پیتر دراکر (Peter Drucker) برجستهترین نظریهپرداز مدیریت در سده بیستم و یکی از تاثیرگذارترین اندیشمندان تاریخ مدیریت به شمار میرود. او با معرفی مفاهیمی همچون مدیریت بر مبنای هدف، کارکنان دانشی، مشتریمداری و مسئولیت اجتماعی سازمان، بنیانهای مدیریت نوین را شکل داد. بسیاری از پژوهشگران، دراکر را «پدر مدیریت نوین» میدانند؛ زیرا توانست مدیریت را از یک فعالیت اجرایی به یک رشته علمی و حرفهای تبدیل کند.
آشنایی با پیتر دراکر
پیتر فردیناند دراکر (۱۹۰۹–۲۰۰۵) در شهر وین اتریش زاده شد و در محیطی علمی و فرهنگی رشد یافت. وی در جوانی به مطالعه حقوق، اقتصاد، علوم سیاسی و فلسفه پرداخت و سپس به روزنامهنگاری و پژوهش روی آورد. با قدرت گرفتن نازیسم در اروپا، به انگلستان و سپس ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد.
دراکر بخش عمده زندگی حرفهای خود را به مطالعه سازمانها، مدیران و نقش آنها در جامعه اختصاص داد. برخلاف بسیاری از نظریهپردازان که تنها بر یک جنبه از مدیریت تمرکز داشتند، او سازمان را نهادی اجتماعی میدانست که باید همزمان به اثربخشی اقتصادی و مسئولیت اجتماعی توجه کند.
وی بیش از شش دهه در دانشگاهها، سازمانها و شرکتهای بزرگ جهان به تدریس، مشاوره و پژوهش پرداخت و آثارش به دهها زبان ترجمه شد.
مهمترین آثار پیتر دراکر
کتاب مفهوم شرکت (Concept of the Corporation) در سال ۱۹۴۶ منتشر شد. در این کتاب، پیتر دراکر با مطالعه ساختار و شیوه اداره شرکت جنرال موتورز، یکی از نخستین تحلیلهای جامع درباره سازمانها و شرکتهای بزرگ را ارائه کرد و نقش مدیریت را در موفقیت بنگاههای اقتصادی تبیین نمود.
کتاب رویه مدیریت (The Practice of Management) در سال ۱۹۵۴ منتشر شد. دراکر در این اثر بسیاری از مفاهیم بنیادین مدیریت نوین، از جمله مدیریت بر مبنای هدف، مسئولیت مدیران و اهمیت نوآوری را مطرح کرد و چارچوبی منسجم برای اداره سازمانها ارائه داد.
کتاب مدیر اثربخش (The Effective Executive) در سال ۱۹۶۷ منتشر شد. در این کتاب، دراکر به بررسی ویژگیها، عادتها و مهارتهای مدیران موفق پرداخت و نشان داد که اثربخشی مدیریتی بیش از آنکه به استعداد ذاتی وابسته باشد، نتیجه یادگیری و تمرین اصول مشخص مدیریتی است.
کتاب مدیریت: وظایف، مسئولیتها و رویهها (Management: Tasks, Responsibilities, Practices) در سال ۱۹۷۳ منتشر شد. این اثر جامعترین کتاب دراکر درباره مدیریت به شمار میرود و در آن ابعاد گوناگون مدیریت، از وظایف مدیران و ساختار سازمانی گرفته تا تصمیمگیری و رهبری، بهصورت نظاممند بررسی شده است.
کتاب جامعه پساسرمایهداری (Post-Capitalist Society) در سال ۱۹۹۳ منتشر شد. دراکر در این کتاب با نگاهی آیندهنگر، ظهور اقتصاد مبتنی بر دانش و اطلاعات را تحلیل کرد و نقش فزاینده کارکنان دانشی را در شکلدهی به جامعه و سازمانهای عصر جدید توضیح داد.
دستاوردهای علمی دراکر
مهمترین دستاورد دراکر معرفی مفهوم «مدیریت بر مبنای هدف» بود. او معتقد بود مدیران و کارکنان باید اهداف مشترک و روشنی داشته باشند و عملکرد خود را بر اساس تحقق این اهداف ارزیابی کنند.
دراکر همچنین نخستین اندیشمندی بود که مفهوم «کارکنان دانشی» را مطرح کرد. او پیشبینی کرد که در اقتصاد آینده، دانش و اطلاعات مهمترین منابع سازمانها خواهند بود و کارکنان دانشی جایگاه محوری پیدا خواهند کرد.
از دیگر نوآوریهای او میتوان به تاکید بر مشتریمداری، تمرکز بر اثربخشی به جای صرفاً کارایی، مسئولیت اجتماعی سازمانها، کارآفرینی سازمانی و مدیریت راهبردی اشاره کرد.
سخن پایانی
پیتر دراکر را میتوان تاثیرگذارترین متفکر مدیریت در دوران معاصر دانست. بسیاری از مفاهیمی که امروزه بدیهی به نظر میرسند، نخستین بار توسط او مطرح شدند. دراکر نه تنها درباره نحوه اداره سازمانها سخن گفت، بلکه تلاش کرد نقش سازمانها را در توسعه جامعه و بهبود زندگی انسانها تبیین کند. تاثیر اندیشههای او چنان گسترده بوده است که تقریباً هیچ شاخهای از مدیریت معاصر را نمیتوان یافت که به نوعی از میراث فکری این اندیشمند بزرگ بهره نبرده باشد. به همین دلیل، در میان تمامی مشاهیر مدیریت، نام پیتر دراکر بیش از هر فرد دیگری با مفهوم «مدیریت نوین» گره خورده است.
منبع: کتاب مدیریت پیتر دراکر
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
