گردشگری سلامت (Health tourism) یک شاخه گسترده از گردشگری است که با هدف استفاده از امکانات پزشکی و خدمات درمانی انجام میشود. ایران نیز در منطقهای قرار دارد که از ظرفیت بزرگی برای جذب مسافران با هدف درمانی و پزشکی برخوردار است. با این وجود عدم مدیریت گردشگری درست موجب گردیده است که در این زمینه نیز پیشرفتی نداشته باشیم. نظر به اهمیت موضوع در این نوشتار، گردشگری سلامت مفهومسازی و تعریف خواهد شد.
تعریف گردشگری سلامت
گردشگری سلامت به طور کلی به سفر افراد برای دریافت خدمات پزشکی و بهداشتی در مقاصدی خارج از محل سکونتشان اشاره دارد. این نوع گردشگری معمولاً به دلیل هزینه کمتر درمانها، کیفیت بالاتر خدمات، یا تخصصهای خاص در کشورهای مقصد رخ میدهد.
گردشگران سلامت ممکن است برای انجام عملهای جراحی، درمانهای خاص پزشکی، درمانهای زیبایی، یا حتی درمانهای فیزیکی به کشور دیگری سفر کنند. این صنعت همچنین میتواند شامل خدمات رفاهی و مشاورههای پزشکی باشد که در کنار درمانها ارائه میشود. گردشگری سلامت یکی از بخشهای نوین در صنعت گردشگری است که به دلیل پیشرفتهای پزشکی و ارتباطات جهانی در حال گسترش است.
سازمان جهانی گردشگری (WTO) به طور ویژه، گردشگری سلامت را چنین تعریف میکند: استفاده کردن از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیه فرد (با استفاده از آبهای معدنی، آب و هوا یا مداخلات پزشکی) منجر میشود و در مکانی خارج از محل سکونت فرد – که بیش از ۲۴ ساعت است – به طول میانجامد.
انواع گردشگری سلامت
انواع گوناگونی برای این شیوه از گردشگری وجود دارد اما دو دسته اصلی عبارتند از:
- گردشگری درمانی (Medical Tourism)
- گردشگری تندرستی (Wellness Tourism)
گردشگری درمانی
گردشگری درمانی یا گردشگری پزشکی شاخهای از گردشگری سلامت است که در آن شخص از کشوری پیشرفته به سایر نقاط دنیا سفر میکند تا از خدمات پزشکی کشور مقصد در مراکز درمانی بهرهمند شود. در اغلب موارد، هدف از توریسم پزشکی بهرهمندی از قیمت پایین خدمات پزشکی یا دریافت سریعتر خدمات در سایر نقاط دنیاست.
ین نوع گردشگری به افراد اختصاص دارد که برای دریافت درمانهای پزشکی مانند جراحیها، درمانهای دندانپزشکی، یا درمانهای خاص به کشورهای دیگر سفر میکنند. گردشگری بازتوانی به افرادی اختصاص دارد که برای دریافت درمانهای بازتوانی مانند فیزیوتراپی یا درمانهای بعد از عمل جراحی به کشورهای دیگر سفر میکنند.
مقولهی گردشگری سلامت فراتر از گردشگری درمانی است. آبهای گرم و معدنی و لجن درمانی همراه با امکانات طبیعی نیز شامل مقولهی گردشگری سلامت است. شعار جهانی توریسم سلامت، امکانات و خدمات در حد کشورهای جهان اول یا پیشرفته و قیمتها و هزینهها در حد کشورهای در حال توسعه و جهان سوم است.
گردشگری تندرستی
گردشگری تندرستی به سفرهایی اطلاق میشود که هدف اصلی آن حفظ و ارتقاء سلامت فرد از طریق فعالیتهای فیزیکی، روحی، و روانی است. این نوع گردشگری شامل ورزشهای خاص، یوگا، مدیتیشن، درمانهای طبیعی، و مراقبتهای ویژه در محیطهای آرامشبخش میشود. هدف آن کمک به کاهش استرس، بهبود وضعیت جسمانی، و ارتقای کیفیت زندگی فردی است.
به گردشگری تندرستی گاه گردشگری بهداشتی و پیشگیرانه نیز گویند. این نوع گردشگری شامل سفر به مقاصدی برای دریافت خدمات بهداشتی و پیشگیرانه مانند چکاپهای پزشکی، مشاورههای تغذیهای، یا واکسیناسیون است.
گروهی از مسافران برای استفاده از خدمات پزشکی گردشگری سلامت را انتخاب میکنند. مقصد آنها مکان هایی که تسهیلات درمانی مورد نظرشان وجود داشته باشد. بنابراین چنین سفری شامل فعالیتهای گوناگونی میشود که با هدف تأمین بهداشت و سلامت فرد یا گردشگر انجام میشود مانند مراقبت بهداشتی و گذراندن دوره نقاهت و بازپروری.
ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری
فصل دوم انواع گردشگری شامل ادبیات پژوهش و مبانی نظری انواع گردشگری تهیه شده است. فصل دوم انواع توریسم شامل فهرست کامل منابع بوده و به صورت فایل ورد قابل ویرایش میباشد.
انواع گردشگری سلامت خود شامل توریسم درمانی و توریسم تندرستی است. در این شیوه از توریسم، افراد با هدف استفاده از امکانات درمانی به مسافرت میروند. اگر چه هدف اصلی از چنین مسافرتی بهرهگیری از امکانات درمانی است با این وجود جنبههای دیگری از گردشگری را نیز شامل میشود. شهرها و کشورهایی که به عنوان یک قطب درمانی در منطقه شناخته میشوند از طریق افزایش تسهیلات گردشگری میتوانند از مزایای اقتصادی زیادی برخوردار شوند.
اهمیت گردشگری سلامت
گردشگری سلامت یکی از سریعترین حوزههای در حال رشد صنعت گردشگری است که علاوه بر ارتقای سلامت افراد، آثار اقتصادی، اجتماعی و علمی قابل توجهی برای کشورها به همراه دارد. توسعه این نوع گردشگری موجب افزایش سرمایهگذاری در بخش درمان، بهبود کیفیت خدمات پزشکی و ارتقای جایگاه بینالمللی نظام سلامت میشود. به همین دلیل، بسیاری از کشورها گردشگری سلامت را بهعنوان یکی از راهبردهای توسعه اقتصادی و افزایش درآمدهای ارزی مورد توجه قرار دادهاند.
مهمترین مزایای گردشگری سلامت عبارتاند از:
- ایجاد اشتغال و افزایش درآمدهای ارزی
- توسعه زیرساختها و فناوریهای پزشکی
- ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی
- تقویت همکاریهای علمی و تبادل دانش پزشکی
- افزایش رفاه اجتماعی و بهبود جایگاه بینالمللی نظام سلامت
گردشگری سلامت تنها به درمان بیماران خارجی محدود نمیشود، بلکه فرصتی برای توسعه پایدار صنعت سلامت، افزایش رقابتپذیری مراکز درمانی و گسترش تعاملات علمی و اقتصادی میان کشورها فراهم میکند. ازاینرو، برنامهریزی اصولی و سرمایهگذاری هدفمند در این حوزه میتواند نقش مهمی در رشد اقتصادی، ارتقای خدمات درمانی و توسعه صنعت گردشگری ایفا کند.
سخن پایانی
گردشگری سلامت یکی از ارزشمندترین شاخههای صنعت گردشگری است که با تلفیق خدمات درمانی، بهداشتی و گردشگری، منافع متقابلی برای بیماران، مراکز درمانی و اقتصاد کشورها ایجاد میکند. توسعه این حوزه علاوه بر جذب بیماران بینالمللی و افزایش درآمدهای ارزی، به ارتقای کیفیت خدمات درمانی، انتقال دانش پزشکی، توسعه زیرساختهای سلامت و افزایش رقابتپذیری نظام سلامت نیز کمک میکند. ازاینرو، موفقیت گردشگری سلامت مستلزم برنامهریزی راهبردی، رعایت استانداردهای بینالمللی، بهرهگیری از فناوریهای نوین و همکاری مؤثر میان بخشهای سلامت و گردشگری است تا ضمن ارتقای جایگاه کشور در بازار جهانی، توسعه پایدار این صنعت نیز محقق شود.
منبع: گولدنر، چارلز؛ و ریچی، برنت. اصول، رویهها و فلسفههای گردشگری. نیوجرسی: وایلی و پسران.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
