بلاکچین در زنجیره تامین سازمان با تکیه بر فناوریهای دیجیتال موجب تسهیل ارتباطات، اعتمادپذیری، قابلیت ردیابی و تجاریسازی میگردد. در این مقاله، کاربرد فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین با تمرکز بر شفافیت، قابلیت ردیابی و بهبود کارایی بررسی خواهد شد. همچنین، کاربردهای اصلی، الزامات پیادهسازی و نقش آینده فناوری بلاکچین در تحول زنجیره تامین تشریح خواهد شد.
بکارگیری بلاکچین در زنجیره تامین
فناوری بلاکچین دنیای تجارت را متحول کرده است و مدیریت زنجیره تامین نیز از این قاعده مستثنی نیست. بلاکچین با توانایی خود در ایجاد شبکههای ایمن و شفاف، شیوه مدیریت زنجیرههای تامین را تغییر میدهد. و از قبل شروع شده است.
در سالهای اخیر، مدیریت زنجیره تامین به طور فزایندهای پیچیده شده است. جهانی شدن و پیشرفت در فناوری این امکان را برای شرکتها فراهم کرده است تا در فراسوی مرزها فعالیت کنند و با تامینکنندگان و شرکای سراسر جهان همکاری کنند. در حالی که این امر منجر به افزایش کارایی و کاهش هزینهها شده است، اما چالشهای جدیدی را نیز ایجاد کرده است.
بلاکچین میتواند فرایندهای گوناگون مدیریت زنجیره تامین را ساده و خودکار کند، خطاها و اختلافات را کاهش دهد و همکاری بهتر بین سهامداران را ارتقا دهد. این بهبودها میتواند منجر به صرفهجویی در هزینه و افزایش کارایی عملیاتی شود.
با ارائه قابلیت ردیابی سرتاسری و ذخیرهسازی امن دادهها، فناوری بلاکچین میتواند به کسبوکارها کمک کند تا از صحت محصولات خود اطمینان حاصل کنند. خطر جعل را کاهش دهند، و فعالیتهای بازار خاکستری را بهتر شناسایی و با آن مبارزه کنند. برای سنجش این سازه را دانلود کنید.
تعریف زنجیره تامین مبتنی بر بلاکچین
زنجیره تامین مبتنی بر بلاکچین رویکردی است که از فناوری بلاکچین برای ثبت، اشتراک و اعتبارسنجی دادهها و تراکنشهای میان اعضای شبکه استفاده میکند. این فناوری با ایجاد دفترکل توزیعشده و سوابق تغییرناپذیر، شفافیت، قابلیت ردیابی و اعتماد میان تأمینکنندگان، تولیدکنندگان، توزیعکنندگان و مشتریان را تقویت میکند.
در این زنجیره، اطلاعات مربوط به منشأ مواد، تولید، حملونقل، مالکیت و تحویل محصول میتواند در مراحل مختلف ثبت و رهگیری شود. قراردادهای هوشمند نیز امکان اجرای خودکار برخی توافقها و فرایندهای زنجیره را فراهم میکنند. در نتیجه، بلاکچین میتواند به کاهش عدمتقارن اطلاعات، افزایش قابلیت اعتماد به سوابق و بهبود هماهنگی میان اعضای زنجیره تأمین کمک کند.
یکی از ویژگیهای کلیدی فناوری بلاکچین، عدم تمرکز آن است. برخلاف پایگاههای داده سنتی، که معمولاً توسط یک موجودیت واحد کنترل میشوند، بلاکچین به چندین طرف اجازه میدهد تا در شبکه شرکت کنند و تراکنشها را تأیید کنند. یکی دیگر از ویژگیهای مهم فناوری بلاکچین امنیت آن است. استفاده از رمزنگاری تضمین میکند که پس از ثبت دادهها در بلاکچین، نمیتوان آنها را بدون توافق مشارکتکنندگان شبکه تغییر داد.
مزایای پیادهسازی بلاکچین در زنجیره تامین
پیادهسازی فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین میتواند طیف وسیعی از مزایای را به همراه داشته باشد، از جمله:
بهبود قابلیت ردیابی، شفافیت و اعتماد
کیفیت کلیدی بلاکچین، ثبت شفاف و تغییرناپذیر تمامی تراکنشها در زنجیره تامین است. این امر ردیابی محصولات را از مبدا تا مقصد تسهیل میکند، مسئولیت پذیری را بهبود میبخشد و خطر تقلب را کاهش میدهد. این همچنین شفافیت بیشتری را در زنجیره تامین فراهم میکند و به شرکتها اجازه میدهد محصولات را ردیابی کرده و عملکرد را در زمان واقعی نظارت کنند. این به نوبه خود میتواند اعتماد بین شرکای زنجیره تامین را نیز بهبود بخشد.
افزایش کارایی منجر
با خودکارسازی بسیاری از فرآیندها در زنجیره تامین، فناوری بلاکچین میتواند کارایی را افزایش داده و هزینهها را کاهش دهد. این میتواند شامل خودکارسازی پرداختها، ردیابی سطوح موجودی، یا سادهسازی فرآیندهای لجستیکی باشد. و راه را برای یکی دیگر از اجزای حیاتی هموار میکند: نیاز به سرعت.
کاهش هزینهها
پیاده سازی فناوری بلاکچین میتواند با حذف واسطهها و کاهش هزینههای اداری به کاهش هزینهها در کل زنجیره تامین کمک کند. که در مرحله توسعه و برنامه ریزی شروع میشود و تا ساخت، تحویل و همچنین بازگرداندن محصولات امتداد مییابد.
به عنوان مثال، صنعت خودرو میتواند از طریق کاهش هزینه ردیابی موجودی، در هزینهها صرفه جویی کند. در حال حاضر، ردیابی سطوح موجودی شامل کارهای دستی مانند بررسی در دسترس بودن موجودی و بهروزرسانی دستی سوابق است. با استفاده از بلاکچین، شرکتها میتوانند این فرآیندها را خودکار کرده و هزینههای اداری مرتبط با آنها را کاهش دهند.
بلاکچین همچنین دارای پتانسیل ذخیره و به اشتراکگذاری ایمن دادهها در کل چرخه عمر محصول است. این بدان معنی است که همه ذینفعان، از تامین کنندگان گرفته تا تولید کنندگان و توزیع کنندگان، میتوانند به دادههای یکسان در زمان واقعی دسترسی داشته باشند. این میتواند به کاهش هزینههای مرتبط با ورود دادهها و خطاهای دستی و همچنین بهبود همکاری بین همه طرفهای درگیر کمک کند. همچنین میزان کاهش کاغذ در میان کل زنجیره تامین بسیار چشمگیر است.
افزون بر این، بلاکچین همچنین میتواند با ارائه یک پلتفرم امن برای ردیابی پیشرفت در طول فرآیند طراحی و اطمینان از ردیابی دقیق تغییرات، به کاهش هزینههای توسعه محصول کمک کند. این میتواند به به حداقل رساندن تأخیرها و اشتباهات در مرحله توسعه کمک کند و امکان ورود سریعتر به بازار را فراهم کند.
افزایش امنیت با تغییر ناپذیری
فناوری بلاکچین به دلیل ماهیت توزیع شده و استفاده از رمزنگاری از امنیت بالایی برخوردار است. تغییر ناپذیری یکی از ویژگیهای کلیدی فناوری بلاکچین است. با استفاده از دفتر کل توزیع شده و تکنیکهای رمزنگاری، دادههای ذخیره شده در یک بلاکچین میتوانند به طور دائم ایمن شوند و در طول زمان بدون تغییر باقی بمانند.
این امر عملاً دستکاری دادههای موجود در بلاکچین یا تغییر تاریخچه تراکنشها را برای عوامل مخرب غیرممکن میکند. تغییر ناپذیری همچنین امکان ردیابی بهبود یافته را در زنجیره تامین فراهم میکند، زیرا همه دادهها تغییر ناپذیر هستند و به راحتی میتوان آنها را به منبع آن ردیابی کرد. این همچنین اعتماد بین طرفهای مختلف در زنجیره تامین را افزایش میدهد و مسئولیت پذیری را برای شرکتها آسان تر میکند. بنابراین بلاکچین در زنجیره تامین موجب افزایش امنیت میشود.
مدیریت تجربه مشتریان
همچنین مشتریان از استفاده از بلاکچین در زنجیره تامین سود میبرند، زیرا کسبوکارها میتوانند محصولات را سریعتر و دقیق تر ارائه دهند. علاوه بر این، ماهیت شفاف بلاکچین به مشتریان این امکان را میدهد که منشا محصولات خود را ردیابی کنند و آنها را از طریق زنجیره تامین ردیابی کنند.
این به ایجاد اعتماد مشتری در کسبوکارها کمک میکند، زیرا آنها میتوانند دقیقاً ببینند محصولشان کجاست و بدانند که محصول معتبر است و مسئولانه تهیه شده است. پایداری یک عامل کلیدی در این دهه، برای مصرف کنندگان و کسبوکار است. اعتماد و داشتن توانایی انتخابهای پایدار که بر روی کره زمین و زندگی افرادی که روی محصول کار میکنند تأثیرگذار باشد، به شدت پاداش دارد و منجر به سطوح بالایی از تجربه مشتری و رضایت مشتری میشود.
موارد استفاده بالقوه زیادی برای فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین وجود دارد. در اینجا برخی از امیدوار کننده ترین برنامهها آورده شده است. قابلیت ردیابی ریشه اکثر موارد استفاده و مزایایی است که از آن توانایی ناشی میشود.
قابلیت ردیابی و شفافیت
یکی از بزرگترین چالشها برای مدیران مدیریت زنجیره تامین، حفظ دید در سراسر شبکه است. فناوری بلاکچین میتواند با ارائه راهی ایمن و شفاف برای ردیابی کالاها در طول زنجیره تامین، به رفع این چالش کمک کند. این میتواند به کاهش مشکلاتی که قبلا ذکر شد کمک کند و در عین حال کارایی، امنیت و تجربه خرید را برای مشاغل، عمده فروشان، خرده فروشان و در نهایت مصرف کنندگان بهبود بخشد.
پایداری محیطی و اخلاقی
همانطور که جنبههای پایداری و ESG در جهان ما اهمیت بیشتری پیدا میکند، فناوری بلاکچین برای ارتقای پایداری زیست محیطی با ردیابی انتشار کربن و سایر اثرات زیست محیطی در سراسر زنجیره تامین استفاده خواهد شد. سپس میتوان از این اطلاعات برای شناسایی مناطقی برای بهبود و کاهش اثرات کلی زیست محیطی استفاده کرد.
علاوه بر این، فناوری بلاکچین میتواند به شرکتها کمک کند تا اطمینان حاصل کنند که محصولاتشان از نظر اخلاقی منبع هستند. با ردیابی محصولات از نقطه مبدا، کسبوکارها میتوانند هرگونه مسائل اخلاقی بالقوه مانند کار کودک یا برده، دستمزد منصفانه یا محیطهای کاری ایمن را در زنجیره تامین شناسایی و علامتگذاری کنند.
دیگر کاربردهای بلاکچین در زنجیره تامین
تضمین کیفیت: فناوری بلاکچین را میتوان برای اطمینان از اینکه محصولات با استانداردهای کیفیت خاصی در سراسر زنجیره تامین مطابقت دارند، استفاده کرد. با ثبت دادهها بر روی بلاکچین در هر مرحله از تولید، شرکتها میتوانند انطباق با الزامات خاص را ردیابی و تأیید کنند.
پیشگیری از تقلب: دزدی نام تجاری و محصول از طریق محصولات تقلبی یک مشکل مهم در بسیاری از صنایع، به ویژه کالاهای لوکس و داروسازی است. فناوری بلاکچین میتواند با ایجاد یک سابقه بدون دستکاری از مالکیت و اصالت محصول، به جلوگیری از جعل کمک کند.
سادهسازی پردازش پرداخت: فناوری بلاکچین همچنین میتواند برای ساده کردن پردازش پرداخت در زنجیره تامین استفاده شود. با استفاده از قراردادهای هوشمند، پرداختها را میتوان بر اساس شرایط از پیش تعریف شده مانند تأیید تحویل یا بازرسی کیفیت خودکار کرد.
این تنها چند نمونه از نحوه استفاده از فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین است. با پیشرفت فناوری، احتمالاً در طول زمان موارد استفاده نوآورانه تری را شاهد خواهیم بود.
چالشها و محدودیتهای بلاکچین در زنجیره تامین
در حالی که فناوری بلاکچین مزایای بالقوه بسیاری را برای مدیریت زنجیره تامین ارائه میدهد، چالشها و محدودیتهای متعددی نیز وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند:
یکپارچگی و امنیت
یکی از بزرگترین چالشهای شرکتهایی که به دنبال پذیرش بلاکچین هستند، ادغام آن در سیستمهای موجودشان است. این میتواند یک فرآیند پیچیده و زمان بر باشد، به خصوص اگر شرکت دارای چندین سیستم قدیمی باشد. این بدان معناست که اکثر شرکتها به زمان و منابع نیاز دارند تا اطمینان حاصل کنند که سیستم هایشان به درستی به بلاکچین متصل است.
امنیت سایبری و نگرانیهای حفظ حریم خصوصی
کسبوکارها باید از خطرات امنیتی مرتبط با استفاده از فناوری بلاکچین آگاه باشند. در حالی که دفتر کل توزیع شده ذاتا امن است، عوامل مخرب همچنان میتوانند از آسیب پذیریها برای به خطر انداختن دادهها و شبکهها استفاده کنند.
مسائل مقیاس پذیری
هرچه شرکتها بیشتر از فناوری بلاکچین استفاده کنند، سؤال مقیاسپذیری بیشتر مطرح میشود. زیرساخت فعلی ممکن است نتواند حجم زیادی از تراکنشها را بدون تاخیر قابل توجه یا سایر مشکلات عملکرد پردازش کند. این چالش با ادغام در سیستمهای قدیمی همراه است.
عدم قطعیت قانونی و نظارتی
از آنجایی که فناوری بلاکچین هنوز نسبتاً جدید است، در مورد نحوه تنظیم آن در حوزههای قضایی مختلف تردیدهایی وجود دارد. این خطرات قانونی و نظارتی را برای شرکت هایی ایجاد میکند که میخواهند از این فناوری استفاده کنند. سازمانها باید از هرگونه تغییر در مقررات که میتواند بر استفاده آنها از فناوری بلاکچین تأثیر بگذارد آگاه باشند.
ملاحظات هزینه
در نهایت، ملاحظات هزینه مرتبط با اجرای فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین وجود دارد. در حالی که مزایای بالقوه قابل توجه است، شرکتها باید هزینههای مرتبط با توسعه و حفظ شبکه بلاکچین را نیز در طول زمان در نظر بگیرند.
اجرای موفقیتآمیز بلاکچین در زنجیره تامین
با وجود چالشها، راههای اثبات شدهای برای پیاده سازی موفقیت آمیز فناوری بلاکچین در مدیریت زنجیره تامین وجود دارد. شرکتها باید بهترین شیوهها را دنبال کنند:
۱. موارد استفاده کلیدی را شناسایی کنید
پیش از بکارگیری بلاکچین در زنجیره تامین باید عوامل حیاتی موفقیت آن شناساسی شود. بهبود قابلیت ردیابی راه را برای مزایای بیشتر مانند کاهش تقلب و افزایش کارایی و پایداری باز میکند.
۲. بهترین شیوههای امنیتی را دنبال کنید
وقتی صحبت از امنیت دادهها میشود، ضروری است که شرکتها بهترین شیوهها را برای اطمینان از محافظت از اطلاعات حساس اتخاذ کنند. این شامل استفاده از رمزگذاری قوی، اجرای اقدامات کنترل دسترسی و بررسی منظم امنیت شبکه است.
۳. تأثیر بر سیستمهای موجود را تجزیه و تحلیل کنید
هنگام پیادهسازی بلاکچین در زنجیره تامین، تجزیه و تحلیل تأثیر بالقوه بر سیستمها و فرآیندهای موجود بسیار مهم است. این شامل در نظر گرفتن نحوه تعامل با سیستمهای قدیمی و هرگونه تغییری است که باید برای اطمینان از یکپارچگی روان انجام شود.
۴. با شرکا همکاری کنید
پیاده سازی فناوری بلاکچین مستلزم همکاری با شرکا در سراسر زنجیره تامین است. با کار کردن با هم، میتوانید اطمینان حاصل کنید که همه در هیئت مدیره هستند و اجرای موفقیت آمیز است. برای رسیدن به این موفقیت، به اشتراکگذاری اطلاعات و دانش ضروری است.
۵. ارزیابی عملکرد
در پایان ارزیابی عملکرد پیاده سازی بلاکچین در زنجیره تامین طول زمان بسیار مهم است. این به شما کمک میکند تا هر گونه مشکل یا زمینهای را برای بهبود شناسایی کنید و اطمینان حاصل کنید که سیستم در طول زمان به ارائه ارزش ادامه میدهد.
سخن پایانی
بلاکچین در زنجیره تامین میتواند با افزایش شفافیت، قابلیت ردیابی و اعتماد میان اعضای شبکه، شیوه ثبت و تبادل اطلاعات را بهبود دهد. این فناوری امکان ردیابی منشأ، مسیر، کیفیت و وضعیت کالاها و مواد را در مراحل مختلف زنجیره فراهم میکند. همچنین اشتراک دادههای قابل اتکا میان تولیدکنندگان، تأمینکنندگان، توزیعکنندگان و مشتریان را تسهیل میسازد. با توسعه کاربردهای بلاکچین، زمینه برای شکلگیری فرایندها و مدلهای کسبوکار جدید مبتنی بر شفافیت، اصالت و ردیابی محصولات فراهم خواهد شد.
پرسشنامه بلاکچین در زنجیره تامین
منبع: آرون، جای سینگ؛ کومو، جری؛ و گور، نیتین. بلاکچین برای کسبوکار. آیبیام.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
