ریسک مالی (Financial risk) در اثر افزایش بدهی در شرکت، به سهامداران تحمیل میشود و تحت عنوان اهرم مالی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. مدیریت ریسک و مدیریت مالی دو مفهوم بسیار نزدیک به هم هستند که از اهمیت بالایی برخوردار میباشند. در این نوشتار کوشش بر آن است تا ریسک مالی مفهومسازی و تعریف شود.
تعریف ریسک مالی
ریسک مالی به احتمال کاهش ارزش دارایی، از دست رفتن سرمایه یا ناتوانی در دستیابی به بازده مورد انتظار در نتیجه تصمیمهای مالی و سرمایهگذاری گفته میشود. این ریسک یکی از مهمترین مفاهیم در مدیریت مالی است و همواره در سرمایهگذاری، تأمین مالی و فعالیت در بازارهای مالی وجود دارد. هرچه میزان عدم اطمینان نسبت به نتایج سرمایهگذاری بیشتر باشد، سطح ریسک مالی نیز افزایش مییابد.
در سطح شرکت، ریسک مالی ارتباط نزدیکی با ساختار بدهی و استفاده از اهرم مالی دارد. افزایش بدهی و اتکا به منابع مالی استقراضی، اگرچه میتواند نرخ بازگشت سرمایه گذاری را افزایش دهد، اما احتمال ناتوانی در ایفای تعهدات و کاهش سودآوری را نیز بیشتر میکند. ازاینرو، ارزیابی و مدیریت مخاطرات پولی نقش مهمی در حفظ ارزش شرکت، جذب سرمایهگذار و دستیابی به اهداف بلندمدت سازمان دارد.
ریسک ادراکشده همواره مورد توجه بسیاری از معاملهگران و سرمایهگذاران بوده است. توجه به کاهش مخاطرات پولی و خطراتی که ممکن است اصل سرمایه را تهدید کند، برای کسبوکارها بسیار مهم است. هرچه میزان ریسک کمتر باشد جذب سرمایهگذار بیشتر خواهد شد.
مدیریت ریسک مالی
مدیریت ریسک مالی به فرآیندی گفته میشود که شما به عنوان سرمایهگذار، تمامی جوانب و شرایط موجود را برای سرمایهگذاری یا راهاندازی کسبوکار میسنجید تا بتوانید احتمال از دست دادن سرمایه و دارایی خود را به حداقل برسانید. مخاطرات مالی به خودی خود امر منفی تلقی نمیشود. بسیاری از سرمایهگذاران در مواقع مناسب با افزایش ریسکپذیری توانستند سود قابل توجهی نیز کسب کنند.
برخی از مزایای خطرپذیری عبارتند از:
- توجه به افزایش آگاهی از شرایط برای تصمیمگیری مناسب
- استفاده از ابزارهای تحلیل تکنیکال و بنیادی
- تحلیلها برای سرمایهگذاری ایدهآل
در نظر گرفتن نسبت ریسکپذیری به بازدهی سرمایه گذاری
برخی معایب خطرپذیری عبارتند از:
- خارج شدن از کنترل و اتفاقات غیر قابل پیشبینی
- دشواری در پایین آوردن ریسک در شرایط گوناگون
- احتمال تاثیرپذیری از بازارهای دیگر وجود دارد.
در مدیریت خطرات پولی، تجزیه و تحلیل نسبت میزان ریسکپذیری به بازدهی مورد انتظار، اهمیت ویژهای پیدا میکند. داشتن استراتژی مناسب برای سرمایهگذاری و بررسی روشها و مدلها از مهمترین فاکتورها برای مدیریت ریسک مالی است.
انواع ریسکهای مالی
انواع ریسکهای مالی براساس نوع سرمایهگذاری، ساختار بازار و شرایط فعالیت اقتصادی متفاوت هستند. شناخت این مخاطرات به سرمایهگذاران و مدیران کمک میکند تصمیمهای مالی آگاهانهتری اتخاذ کنند.
- ریسک سرمایهگذاری (Investment Risk)
- ریسک بازار (Market Risk)
- ریسک نقدینگی (Liquidity Risk)
- ریسک اعتباری (Credit Risk)
- ریسک عملیاتی (Operational Risk)
ریسک سرمایهگذاری (Investment Risk): این خطر به احتمال کاهش ارزش سرمایه یا از دست رفتن بخشی از دارایی در یک سرمایهگذاری اشاره دارد. چنین مخاطرهای در بازارهایی مانند بورس، ارز و طلا بیشتر دیده میشود.
ریسک بازار (Market Risk): این مخاطره از نوسانات قیمت، نرخ ارز، نرخ بهره و شرایط عمومی بازار ناشی میشود. تغییرات بازار میتواند ارزش سهام، اوراق بهادار و سایر داراییها را کاهش دهد.
ریسک نقدینگی (Liquidity Risk): این خطر زمانی ایجاد میشود که دارایی بهسرعت و با قیمت مناسب به وجه نقد تبدیل نشود. پایین بودن حجم معاملات یا نبود خریدار میتواند شدت این مخاطره را افزایش دهد.
ریسک اعتباری (Credit Risk): این مخاطره به احتمال ناتوانی وامگیرنده یا بدهکار در بازپرداخت تعهدات مالی مربوط است. استفاده از اعتبار برای خرید دارایی نیز میتواند زیان سرمایهگذار را افزایش دهد.
ریسک عملیاتی (Operational Risk): این خطر در نتیجه خطای انسانی، ضعف فرایندها، نقص سامانهها یا سوءمدیریت ایجاد میشود. تقلب، کلاهبرداری و اجرای نادرست راهبردهای مالی نیز در این گروه قرار میگیرند.
روشهای کاهش ریسک مالی
مدیریت ریسک مالی با حذف کامل خطر امکانپذیر نیست، اما میتوان احتمال وقوع زیان و شدت پیامدهای آن را کاهش داد. بهکارگیری راهبردهای مناسب، تصمیمگیری مالی را منطقیتر کرده و از سرمایه در برابر نوسانات بازار محافظت میکند.
- تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری
- انجام تحلیل و ارزیابی پیش از سرمایهگذاری
- کنترل سطح بدهی و استفاده منطقی از اهرم مالی
- مدیریت نقدینگی و حفظ جریان وجوه نقد
- استفاده از ابزارهای پوشش ریسک
- پایش مستمر شرایط بازار و بازنگری تصمیمها
- تعیین حد زیان و پایبندی به برنامه سرمایهگذاری
- افزایش دانش و سواد مالی
بهترین راهکار برای کاهش ریسک مالی، ترکیب چند روش بهصورت همزمان است. سرمایهگذار یا مدیر مالی باید با توجه به اهداف، میزان ریسکپذیری و شرایط بازار، راهبرد مناسبی را انتخاب کرده و بهطور مستمر وضعیت سرمایهگذاری و عملکرد مالی را ارزیابی کند.
سخن پایانی
ریسک مالی بخش جداییناپذیر هر تصمیم مالی و سرمایهگذاری است و نمیتوان آن را بهطور کامل حذف کرد. آنچه اهمیت دارد، شناسایی منابع خطر، ارزیابی پیامدهای احتمالی و انتخاب راهکارهای مناسب برای مدیریت آن است. آشنایی با انواع ریسکها، سنجش رابطه ریسک و بازده و استفاده از روشهای کاهش ریسک، به مدیران و سرمایهگذاران کمک میکند تا تصمیمهای آگاهانهتری اتخاذ کرده و احتمال دستیابی به سودآوری و پایداری مالی را افزایش دهند.
منبع: بریلی، ریچارد و همکاران. اصول مدیریت مالی. نیویورک: مکگرا-هیل.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
