گردشگری شهری (Urban tourism) سفر به مناطق شهری با انگیزه بازدید از جاذبهها و استفاده از تسهیلات و خدمات شهرها است که آثار متفاوتی را برجای مینهد. در میان انواع گردشگری این شیوه از گردشگری در مقابل گردشگری روستایی قرار میگیرد. این شیوه از گردشگری میتواند با ایجاد درآمدزایی پایدار شهری به توسعه و شکوفایی شهرها کمک کند. نظر به اهمیت موضوع در این نوشتار، «گردشگری شهری» مفهومسازی و تعریف خواهد شد
تعریف گردشگری شهری
گردشگری شهری ناظر بر مسافرت افراد به شهرها با هدف بهرهگیری از جاذبههای فرهنگی، تاریخی، هنری، معماری، غذایی و تجاری شهرها است. این نوع گردشگری شامل بازدید از موزهها، کاخها، معابد، بازارها، رستورانها، فستیوالها، کافهها، مساجد و دیگر جاذبههای شهری است.
گردشگران شهری ممکن است به دنبال تجربههای فرهنگی یا تاریخی، لذتبخشیهای خاص محلی، یا شهربازیها و فعالیتهای تفریحی در شهرها باشند. این نوع گردشگری معمولاً با حضور در مراکز شهرها و استفاده از امکانات حمل و نقل عمومی و مراکز خدماتی مانند هتلها، رستورانها و فروشگاهها همراه است.
در واقع امروزه مفهوم گردشگر و گردشگری جایگاه مناسبی را در میان مردم کسب کرده است. گردشگری پدیدهای نوین و معاصر به عنوان یکی از فرایندهای تولید کننده فضا ازمختصات بنیادین جوامع شهری است که درشهرهای پرازدحام پرتراکم و الوده با فعالیتهای سخت و کسالت آور انسان شهری را قادر به تحمل و تداوم زندگی میکند محیطهای شهری بدلیل تمرکز جمعیت فشارها و خستگیهای ناشی ازکار بعنوان مبدا مسافرت گردشگران و ازطرف دیگر با امکانات رفاهی فرهنگی بهداشتی ارتباطات بازرگانی و داشتن جاذبههای تاریخی توریستی بعنوان مقصد توریستها بشمار میآید.
دلایل گردشگری شهری
چهار ویژگی قابل قبول و متداول شهرها عبارتند از:
- تراکم زیاد فیزیکی ساختار
- مردم و نقشها و گوناگونی فرهنگی ـ اجتماعی
- چند نقش گرایی اقتصادی
- مرکزیت عینی در شبکه داخل شهری و منطقه ای
وقتی شهرها به عنوان شهری گردشگر پذیر عمل کرده وتوسعه مییابند، این پیچیدگیها با فشردگی بیشتری در ساختار و ماهیت گردشگری حل میشود. همچنین تمایزی را در پردازش فضای شهری پیرامون گردشگری شکل میدهد. در نهایت آثاری را برا جای مینهد که در کنشگری دوسویه گردشگرـمیزبان نماد مییابد.
در این میان کنشگری گردشگران درفضاهای شهری پیرامون جاذبهها، بافت شهر، خرید، اسکان و فعالیتهای جنبی است که در رویکرد به موزه ها، تئاترها، نمایشگاه ها، مراکز تفریحی و نظیر اینها تبلور مییابد. نواحی شهری به علت آنکه جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیار دارند غالباً مقاصد گردشگری شهری مهمی محسوب میشوند.
ویژگیهای گردشگری شهری
شهرها ویژگیهای زیادی دارند که افزون بر رفع نیازهای گردشگران برای آنها جذاب هم هستند. تسهیلات گردشگری در این شیوه بسیار بیشتر است و جذب گردشگران را افزایش میدهد. شهرها معمولاً جاذبههای متنوع و بزرگی شامل موزه ها، بناهای یادبود، سالنهای تئاتر، استادیومهای ورزشی، پارک ها، شهربازی، مراکز خرید، مناطقی با معماری تاریخی ومکان هایی مربوط به حوادث مهم یا افراد مشهور را دارا هستند که خود گردشگران بسیاری را جذب میکند.
این گونه از گنشگری گردشگری در فضای شهری در راستای انگیزههای متفاوتی شکل میگیرد که شامل موارد زیر میباشد.
- دیدار دوستان و خویشاوندان
- مسافرتهای تجاری
- حضور در نمایشگاهها و کنفرانسها
- بازدید از میراث فرهنگی
- سفرهای مذهبی (زیارت)
- به منظور حضور در حوادث
- خریدهای تفریحی
- سفرهای روزانه
- دلایل شخصی
بر مبنای این انگیزه ها کنشگری در فضای شهری چند بعدی میباشد که برآورد کننده یک رویکرد به درون در پاسخگویی به نیازهای اقتصادی و یک رویکرد به بیرون در کنش متقابل فرهنگی یا در بعضی موارد تضادهای ناشی از آن است
ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری
فصل دوم انواع گردشگری شامل ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری تهیه شده است. فصل دوم انواع توریسم شامل فهرست کامل منابع بوده و به صورت فایل ورد قابل ویرایش میباشد.
همگام با توسعه گردشگری در نواحی شهری، برای برآوردن نیازهای گردشگران، خدمات حمایتی بیشتری نظیر رستوران و محل اقامت ساخته میشود. اگر چه این نکته قابل ذکر است که بازدیدکنندگانی که از خارج شهر میآیند تنها کسانی نیستند که از این امکانات استفاده میکنند.توسعه زیر بناهای گردشگری سهم زیادی در تغییرات شکل و کارکرد نواحی شهر داشته و تصویر شهر تحت تاثیر انواع هتلها و خدمات جنبی ارائه شده، قرار میگیرد.
تاثیر گردشگری شهری در رونق اقتصادی شهرها
گردشگری شهری تأثیر قابل توجهی بر رونق اقتصادی شهرها دارد. این تأثیرات میتواند از جوان سازی اقتصاد محلی تا ایجاد فرصتهای شغلی و رشد اقتصادی محسوس باشد. در زیر تأثیرات مهم گردشگری شهری بر رونق اقتصادی شهرها آورده شده است:
ایجاد شغل: صنعت گردشگری شهری از ایجاد شغلهای مستقیم و غیرمستقیم برای افراد محلی بهره میبرد. این شغلها شامل همه از هتلداران و راهنمایان گردشگری تا کارکنان رستورانها، فروشگاهها، و موارد مرتبط دیگر میشود.
افزایش درآمد محلی: گردشگران به عنوان مشتریان اصلی برای امکانات محلی اقتصادی شهر محسوب میشوند. این درآمد از توریستها باعث افزایش درآمد برای کسب و کارهای محلی مانند رستورانها، هتلها، فروشگاهها، و سایر خدمات میشود.
توسعه تجارت: گردشگری شهری تأثیر مستقیمی بر تجارت محلی دارد. با افزایش تعداد گردشگران، تقاضا برای کالاها و خدمات محلی افزایش مییابد که این امر به توسعه و رونق تجارت محلی کمک میکند.
توسعه زیرساختها: برای استقبال از تعداد بیشتری گردشگر، شهرها ممکن است به سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری مانند فرودگاهها، مسیرهای حمل و نقل عمومی، و امکانات رفاهی مانند پارکها و مراکز خرید بپردازند که این باعث توسعه و بهبود زیرساختهای شهری میشود.
تقویت صنعت محلی: گردشگری شهری میتواند به تقویت صنایع محلی مانند هنرهای محلی، دستبافتها، و صنایع دستی کمک کند. گردشگران به دنبال تجربههای فرهنگی و محلی هستند که بازارهای محلی را تقویت و توسعه میدهد.
سخن پایانی
گردشگری شهری یکی از مهمترین شاخههای صنعت گردشگری است که بر بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی، اقتصادی، هنری و تفریحی شهرها استوار است. توسعه این نوع گردشگری، علاوه بر افزایش درآمد و اشتغال، به احیای فضاهای شهری، تقویت هویت فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نیز کمک میکند. ازاینرو، برنامهریزی اصولی، مدیریت یکپارچه و توسعه زیرساختهای شهری، از عوامل کلیدی موفقیت مقصدهای گردشگری شهری و افزایش رقابتپذیری آنها در سطح ملی و بینالمللی به شمار میرود.
منبع: گولدنر، چارلز؛ و ریچی، برنت. اصول، رویهها و فلسفههای گردشگری. نیوجرسی: وایلی و پسران.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
