ساختمان سبز (Green building) سازهای است که میزان مصرف انرژی در آن کمینه شده و با استفاده از مواد دوستدار طبیعت ساخته شده است. ان نوع سازه الگویی از ساختوساز سازگار با طبیعت است که مدیریت انرژی، مصرف پایدار و عملکرد زیستمحیطی را بهبود میبخشد. نظر به اهمیت موضوع، در مقاله حاضر کوشش شده است تا مفهوم ساختمان سبز تشریح شود.
تعریف ساختمان سبز و پایدار
ساختمان سبز (Green Building) ساختمانی است که در طراحی، ساخت، بهرهبرداری و نگهداری آن کاهش آثار منفی بر محیطزیست مورد توجه قرار میگیرد. این رویکرد بر مصرف بهینه انرژی و آب، کاهش پسماند، استفاده مناسب از مصالح و ایجاد محیط داخلی سالم تمرکز دارد. هدف اصلی، افزایش کارایی ساختمان همراه با کاهش مصرف منابع طبیعی است.
ساختمان پایدار (Sustainable Building) مفهوم گستردهتری دارد و ساختمان را در چارچوب توسعه پایدار و کل چرخه عمر آن بررسی میکند. در این رویکرد علاوه بر ملاحظات زیستمحیطی، ابعاد اقتصادی و اجتماعی نیز اهمیت دارند. دوام ساختمان، هزینههای چرخه عمر، رفاه کاربران و سازگاری با نیازهای آینده از ملاحظات ساختمان پایدار هستند.
در عمل این دو اصطلاح گاهی بهجای یکدیگر استفاده میشوند و مرز کاملاً ثابتی میان آنها وجود ندارد. با این حال، از دیدگاه مفهومی پایداری دامنه وسیعتری از سبز بودن ساختمان دارد. نظامهایی مانند LEED نیز با ارزیابی شاخصهای مختلف، به سنجش و هدایت عملکرد ساختمانها در مسیر سبز و پایدار کمک میکنند.
اهمیت ساختمان سبز و پایدار
ساختمانها در طول چرخه عمر خود به انرژی، آب، زمین و مواد اولیه نیاز دارند و در عین حال موجب تولید پسماند و انتشار آلایندهها میشوند. توسعه ساختمانهای سبز و پایدار میتواند این آثار را کاهش دهد. این رویکرد علاوه بر حفاظت از محیطزیست، میتواند کارایی اقتصادی ساختمان و کیفیت محیط زندگی و کار را نیز بهبود دهد.
- کاهش مصرف انرژی و آب
- کاهش تولید پسماند و آثار زیستمحیطی
- بهبود کیفیت محیط داخلی و آسایش کاربران
- کاهش هزینههای بهرهبرداری و نگهداری
- افزایش کارایی و طول عمر ساختمان
اهمیت ساختمان سبز تنها به کاهش مصرف انرژی محدود نمیشود. نگاه پایدار، ساختمان را بخشی از یک نظام اقتصادی، اجتماعی و محیطی میداند. از این منظر، طراحی مناسب ساختمان میتواند همزمان به بهرهوری منابع، کاهش هزینههای بلندمدت، سلامت کاربران و توسعه پایدار شهری کمک کند.
استاندارد LEED
راهنمای طراحی محیطی و انرژی (Leadership in Energy and Environmental Design) یا LEED یکی از شناختهشدهترین نظامهای ارزیابی ساختمان سبز در جهان است. این نظام توسط شورای ساختمان سبز ایالات متحده (USGBC) توسعه یافته است. هدف آن هدایت طراحی، ساخت و بهرهبرداری ساختوساز به سوی عملکرد بهتر زیستمحیطی، مصرف بهینه منابع و ایجاد محیط سالمتر برای کاربران است.
- کاهش مصرف انرژی و منابع طبیعی
- بهبود بهرهوری آب
- کاهش آثار زیستمحیطی سازهها
- بهبود کیفیت محیط داخلی
- ترویج طراحی و ساخت پایدار
- تشویق نوآوری در ساختمان سبز
راهنمای LEED یک استاندارد ثابت برای یک نوع سازه نیست، بلکه مجموعهای از سامانههای رتبهبندی ساختمان سبز برای انواع پروژهها و مراحل مختلف چرخه عمر ساختوساز است. معیارها و شیوه امتیازدهی آن نیز در نسخههای مختلف بهروزرسانی شدهاند. بنابراین استفاده از LEED امکان ارزیابی نظاممند عملکرد زیستمحیطی ساختمان و مقایسه پروژهها براساس معیارهای مشخص را فراهم میکند.
سطوح گواهینامه LEED
رتبه پروژه در LEED براساس امتیاز کسبشده از معیارهای مختلف تعیین میشود. در نظام ۱۱۰ امتیازی که از LEED 2009 رواج یافت، چهار سطح گواهینامه تعریف شده است. هرچه عملکرد پروژه در معیارهای مورد ارزیابی بهتر باشد، سطح بالاتری از گواهینامه به آن اختصاص مییابد.
- گواهیشده (Certified): ۴۰ تا ۴۹ امتیاز
- نقرهای (Silver): ۵۰ تا ۵۹ امتیاز
- طلایی (Gold): ۶۰ تا ۷۹ امتیاز
- پلاتین (Platinum): ۸۰ امتیاز و بیشتر
کسب امتیاز بهتنهایی برای دریافت گواهینامه کافی نیست و پروژه باید پیشنیازهای الزامی نظام رتبهبندی مربوط به خود را نیز رعایت کند. سپس امتیازهای حاصل از معیارهای اختیاری محاسبه میشوند و سطح نهایی گواهینامه مشخص میشود. سطح پلاتین بالاترین رتبه LEED و نشاندهنده دستیابی پروژه به سطح بالایی از الزامات ساختمان سبز است.
پرسشنامه ساختمان سبز و پایدار
تعداد سوالات : ۱۷ گویه با طیف لیکرت ۵ درجه
- پرسشنامه خبره مبتنی بر مقایسه زوجی جهت اولویتبندی عوامل
- شاخصهای استاندارد سیستم رتبهبندی ساختمانهای سبز (LEED)
- پرسشنامه اولویتبندی شاخصهای رتبهبندی سازههای پایدار
هدف: شناسایی و اولویتبندی ابعاد عملکردی ساختمان سبز
ابعاد : کاهش هزینه، افزایش قابلیت اطمینان، کاهش خطر، مدیریت ریسک و استقرار و پایش
سخن پایانی
ساختمان سبز رویکردی برای کاهش آثار زیستمحیطی محیط ساختهشده و استفاده کارآمدتر از انرژی، آب و منابع است. حرکت به سوی پایداری در صنعت ساختوساز افزون بر کاهش هزینههای بلندمدت، به بهبود کیفیت زندگی و سلامت کاربران نیز کمک میکند. بهرهگیری از استانداردهایی مانند LEED نیز زمینه ارزیابی نظاممند عملکرد و هدایت پروژههای عمرانی به سوی توسعه پایدار را فراهم میسازد. در این رویکرد، تصمیمهای طراحی باید با نگاهی بلندمدت و مبتنی بر چرخه عمر اتخاذ شوند. توسعه چنین نگرشی میتواند صنعت ساختوساز را با اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی جوامع همسو سازد.
Kibert, J. Sustainable construction: Green building design and delivery. John Wiley & Sons.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
