گردشگری روستایی (Rural tourism) یکی از انواع گردشگری است که با هدف بهرهگیری از طبیعت و آدام و سنن روستائیان انجام میشود. این نوع گردشگری بعنوان منابع فرهنگی، طبیعی و تاریخی نواحی روستایی به عنوان کالای فرهنگی گردشگری قابل عرضه اند. گردشگری روستایی موجب رشد اقتصادی، ایجاد تنوع و ثبات در اشتغال، پویایی تجارت و صنایع شده است. نظر به اهمیت موضوع در این نوشتار، « گردشگری روستایی» مفهومسازی و تعریف خواهد شد.
تعریف گردشگری روستایی
گردشگری روستایی با هدف تجربه زندگی روستایی، آشنایی با فرهنگ بومی، بهرهمندی از طبیعت و مشارکت در فعالیتهای سنتی به روستاها سفر میکنند. این نوع گردشگری بر استفاده از ظرفیتهای طبیعی، فرهنگی، تاریخی و اقتصادی روستاها استوار است و تلاش میکند ضمن ارتقای تجربه گردشگران، به توسعه پایدار و بهبود معیشت جوامع محلی نیز کمک کند.
گردشگری روستایی تنها به اقامت در روستا محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از فعالیتها مانند بازدید از جاذبههای طبیعی، آشنایی با آداب و رسوم محلی، تجربه غذاهای سنتی، خرید صنایعدستی و مشارکت در فعالیتهای کشاورزی و دامداری را نیز در بر میگیرد.
توسعه این نوع گردشگری، علاوه بر ایجاد اشتغال و افزایش درآمد روستاییان، نقش مهمی در حفظ میراث فرهنگی، جلوگیری از مهاجرت روستایی و توسعه متوازن مناطق روستایی ایفا میکند. همچنین موجب گسترش فرصت هایی برای رشد درآمد به صورت فعالیتهای چندگانه، ایجاد بازارهای جدید برای محصولات کشاورزی و گسترش مبنای یک اقتصاد منطقهای میشود.
در واقع این نوع گردشگری شباهتی هم به گردشگری بومی دارد علی الخصوص در اروپا و آمریکای شمالی مردم به این نوع گردشگری تمایل دارند. مردم به نواحی کشاورزی، دامداری میروند و مدتی را در آنجا اقامت میکنند و از نزدیک شاهد نحوۀ زندگی روستایی هستند. این شیوه با گردشگری پایدار، گردشگری ماجراجویانه و گردشگری شهری قابل مقایسه است.
ویژگیهای گردشگری روستایی
گردشگری روستایی بر پایه ظرفیتهای طبیعی، فرهنگی و اجتماعی روستاها شکل میگیرد و تجربهای متفاوت از زندگی شهری را در اختیار گردشگران قرار میدهد. این نوع گردشگری بر تعامل با جامعه محلی، حفظ اصالت فرهنگی و بهرهگیری از منابع بومی تأکید دارد و یکی از ابزارهای مهم توسعه پایدار مناطق روستایی به شمار میرود.
مهمترین ویژگیهای گردشگری روستایی عبارتاند از:
- بهرهگیری از جاذبههای طبیعی و مناظر روستایی
- آشنایی با فرهنگ، آداب و رسوم بومی
- مشارکت در فعالیتهای سنتی و کشاورزی
- اقامت در اقامتگاههای بومی و روستایی
- حمایت از اقتصاد و اشتغال جوامع محلی
- حفظ میراث فرهنگی و سبک زندگی روستایی
- تأکید بر توسعه پایدار و حفاظت از محیطزیست
گردشگری روستایی تنها به بازدید از روستاها محدود نمیشود، بلکه فرصتی برای تجربه زندگی بومی، تقویت ارتباط با طبیعت و شناخت فرهنگهای محلی فراهم میکند. توسعه اصولی این نوع گردشگری میتواند ضمن افزایش درآمد روستاییان، به حفظ هویت فرهنگی، کاهش مهاجرت و رونق اقتصاد محلی نیز کمک کند.
انواع گردشگری روستایی
انواع گردشگری روستایی عبارتند از :
- گردشگری تاریخی-فرهنگی
- طبیعت گردی-بوم گردی
- گردشگری کشاورزی
پس از گردشگری فرهنگی-تاریخی، بوم گردی دومین شکل اصلی گردشگری روستایی است. در بوم گردی هدف بودن در طبیعت و لذت بردن از مناظری است که در یک زیست بوم خاص وجود دارد. بوم گردی، عشق به طبیعت و گردشگری ِ مسئولانهای است که به حفظ میراث طبیعی و فرهنگی منطقه کمک کرده و کمترین آسیب ممکن را به طبیعت میرساند. این نوع خاص میتواند شامل مواردی مانند کوهنوردی و یا اجرای تورهایی انفعالی مانند پرنده نگری باشد.
شکل سوم گردشگری روستایی، گردشگری کشاورزی است که با هدف لذت بردن و آموزش کشاورزی یا باغبانی اجرا میشود. در این شکل، گردشگر میتواند نحوه کار و تولید را تماشا کرده و در مورد آن اطلاعات دریافت کند؛ و یا به طور فعال در کشت و برداشت محصولات منطقه شرکت کند. که البته در این حالت گردشگر، هم درک بهتری از زندگی در آن منطقه به دست خواهد آورد و هم بی شک لذت بیشتری از سفر خواهد برد.
ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری
فصل دوم انواع گردشگری شامل ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری تهیه شده است. فصل دوم انواع گردشگری شامل فهرست کامل منابع بوده و به صورت فایل ورد قابل ویرایش میباشد.
گردشگری روستایی را میتوان مترادف با عبارت تجربه زندگی محلی هم تراز دانست. این تجربه، شامل موارد بسیار متنوعی از جاذبههای طبیعی، فرهنگی و فعالیت هایی میشود که در یک منطقه ی روستایی و کشاورزی خاص وجود دارند. فعالیتهایی مانند گردشگری کشاورزی، کوهنوردی، سوارکاری و اقامت در خانههای محلی. به طور کلی محور این نوع گردشگری، درک زیباییها و جاذبههای طبیعت و فرهنگ مردم آن منطقه است و بسته به جغرافیای منطقه فعالیتهای متفاوتی میتواند در آن صورت پذیرد.
سخن پایانی
گردشگری روستایی یکی از مؤثرترین ابزارهای توسعه پایدار مناطق روستایی است که با بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی، فرهنگی و اقتصادی، منافع مشترکی برای گردشگران و جوامع محلی ایجاد میکند. این نوع گردشگری ضمن حفظ میراث فرهنگی، آداب و رسوم بومی و محیطزیست، به ایجاد اشتغال، افزایش درآمد روستاییان و کاهش مهاجرت به شهرها نیز کمک میکند. ازاینرو، برنامهریزی علمی، مشارکت جامعه محلی و توسعه زیرساختهای مناسب، از مهمترین عوامل موفقیت و پایداری گردشگری روستایی به شمار میروند.
منبع: گولدنر، چارلز؛ و ریچی، برنت. اصول، رویهها و فلسفههای گردشگری. نیوجرسی: وایلی و پسران.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
