آیین نگارش پارسی مقاله مجموعهای از قواعد زبانی، ساختاری و ویرایشی است که به انسجام، شفافیت و اعتبار علمی متن میانجامد. رعایت اصولی مانند درستنویسی، جملهبندی سنجیده، کاربرد دقیق واژگان و پرهیز از ابهام، بنیان ارتباط مؤثر میان نویسنده و خواننده را فراهم میکند. در این مقاله مهمترین اصول آیین نگارش پارسی در متون علمی، از سطح واژه تا سازماندهی کلی مقاله، بررسی خواهد شد.
آیین نگارش پارسی در پژوهش علمی
جهت نگارش یک مقاله علمی-پژوهشی یا مقاله مروری در یک نشریه داخلی رعایت برخی نکات الزامی است. رعایت اصول و آیین نگارش پارسی مقاله علمی-پژوهشی داخلی بسیار اهمیت دارد. پژوهش علمی را با روش پژوهش صحیح میشناسند و بخاطر داشته باشید همیشه روش پژوهش از موضوع پژوهش مهمتر است. بهترین موضوع اگر با روش صحیح مورد پژوهش قرار نگیرد و با روش صحیح نگارش نشود فاقد هرگونه اعتبار و ارزش علمی است.
اصطلاحی به نام In The Bin در جوامع آکادمیک رایج است که به معنای “بدرد سطل زباله میخورد” است. این اصطلاح به مقالاتی گفته میشود که در آنها اصول پژوهش و نگارش علمی رعایت نشده است و به هنگام داوری بدون آنکه موضوع پژوهش مطالعه شود مستقیماً درون سطل زباله انداخته میشود. با رعیت صحیح نشانهگزاری فارسی امکان نشر مقاله تسهیل میشود.
یک نکته کلیدی در نگارش مقاله علمی-پژوهشی
به هیچ وجه از فاعل اول شخص یا فعل اول شخص استفاده نکنید. برای نمونه از جملاتی مانند “به نظر من” کاملا اجتناب کنید. بیان جمله از سوی اول شخص تنها برای صاحبنظران و اساتید بالارتبه قابل استفاده است.
نشانهگذاری درست متن و آیین نگارش پارسی
نشانهگذاری (Punctuation) به معنای استفاده از نشانهها یا علامتهایی است که برای روشن کردن معنی و مشخص کردن آغاز و انجام عبارتها و جملهها و بندها در نگارش بهکار میروند. نخستین نکته در تهیه یک مقاله استفاده صحیح از نوع، اندازه و سبک Font یا قلمی است که نشریه یا کنفرانس مورد نظر ارائه کرده است.
دانلود فونت فارسی
در متن فارسی از واژگان لاتین استفاده نکنید. اگر یک واژه لاتین کلیدی یا نام خارجی استفاده شده باید به صورت پاورقی در انتهای صفحه زیرنویس شود.
تیترها دو نقطه بیانی (:) ندارند.
تیترها و عناوین دو نقطه بیانی ندارند
ویرگول، نقطه و مانند آن حتما باید چسبیده به کلمه قبلی و یک فاصله با حرف بعدی داشته باشند.
نشانهگذاری درست فارسی
در فارسی «ها» جمع باید با نیمفاصله جدا شود. برای این منظور دکمه shift+space را روی کیبود فشار دهید اگر عمل نکرد برنامه فارسی ساز کیبورد را دانلود کنید.
هرگز از Optional Hyphen یا ^- یعنی دکمه ترکیبی ctrl- برای نیمفاصله استفاده نکنید.
«ها» جمع در فارسی
علامت استمرار «می» باید با نیمفاصله از فعل جدا شود.
«می» استمرار در فارسی
استفاده از هرگونه کادر یا تزئینات اینچنین در صفحه اول یا سایر صفحات مقاله اکیدا ممنوع است.
خط اول هر پاراگراف باید ۰.۵ سانتی متر از ابتدای خط فاصله داشته باشد.
متن مقاله به جز عنوان و نام نویسنده باید به صورت Justified و Right-to-Left مرتبط شده باشد.
شماره صفحات در قسمت وسط پائین صفحه درج شود.
ساختار جمله و پاراگراف در نگارش علمی
ساختار جمله در متن علمی باید روشن، مستقیم و فاقد ابهام باشد. بهطور معمول، جملههای کوتاه تا متوسط خواناتر هستند؛ جملهای با حدود ۱۵ تا ۲۰ واژه برای بیان یک گزاره علمی مناسب تلقی میشود. جملههای بسیار بلند با چندین بند وابسته، فهم متن را دشوار میکند و تمرکز خواننده را کاهش میدهد. هر جمله باید یک ایده اصلی داشته باشد و از انباشت چند ادعای مستقل در یک جمله پرهیز شود.
در سطح پاراگراف، هر بند باید حول یک ایده محوری شکل گیرد و جمله نخست آن ترجیحاً نقش جمله موضوعی را ایفا کند. طول پاراگراف در مقاله علمی معمولاً بین ۳ تا ۶ جمله متناسب است؛ پاراگرافهای بسیار کوتاه انسجام را میشکنند و پاراگرافهای بسیار بلند خوانایی را کاهش میدهند. زمانی باید به پاراگراف بعدی رفت که ایده اصلی تغییر میکند، سطح تحلیل عوض میشود یا قصد انتقال از یک استدلال به استدلال دیگر وجود دارد.
از منظر شاخصهای خوانایی، متن علمی زمانی مطلوب است که جملهها از نظر نحوی پیچیدگی غیرضروری نداشته باشند، واژگان تخصصی بدون تعریف بهکار نروند و پیوند منطقی میان جملهها با واژههای ربطی مناسب برقرار شود. رعایت این اصول موجب میشود استدلال پژوهشگر شفافتر منتقل گردد و بار شناختی خواننده کاهش یابد.
سخن پایانی
پایبندی به آیین نگارش پارسی صرفاً یک الزام صوری نیست، بلکه بخشی از اخلاق پژوهش و احترام به خواننده بهشمار میآید. متن علمی زمانی اثرگذار است که از نظر زبانی دقیق، از نظر ساختاری منظم و از نظر مفهومی روشن باشد. بیدقتی در نگارش میتواند حتی یافتههای ارزشمند را کماثر جلوه دهد، در حالیکه نگارش سنجیده به استحکام استدلال و انتقال درست معنا کمک میکند. ازاینرو، توجه به اصول نگارش باید همسنگ دقت در روش و تحلیل، جزئی جداییناپذیر از فرایند پژوهش تلقی شود.
منبع: حبیبی، آرش. روش پژوهش پیشرفته. تهران: پارسمدیر.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
