انباره داده (Data warehouse) سیستمی کامپیوتری است که برای گزارشگیری و تحلیل دادهها استفاده شده و هسته مرکزی هوش تجاری میباشد. با رشد استفاده از سیستم پردازش تراکنش (TPS) در سازمان نیاز به سیستمی برای گزارشگیری الزامی گردید. میتوان از انباره تحلیلی داده با این ویژگیها در دادهکاوی نیز استفاده نمود. در این مقاله انباره داده تشریح و مفهومسازی میشود.
تعریف انبار داده
انبار داده مخزنی متمرکز برای گردآوری، یکپارچهسازی و نگهداری دادههای تاریخی سازمان است. دادهها از سامانههای مختلف دریافت، پاکسازی و در قالبی منظم ذخیره میشوند. هدف اصلی انبار داده، ثبت عملیات روزانه نیست؛ بلکه تهیه گزارش، تحلیل روندها و پشتیبانی از تصمیمگیری مدیریتی است.
مخزن اطلاعات یکی از زیرساختهای اصلی مدیریت داده در سازمان است. این سامانه اطلاعات پراکنده را در یک محیط مشترک گردآوری میکند. در نتیجه، فناوریهای تحلیلی میتوانند به دادههایی منسجم، معتبر و قابلاستفاده دسترسی داشته باشند.
در این میان، انبار داده نقش حلقه اتصال میان سامانههای عملیاتی و ابزارهای تحلیلی را دارد. کیفیت نتایج هوش مصنوعی، هوش تجاری و تحلیل کلانداده تا حد زیادی به کیفیت دادههای موجود در این مخزن وابسته است. بنابراین مخزن اطلاعات را میتوان یکی از پایههای اصلی سازمان دادهمحور و تحول دیجیتال دانست.
کاربرد انبار داده در مدیریت
انبار داده یکی از مهمترین ابزارهای پشتیبان تصمیمگیری در سازمان است. مدیران با استفاده از اطلاعات یکپارچه و تاریخی، عملکرد سازمان را بهتر ارزیابی میکنند. این فناوری امکان تحلیل روندها، پیشبینی آینده و شناسایی فرصتها و تهدیدها را فراهم میسازد. در نتیجه، تصمیمهای مدیریتی دقیقتر، سریعتر و مبتنی بر داده اتخاذ میشوند.
- پشتیبانی از تصمیمگیری مدیریتی
- تهیه گزارشهای تحلیلی و داشبوردها
- ارزیابی عملکرد سازمان و واحدها
- تحلیل فروش، سودآوری و هزینهها
- پیشبینی تقاضا و روندهای بازار
- تحلیل رفتار مشتریان
- برنامهریزی راهبردی و بودجهبندی
- مدیریت ریسک و کنترل عملکرد
- پشتیبانی از هوش تجاری و هوش مصنوعی
استفاده از انبار داده موجب افزایش کیفیت اطلاعات، کاهش زمان تهیه گزارش و بهبود دقت تحلیلهای مدیریتی میشود. همچنین این فناوری با ایجاد یک منبع واحد و قابل اعتماد از دادهها، هماهنگی میان واحدهای سازمان را افزایش میدهد. زمینه اجرای تحول دیجیتال، سیستم اطلاعات مدیریت و سیستم گزارشگیری مدیریت را فراهم میکند.
انواع انباره داده
انبارههای تحلیلی داده به چهارگروه اصلی تقسیم بندی شدند:
پایگاههای داده رابطهای برونخطی : در سادهترین سطح، یک انبارهداده با کپی کردن اطلاعات یک پایگاهداده رابطهای به یک سرور برونخطی ایجاد میشود. بدین ترتیب، بار گزارشگیری بر روی کارائی سیستم رابطهای اثر منفی نخواهد داشت.
انبارههای داده برونخطی : در این حالت انبارهداده در یک دوره زمانی ثابت (بصورت روزانه، هفتگی یا ماهانه) از روی سیستمهای رابطهای منبع بهروز شده و دادههای مربوطه بر روی یک ساختمان داده گزارش گرا ذخیره میشوند.
انبارههای داده بلادرنگ : این نوع انبارههای داده بر اساس یک تراکنش یا رویداد عمل میکنند. بدین ترتیب که هربار که سیستم رابطهای تراکنشی (مثل عملیات سفارش یا رزرو) را صورت میدهد، انبارهداده به روز میگردد.
انبارههای داده مجتمع : در این حالت انباره داده فعالیتها یا تراکنشهایی را ایجاد میکند که جهت استفاده روزانه سازمان به سیستمهای رابطهای برگردانده میشوند.
طبق تعریفی که در سال ۱۹۹۲ توسط Bill Inmon برای انباره تحلیلی داده آورده شده است: یک انباره تحلیلی داده مجموعهای موضوع گرا، یکپارچه، متغیر با زمان و بدون تغییرحالت ناگهانی از داده هاست که در فرآیند تصمیمگیری مدیریت را یاری میکند. این چهار خاصیت اصلی، انباره داده را از دیگر مخازن نگهداری دادهها متمایز میکند.
سخن پایانی
انبار داده در سازمان تنها یک ابزار ذخیرهسازی اطلاعات نیست، بلکه بستری برای مدیریت آگاهانه و تصمیمگیری مبتنی بر داده است. این سامانه با یکپارچهسازی اطلاعات واحدهای مختلف، تصویری روشنتر از عملکرد سازمان در اختیار مدیران قرار میدهد. در نتیجه، برنامهریزی، ارزیابی عملکرد، کنترل منابع و پیشبینی روندهای آینده با دقت بیشتری انجام میشود. بهرهگیری درست از مخزن اطلاعات میتواند هماهنگی سازمانی را افزایش دهد، عدماطمینان مدیریتی را کاهش دهد و زمینه حرکت به سوی سازمانی هوشمند، چابک و دادهمحور را فراهم سازد.
منبع: توربان، آفریم؛ پولارد، کارل؛ وود، گریگوری. کتاب مدیریت فناوری اطلاعات. جان وایلی و پسران.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
