جنبه نوآوری پژوهش به بخشی از مطالعه گفته میشود که با ارائه نگاه، روش یا تفسیر تازه، به گسترش مرزهای دانشی موجود کمک میکند. این مفهوم در روش پژوهش مدیریت جایگاهی کلیدی دارد، زیرا مبنای تمایز پژوهش اصیل از تکرار ادبیات و یکی از شاخصهای اصلی ارزیابی علمی در پیشنهادهها و مقالههاست. در این مقاله، چیستی نوآوری پژوهش، شیوههای شناسایی و صورتبندی آن و خطاهای رایج در بیان نوآوری بهصورت تحلیلی بررسی میشود.
تعریف جنبه نوآوری پژوهش
جنبه نوآوری پژوهش و جدید بودن تحقیق نشان میدهد پروپوزال یا طرح پژوهشی چقدر به ایجاد دانش جدید یا گسترش دانش موجود کمک میکند. هر چه یک پژوهش نوآورانهتر باشد سهم بیشتری در گسترش دانش و همافزایی نظری (Theoretical Contribution) خواهد داشت.
اصولاً نوآوری پژوهشی در سه محور قابل بیان است:
- پژوهشی که برای اولین بار صورت میگیرد.
- پژوهشی که پیشتر در خارج انجام شده و برای اولین بار در ایران انجام میشود.
- پژوهشی که قبلاَ انجام شده و در یک مکان جدید میخواهید آن را بومی سازی کنید.
انجام یک پژوهش برای نخستین بار در مطالعات بنیادی کاربرد دارد و ویژه پروپوزال و رساله دکتری مدیریت است. این نوع مطالعات با عنوان مدلسازی یا ارائه الگو شناخته میشوند.
یک بخش کلیدی پروپوزال مدیریت بحث جدید بودن و نوآوری پژوهش است. در مطالعات کارشناسی ارشد مدیریت بیشتر از مقاله بیس مدیریت استفاده میشود و جنبه کاربردی دارند. بنابراین در اینجا باید در مورد بومی سازی مطالعه تمرکز شود.
هدف از جنبه نوآوری پژوهش و جدید بودن
موضوع پژوهش باید حرفی نو و تازه داشته باشد به بیان شیوای پارسی:
فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر سخن نو آر که نو را حلاوتیست دگر
در واقع در این بند پژوهشگر به دو سوال پاسخ میدهد:
۱- جدید بودن یعنی پژوهشگر به دنبال یک کشف علمی است و میخواهد به یک سوال علمی پاسخ دهد که تاکنون کسی به آن سوال پاسخ نداده است. در اینجا قید زمان و مکان مطرح نیست. هر کسی، در هر زمان و در هر جائی به سوال پاسخ داده باشد، نتیجه تحقیق جدید نخواهد بود.
۲- در مورد نوآوری پژوهشگر باید مشخص کند در این تحقیق چه نوع نوآوری خواهد داشت که میتواند یکی یا همه این سوالات را شامل شود:
الف) یا یک نظریه برای اولین بار در سطح جهان بکار گرفته میشود؟
ب) آیا یک نظریه با توجه به تفاوتهای فرهنگی و اجتماعی جامعه محل تحقیق نیاز به بومی شدن دارد؟ (در اینجا باید مشخصا «بیان شود چه چیزی اضافه یا کم میشود تا بتوانیم نظریه را بومی شده بدانیم»
ج) آیا یک نظریه با توجه به تفاوتهای موجود در بین صنعتهای مختلف نیاز به سفارشی سازی (متناسب سازی) دارد؟ (در اینجا باید مشخصا بیان شود به چه چیزی به {از} نظریه یا مدل اضافه {کم} میشود تا بتوانیم آن را سفارشی سازی یا متناسب سازی به حساب بیاوریم).
ابعاد جدید بودن پژوهش
جدید بودن تحقیق از ۴ جهت قابل بررسی است:
موضوعی: بهترین نوآوری در تحقیق طرح موضوع جدید است. آنگونه که مدل جدید، روش جدید، تکنیک جدید، یا تکنولوژی جدید را بکار گرفت و یا به خلق محصول یا ابزاری جدیدی منجر شود. تحقیقات بنیادی و نظری حتماً از این جهت باید جدید باشد.
حوزه اجرا یا قلمرو مکانی: ازاین جهت روشها یا ابزترهای موجود در حوزه جدید مثلا ً صنعت جدید مورد استفاده قرار گیرد. برای نمونه ممکن است مدلی برای اولین بار در ایران بکار گرفته شود در حالی که در دیگر کشورها مورد استفاده قرار گرفته است.
بازه زمانی: بازده زمانی که اطلاعات را پوشش میدهد زمان است و در صورتی ارزش دارد که یا مدل پیچیده با فرایند عملیاتی پیچیده را بکار گیرد و یا در شرایط تغییرات حاصل شده باشد که اجرای جدید تحقیق را توجیه کند و یا اجرای تکراری تحقیق بتواند به نتایج ارزشمند کاربردی یا عملی منجر شود.
روش تحقیق: گاهی پژوهشگر برای انجام تحقیق از روشی بهره میگیرد که تاکنون پژوهشگری برای پژوهش روی متغییرهای مورد نظر، از این روش بهره گرفته نشده است. برای نمونه دانشجو برای بررسی یک مقوله از روشهای کیفی مانند گراندد تئوری استفاده میکند. نو بودن از لحاظ مدل مفهومی مورد استفاده، یعنی پژوهشگر برای انجام پژوهش، از مدلی متفاوت با الگوهایی که تاکنون توسط سایر پژوهشگران مورد استفاده قرار گرفته است استفاده مینماید.
سخن پایانی
جنبه جدید بودن و نوآوری، یکی از معیارهای بنیادین در انتخاب، ارزیابی و ضرورت انجام یک پژوهش است، زیرا تحقیق زمانی توجیه علمی دارد که سهم معناداری در خلق یا گسترش دانش ایفا کند. نو بودن تحقیق، مبنای تصویب موضوع، دفاع از آن و امکان تدوین مقاله علمی پژوهشی است و پیشرفت علمی نیز در گرو دستیابی به نتایج تازه یا ارائه رویکردی نو در مقایسه با مطالعات پیشین است. از این رو، پژوهشگر موظف است به صورت دقیق و صریح روشن سازد که تحقیق حاضر چه تمایز و ارزش افزوده ای نسبت به کارهای پیشین دارد یا چه اقدام تازه ای را دنبال می کند و تایید استاد راهنما به عنوان پشتوانه علمی این نوآوری، نقش مهمی در ارزیابی ضرورت انجام پژوهش خواهد داشت.
منبع: حبیبی، آرش. روش پژوهش پیشرفته. تهران: پارسمدیر.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
