب به عملکرد مطلوب کارکنان، عملکردهای مطلوب را ترغیب و تکرار پذیری آنها افزایش مییابد.
اهمیت و ضرورت مدیریت عملکرد
مدیریت عملکرد از آن جهت اهمیت دارد که تحقق اهداف سازمانی به توانایی و کارکرد مؤثر نیروی انسانی وابسته است. بهبود مستمر عملکرد کارکنان، یکی از ضروریترین راهبردهای افزایش بهرهوری و رشد سازمانی محسوب میشود. استقرار نظام مدیریت عملکرد، در صورت طراحی و اجرای صحیح، قادر است مسائل سازمان را شناسایی کرده و برای آنها راهحلهای عملی ارائه دهد.
این رویکرد با ایجاد همافزایی بین عملکرد فردی و عملکرد کلان سازمان، نگرشی جامع و یکپارچه به مدیریت منابع انسانی فراهم میکند. مدیریت عملکرد ماهیتی استراتژیک دارد و از طریق ارتقای عملکرد شغلی، در نهایت به بهبود عملکرد مالی و غیرمالی سازمان منجر میشود. هیچ سازمانی بدون بهرهگیری از روشهای نظاممند برای ارزیابی و بهبود عملکرد قادر به تحقق اهداف خود نیست.
دستیابی به بهبود مستمر، نیازمند پایش پیشرفت، دریافت بازخورد، و شناسایی چالشها و فرصتهای بهبود است. بر اساس اصول علم مدیریت، آنچه اندازهگیری نشود قابل کنترل و مدیریت نخواهد بود؛ ازاینرو وجود نظام ارزیابی عملکرد لازمه اداره هر سازمان است.
ابعاد مدیریت عملکرد
ابعاد مدیریت عملکرد مجموعه جنبههایی هستند که عملکرد فردی و سازمانی را از زوایای مختلف مورد سنجش و تحلیل قرار میدهند. این ابعاد با پوششدهی حوزههای رفتاری، نتایجی و فرآیندی، تصویری جامع از کیفیت عملکرد ارائه میکنند.
- رفتاری و شایستگیها
- بعد نتایج و دستاوردهای شغلی
- فرآیند انجام کار
- توسعه و یادگیری
- ارزشها و فرهنگ سازمانی
ابعاد مدیریت عملکرد به سازمان کمک میکنند تا عملکرد کارکنان را تنها بر اساس نتایج نبیند، بلکه کیفیت رفتار، فرآیندهای کاری و میزان رشد و توسعه فردی را نیز ارزیابی کند. این نگاه چندبعدی باعث میشود ارزیابی دقیقتر، عادلانهتر و اثرگذارتر انجام شود. در نتیجه سازمان میتواند برنامههای بهبود، انگیزش و توسعه منابع انسانی را هدفمندتر طراحی کند.
فرایند مدیریت عملکرد
فرایند مدیریت عملکرد مجموعهای نظاممند از فعالیتهاست که با هدف هدایت، ارزیابی و بهبود عملکرد کارکنان در راستای اهداف سازمان اجرا میشود. این فرایند با تعیین انتظارات آغاز شده و با ارزیابی، بازخورد و توسعه فردی و سازمانی تداوم مییابد.
- تعیین اهداف و انتظارات عملکرد
- برنامهریزی و توافق بر شاخصهای کلیدی
- پایش مستمر عملکرد
- ارائه بازخورد دورهای
- ارزیابی نهایی عملکرد
- تدوین برنامه بهبود و توسعه فردی
فرایند مدیریت عملکرد با ایجاد یک چرخه پیوسته بررسی و بهبود، به سازمان کمک میکند تا کارکنان در مسیر اهداف کلان سازمان حرکت کنند. این فرایند با شفافسازی انتظارات و ارائه بازخورد مؤثر، انگیزه، مسئولیتپذیری و کیفیت عملکرد را افزایش میدهد. اجرای صحیح آن نهایتاً به رشد فردی کارکنان و ارتقای بهرهوری سازمانی منجر میشود.
فصل دوم و ادبیات پژوهش عملکرد سازمانی
فصل دوم و ادبیات پژوهش در زمینه ارزیابی عملکرد و مدیریت عملکرد سازمانی توسط پایگاه پارسمدیر به نگارش درآمده است. این فصل دوم در پایاننامهای با هدف ارزیابی عملکرد پایگاه پارسمدیر تهیه شده و به نگارش در آمده است. بنابراین مالکیت معنوی آن با پایگاه پارس مدیر است و بازنشر آن از نظر قانونی و اخلاقی صحیح نیست. مبانی نظری و ادبیات پژوهش ارزیابی عملکرد، مدیریت عملکرد و عملکرد شغلی را میتوانید خریداری کنید.
مدیران و کارکنان در سازمانهای کارامد، به طور طبیعی مدیریت عملکرد درست را در تمام زندگی خود انجام میدهند و تمام فرایندهای مهم تشکیلدهنده را به خوبی اجرا میکنند. در این سازمانها، اهداف از پیش تعیین میشوند و کارها به صورت روتین و معمول، برنامهریزی میشود.
سخن پایانی
مدیریت عملکرد سازمانی رویکردی است که با توسعه مفهوم ارزیابی عملکرد سازمانی مطرح گردید. ارزیابی عملکرد همواره بار منفی با خود داشته زیرا به عنوان ابزاری سنتی برای تنبیه و توبیخ کارکنان از آن استفاده میشده است. در سوی مقابل مدیریت عملکرد از طریق ایجاد همدلی بین کارکنان و همسویی بین اهداف کارکنان و اهداف سازمان میکوشد تا با هدایت کارکنان در دستیابی به اهداف سازمانی، بهرهوری نیروی انسانی و بالطبع بهرهوری سازمانی را افزایش دهد. هر چه مدیریت سازمان در نیل به اهداف مذکور موفقتر باشد، بهرهوری نیز افزایش یافته در نتیجه موفقیت و استمرار سازمان تضمین خواهد شد.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
