مری پارکر (Mary Parker Follett) فالت از نظریهپردازان برجسته مدیریت و علوم اجتماعی در قرن بیستم است که بسیاری او را «مادر مدیریت مدرن» میدانند. او با طرح مفاهیمی مانند قدرت با دیگران، قانون موقعیت و روش ادغام در حل تعارض، نگاه تازهای به مدیریت سازمانها ارائه داد. اندیشههای فالت بر اهمیت همکاری، مشارکت کارکنان و روابط انسانی در سازمان تأکید دارد و امروزه نیز در حوزه رفتار سازمانی و رهبری سازمانی مورد توجه قرار میگیرد.
بیوگرافی مری پارکر فالت
مری پارکر فالت در ۳ سپتامبر ۱۸۶۸ در شهر کوئینسی ایالت ماساچوست آمریکا متولد شد. او در خانوادهای فرهنگی و تحصیلدوست رشد یافت و از دوران جوانی به مسائل اجتماعی، سیاسی و آموزشی علاقه نشان داد. فالت تحصیلات خود را در کالج رادکلیف که وابسته به دانشگاه هاروارد بود ادامه داد. در آن زمان زنان امکان تحصیل رسمی در دانشگاه هاروارد را نداشتند، اما او توانست در کلاسهای این دانشگاه حضور یابد و از استادان برجسته علوم سیاسی بهره ببرد.
در تاریخ اندیشههای مدیریتی، برخی متفکران سالها جلوتر از زمان خود میاندیشند. مری پارکر فالت یکی از همین چهرههاست؛ اندیشمندی که در اوایل قرن بیستم درباره مفاهیمی مانند رهبری مشارکتی، کار تیمی و مدیریت تعارض سخن گفت؛ مفاهیمی که امروزه از ارکان اصلی مدیریت نوین به شمار میروند.
از مهمترین آثار مری پارکر فالت میتوان به کتابهای زیر اشاره کرد:
- کتاب «رئیس مجلس نمایندگان» (۱۸۹۶) درباره ساختار قدرت در نظام سیاسی آمریکا
- کتاب «دولت جدید» (۱۹۱۸) درباره مشارکت اجتماعی و دموکراسی
- کتاب «تجربه خلاق» (۱۹۲۴) درباره همکاری و تعامل انسانی
- کتاب «مدیریت پویا» (۱۹۴۱) مجموعه نوشتههای مدیریتی که پس از درگذشتش منتشر شد.
نخستین اثر علمی مهم فالت با عنوان «رئیس مجلس نمایندگان» در سال ۱۸۹۶ منتشر شد. این کتاب به بررسی ساختار قدرت و نحوه اداره مجلس نمایندگان ایالات متحده میپرداخت و بهعنوان اثری مهم در حوزه علوم سیاسی شناخته شد. این پژوهش نشان داد که فالت علاقه و توانایی بالایی در تحلیل ساختارهای قدرت و سازمانها دارد.
جایگاه مری پارکر فالت در مدیریت
اندیشههای مری پارکر فالت در زمان حیات او چندان مورد توجه قرار نگرفت، اما در دهههای بعد ارزش و اهمیت آنها آشکار شد. بسیاری از مفاهیمی که امروزه در مدیریت مدرن مطرح هستند، مانند کار تیمی، توانمندسازی کارکنان، رهبری مشارکتی و مدیریت تعارض، با دیدگاههای او همخوانی دارند.
برخی از اندیشمندان مدیریت از جمله پیتر دراکر، فالت را یکی از تأثیرگذارترین متفکران مدیریت دانستهاند. امروزه آثار و نظریههای او در حوزه رفتار سازمانی، مدیریت منابع انسانی و رهبری سازمانی مورد مطالعه قرار میگیرد.
فالت علاوه بر فعالیتهای علمی، در عرصه فعالیتهای اجتماعی نیز بسیار فعال بود. او در برنامههای اجتماعی و آموزشی شهر بوستون مشارکت داشت و در مراکز اجتماعی محلی فعالیت میکرد. هدف او تقویت مشارکت شهروندان در تصمیمگیریهای عمومی و افزایش همکاری میان گروههای اجتماعی بود.
این تجربههای عملی تأثیر عمیقی بر شکلگیری دیدگاههای مدیریتی او داشت. فالت در کار با گروههای مختلف اجتماعی دریافت که بسیاری از مشکلات انسانی و سازمانی از طریق گفتوگو، مشارکت و همکاری قابل حل هستند. همین تجربهها بعدها به مبنای نظریههای مدیریتی او تبدیل شد.
اندیشههای مدیریتی مری پارکر فالت
مری پارکر فالت مدیریت را یک فرآیند اجتماعی و انسانی میدانست. از نظر او مدیران باید به جای اعمال صرف قدرت، شرایطی فراهم کنند که افراد بتوانند در جهت اهداف مشترک سازمان با یکدیگر همکاری کنند. مهمترین ایدههای مدیریتی او عبارتاند از:
فالت میان «قدرت بر دیگران» و «قدرت با دیگران» تفاوت قائل شد. او معتقد بود مدیریت موفق بر پایه همکاری و مشارکت شکل میگیرد، نه سلطه و اجبار. در این نگاه، مدیران باید قدرت را به صورت مشترک با کارکنان به کار ببرند.
مدیریت تعارض و روش ادغام
فالت سه روش برای برخورد با تعارض معرفی کرد: سلطه، مصالحه و ادغام. در روش سلطه یک طرف پیروز میشود و طرف دیگر شکست میخورد. در مصالحه هر دو طرف بخشی از خواستههای خود را کنار میگذارند. اما در روش ادغام تلاش میشود راهحلی پیدا شود که منافع هر دو طرف را تأمین کند. فالت ادغام را خلاقانهترین و مؤثرترین روش حل تعارض میدانست.
قانون موقعیت
یکی دیگر از مفاهیم مهم در اندیشه فالت «قانون موقعیت» است. بر اساس این دیدگاه، تصمیمگیری در سازمان باید بر اساس شرایط واقعی موقعیت انجام شود، نه صرفاً بر مبنای مقام یا قدرت رسمی مدیر. در واقع، منطق موقعیت باید راهنمای عمل افراد در سازمان باشد.
رهبری مشارکتی
از دیدگاه فالت، رهبری واقعی به معنای توانایی هماهنگسازی افراد و هدایت آنها در جهت هدفی مشترک است. رهبر باید بتواند استعدادها و تواناییهای اعضای سازمان را در یک مسیر سازنده به کار گیرد و فضای مشارکت و تعامل را در سازمان تقویت کند.
سخن پایانی
مری پارکر فالت را میتوان از پیشگامان نگاه انسانی به مدیریت دانست. او سالها پیش از شکلگیری نظریههای نوین مدیریت، بر اهمیت همکاری، مشارکت و تعامل میان افراد در سازمان تأکید کرد. اندیشههای او نشان میدهد که مدیریت موفق نه تنها به ساختارها و قوانین، بلکه بیش از هر چیز به درک روابط انسانی و استفاده خلاقانه از تواناییهای افراد وابسته است. به همین دلیل، نام مری پارکر فالت همچنان در تاریخ مدیریت به عنوان یکی از تأثیرگذارترین نظریهپردازان این حوزه باقی مانده است.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
