بیانیه ماموریت (Mission) فلسفه وجودی و هدفی است که سازمان بخاطر آن وجود دارد و مسیری را برای دستیابی به چشمانداز سازمان فراهم میکند. در واقع مأموریت چارچوبی برای جهتدهی به تصمیمها، فعالیتها و برنامههای سازمان فراهم میآورد و به عنوان پلی میان فلسفه وجودی و چشمانداز آینده عمل میکند. در این مقاله کوشش شده است تا ضمن مفهومسازی بیانیه رسالت به ارتباط آن با چشمانداز پرداخته شده و جایگاه آن در مدیریت استراتژیک سازمان بیان شود.
تعریف ماموریت سازمان
مأموریت سازمان بیانیهای است که هدف اساسی وجود یک سازمان، حوزه فعالیت آن، ذینفعان اصلی و شیوهای را که سازمان از طریق آن ارزشآفرینی میکند، تبیین میکند. مأموریت نشان میدهد سازمان در زمان حال چه کاری انجام میدهد، برای چه کسانی فعالیت میکند و با چه رویکردی به تحقق اهداف خود میپردازد.
واژه میشن (Mission) در زبان فارسی به صورت ماموریت یا رسالت ترجمه شده است. در سلسلهمراتب مدیریت استراتژیک بعد از چشمانداز سازمان نوبت به فلسفه وجودی میرسد. هر سازمان در پاسخ به یک سری نیاز ایجاد میشود و هدف آن رفع آن نیاز میاشد بنابراین قبل از هر اقدام باید مشخص شود که چه نیازهایی منجر به تشکیل سازمان گردیده است.
به زعم پیتر دراکر «طرح این پرسش«فعالیت ما چیست؟» مترادف با پرسش «ماموریت ما چیست؟» است. به عبارتی بیانیه ماموریت سازمان جمله یا عبارتی است که بوسیله آن مقصود یک سازمان از مقصود سازمان مشابه متمایز میشود و آن بیان کننده علت وجودی یک سازمان است.
یک بیانیه ماموریت خوب به جای توجه به محصولات و خدمات خاص، به ارزشی که برای مشتری ایجاد میکند توجه دارد و به نیازی که برطرف میکند. هیچگاه نمی توان به مقصود بنیادی (هدف غایی) دست یافت. این هدف بنیادی، راهنما و الهام بخش تعیین استراتژی سازمان و تدوین خطمشی سازمان است.
مقایسه بیانیه ماموریت و چشمانداز سازمان
طرح این سوال از ریشه اشتباه است. در واقع فسلفه وجودی براساس چشمانداز سازمان طراحی میشود و اگر این دو باهم متفاوت باشند سازمان هرگز به موفقیت دست پیدا نخواهد کرد.
بطور کلی در مدیریت استراتژیک ابتدا چشمانداز Vision قرار دارد. چشمانداز دورنمای آرمانی سازمان را مشخص میکند و در پاسخ به این پرسش است که جایگاه آینده سازمان کجاست؟ شروع برنامهریزی استراتژیک با چشمانداز است. چشمانداز هنر دیدن نادیدنیها است و به آینده نظر دارد. آینده مال کسی است که آن را ساخته است. برای تحقق اهداف و کسب موفقیت باید تصویر روشنی از آینده داشته باشیم. یعنی علاوه بر اینکه افق چشمانداز باید طولانی باشد در عین حال چشمانداز باید تصویری روشن از آینده را نیز بیان کند.
مقایسه فسلفه وجودی و چشمانداز سازمان
ماموریت، دلیل وجودی یک سازمان را مشخص میکند. چیزی که اگر آن را از سازمان منها کنیم سازمان باید بپرسد من برای چه بوجود آمدهام. ماموریت براساس یک نیاز تعریف میشود و از جنس هدف است. فلسفه وجودی یک هدف بزرگ است که سازمان میخواهئ در یک زمان بلندمدت به آن برسد. سازمانهای سنتی تاکید اصلیشان بر ماموریت بوده است اما سازمانهای مدرن به چشمانداز تاکید دارند و به عبارت دیگر چشمانداز محور هستند.
ویژگیهای بیانیه ماموریت سازمان
ماموریت سازمان باید دارای ویژگیهای زیر باشد :
- سازمان را بدان گونه که هست و آنچه در نظر دارد بشود، معرفی نماید.
- به اندازهای محدود باشد که برخی از فعالیتهای مخاطره آمیز را حذف نماید.
- بدان اندازه گسترده و وسیع باشد که نوید رشد خلاق و نوآوری را بدهد.
- سازمان را از سایر سازمانها متمایز نماید.
- به عنوان چارچوبی عمل کند که بتوان بدان وسیله فعالیتهای کنونی و آینده را ارزیابی کرد.
- سرانجام به حد کافی واضح و آشکار باشد تا همه ی اعضای سازمان بتوانند آن را درک نمایند.
کارکردهای رسالت سازمان عبارتند از:
- ایجاد حس یک رسالت خطیرو ایجاد انگیزه فعالیت
- همسونمودن اهداف سازمان در جهت نیازهای جامعه
- ارائه تصویری روشن از سازمان به جامعه و کسب مشروعیت ایجاد و ادامه حیات سازمان
- تعیین موضوعات و چالشهای استراتژیک
نمونه ماموریت سازمان
پارسمدیر پایگاهی تخصصی در حوزه مدیریت است که با هدف توسعه دانش کاربردی، آموزش روش تحقیق علمی و تقویت توانمندیهای پژوهشی دانشجویان، پژوهشگران و مدیران حرفهای فعالیت میکند. این پایگاه میکوشد با تولید و انتشار محتوای علمی قابلکاربرد، زمینه پیوند میان دانش نظری دانشگاهی و نیازهای عملی سازمانها را فراهم سازد.
در راستای تحقق چشماندازِ تبدیل شدن به مرجع ملی و منطقهای آموزش روش تحقیق علمی، تحلیل آماری پیشرفته و تصمیمسازی مبتنی بر شواهد در حوزه مدیریت و مهندسی صنایع، مأموریت پارسمدیر تولید، توسعه و انتشار محتوای علمی بومی، کاربردی و فناورانه است که پیوندی نظاممند میان دانش نظری دانشگاهی و مسائل واقعی سازمانها برقرار سازد.
این پایگاه با ارائه آموزشهای گامبهگام روش تحقیق، تبیین دقیق مفاهیم نظری، آموزش تحلیل داده با نرمافزارهای تخصصی مدیریت و پشتیبانی پژوهشهای دانشگاهی و کاربردی، میکوشد توانمندی پژوهشگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و مدیران حرفهای را ارتقاء دهد. پارسمدیر با تمرکز بر کیفیت علمی، استانداردهای پژوهشی و نیازهای واقعی پایاننامهها، مقالات و پروژههای سازمانی، بستری برای تعامل اثربخش میان دانشگاه، صنعت و نهادهای اجرایی فراهم میآورد تا از طریق تقویت شایستگیهای تحلیلی و پژوهشی، زمینه بهبود تصمیمگیریهای مدیریتی در کشور مهیا شود.
فسلفه وجودی پارس مدیر ارائه دانش جهانی با نگاهی بومی و محلی به مدیران و تصمیمگیران سازمانی است. در این راستا شرکت پارس مدیر با برقراری ارتباط میان دانشگاهها و سازمان ها، پلی بین دانش تئوریک و دانش تجربی ایجاد کرده و شکاف عرصه علم و عمل را پر میکند.
سخن پایانی
در مجموع، مأموریت سازمان بیانگر نقش و کارکرد اصلی آن در زمان حال است و چارچوبی برای جهتدهی به فعالیتها، تصمیمگیریها و برنامههای راهبردی فراهم میآورد. مأموریت با مشخص کردن حوزه فعالیت، ذینفعان و شیوه ارزشآفرینی سازمان، مبنایی برای همسویی اقدامات جاری با اهداف بلندمدت ایجاد میکند و به سازمان کمک میکند تا در مسیر تحقق چشمانداز خود بهصورت هدفمند و منسجم حرکت کند. بیانیه ماموریت اگر تنها یک یادداشتی قاب شده بر دیوار مدیران و جملهای در تبلیغات آنها باشد، تاثیری نخواهد داشت. با تدوین صحیح و دقیق ماموریت سازمان و بازگشت مرتب به آن، شانس دستیابی به اهداف سازمانی بیشتر خواهد شد.
منبع: دیوید، فرد. کتاب مدیریت استراتژیک. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
سوالات متداول
چشمانداز تصویری از وضعیت مطلوب و جایگاهی است که سازمان قصد دارد در آینده به آن دست یابد. در مقابل، مأموریت بیانگر هدف اصلی و فعالیتهای کنونی سازمان است و نشان میدهد سازمان در حال حاضر چه کاری انجام میدهد و برای چه کسانی ارزشآفرینی میکند. به بیان دیگر، چشمانداز ناظر بر آینده مطلوب سازمان است، در حالی که مأموریت بر کارکرد و نقش فعلی آن تمرکز دارد.
فلسفه وجودی به دلیل بنیادی شکلگیری سازمان و چرایی وجود آن میپردازد و ریشه هویتی و ارزشی سازمان را بیان میکند. در مقابل، مأموریت توضیح میدهد سازمان چگونه و در چه حوزهای فعالیت میکند تا آن هدف بنیادی را محقق سازد. بنابراین فلسفه وجودی بر «چرایی وجود سازمان» تمرکز دارد، در حالی که مأموریت بر «آنچه سازمان انجام میدهد» تأکید میکند.
ارزشهای محوری اصول و باورهای بنیادینی هستند که رفتارها و تصمیمهای سازمان را هدایت میکنند. مأموریت با تکیه بر این ارزشها، حوزه فعالیت و نقش کنونی سازمان را مشخص میکند. چشمانداز نیز مقصد و وضعیت مطلوب آینده را ترسیم میکند که سازمان با پایبندی به ارزشهای محوری و اجرای مأموریت خود در پی دستیابی به آن است. به این ترتیب، ارزشها مسیر حرکت را هدایت میکنند، مأموریت بیانگر عمل سازمان است و چشمانداز مقصد نهایی را نشان میدهد.
بیانیه مأموریت سازمانی متنی رسمی و شفاف است که هدف اساسی وجود سازمان، حوزه فعالیتها، گروههای ذینفع و شیوه ارزشآفرینی آن را بیان میکند. این بیانیه مشخص میکند سازمان در زمان حال چه کاری انجام میدهد، برای چه کسانی فعالیت میکند و با چه رویکردی به تحقق اهداف خود میپردازد. بیانیه مأموریت به عنوان راهنمایی برای تصمیمگیریهای مدیریتی و برنامهریزیهای راهبردی عمل میکند و به همسویی فعالیتهای سازمان با چشمانداز و ارزشهای محوری کمک میکند.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
