تئوری عمل منطقی

تئوری عمل منطقی فیش بین و آیزن

منبع: تئوری عمل منطقی از کتاب بانکداری الکترونیک نوشته فاطمه فراقی

تئوری عمل منطقی یا Theory of reasond action, TRA توسط آیسک آیزن و مارتین فیشبین به سال ۱۹۷۵ مطرح شد . آنها در کتاب خود با عنوان «باور، نیت، نگرش و رفتار» مفهوم تئوری عمل منطقی را پایه‌گذاری کردند. تحقیقات در زمینه ارائه مدلی برای پذیرش فناوری به تئوری عمل منطقی (TRA) قابل ردیابی است. نخستین بار فیشبین و اجزن به سال ۱۹۷۵ مدلی را ارائه کردند که به تئوری عمل منطقی موسوم است. براساس این مدل می‌توان انگیزه‌های رفتاری را در زمینه‌های مختلف شناسائی کرد.

تئوری عمل منطقی یکی از نخستین تئوری‌هایی است که برای توجیه استفاده از کامپیوتر و رفتار پذیرش تکنولوژی جدید استفاده شد. براساس تئوری TRA تمایل به یک رفتار براساس نگرش و هنجارهای ذهنی فرد پیرامون آن رفتار تعیین می‌شود. نگرش از باورهای عمیق فرد به نتایج رفتار و ارزیابی از نتایج ناشی می‌شود. هنجارهای ذهنی فرد نیز از باورهای ذهنی وی به انتظارات ادراک شده از یک گروه مرجع و انگیزه و تمایل به انطباق با این باورها و انتظارات شکل می‌گیرد. (فیشبین و اجزن، ۱۹۷۵) تئوری عمل منطقی در شکل فوق ترسیم شده است.

ابعاد تئوری عمل منطقی

فیشبین و ایزن معتقدند سنگ بنای مدل تئوری رفتار منطقی است و از آن با عنوان Building Block ساختار مفهومی خود یاد می‌کنند. براساس مشاهدات مستقیم یا اطلاعات بدست آمده از منابع دیگ و یا فرایندهای استنباطی مختلف، یک فرد باورهایی پیرامون یکی پدیده خاص را شکل می‌دهد. به این ترتیب فرد باورهایی پیرامون خودش، اطرافیانش، سازمان ها و هر پدیده دیگری را شکل می‌دهد. این باورها است که در نهایت نگرش، نیت رفتاری و انجام یک رفتار خاص را شکل می‌دهد. فیشبین و آجزن معتقدند مجموعه باورهای فرد پایگاه اطلاعاتی او در زمینه اخذ هر تصمیمی می‌باشد.

معادل واژه Attitude در فارسی، نگرش، ایستار، طرز رفتار، طرز تلقّى، پنداشت، طرز تفکر بر اساس مفروضات پیشین و مانند آن ها ترجمه شده است. در اصطلاح، تعاریف بسیاری در مدیریت و روان شناسی از نگرش شده است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود: نگرش یا طرز تلقی عبارت از آمادگی برای واکنش ویژه نسبت به یک فرد، شیء، فکر یا وضعیت است. نگرش مجموعه ای از اعتقادات، عواطف و نیات رفتاری نسبت به یک شیء، شخص یا واقعه است.

به عبارتی تمایل نسبتاً پایدار به شخصی، چیزی یا رویدادی است که در احساس و رفتار نمایان می شود. نگرش ارزیابی یا برآوردی است که به صورت مطلوب یا نامطلوب درباره شی یا فرد یا رویدادی صورت می گیرد. نگرش بازتابی از شیوه احساس فرد نسبت به یک چیز یا یک فرد است. مثلا هنگامی که می گوییم «کارم را دوست دارم» نگرش خود را درباره کار ابراز می نماییم.

جایگاه نگرش در تئوری عمل منطقی

نگرش یا Attitude یعنی ارزیابی عمومی شما از یک رفتار یا یک واقعیت یا یک چیز. مثلا نگرش شما نسبت به پول دادن به متکدیان خیابانی ممکن است این باشد که شما این عمل را عملی با ارزش بدانید و یا دیگری ممکن است این عمل را عملی بی ارزش بداند . ولی سوال این است که چه چیزی این نگرش ها را شکل می دهد و می سازد؟ چطور شده است که یک نفر نگرش منفی نسبت به یک عمل دارد و فرد دیگری نگرش مثبت به آن عمل دارد؟

پاسخ این است: باور (Belief) . یعنی این باورهای ما هستند که باعث شکل گیری نگرش ما نسبت به یک موضوع می گردند. اگر شما مثلا باور داشته باشید که پول دادن به متکدیان باعث زشت شدن چهره شهر می شود، این باور می تواند در ایجاد نگرش منفی در شمانسبت به پول دادن به متکدیان موثر باشد . برعکس، اگر شما باور داشته باشید که پول دادن به متکدیان باعث حل مشکل یک عده بدبخت می شود، بنابراین این باور ممکن است باعث ایجاد نگرش مثبت در شمانسبت به پول دادن به متکدیان بشود.

از نظر تئوریک، کسی که بیشتر از همه به ارتباطات بین باورها و نگرش ها پرداخته است، آیزن Ajzen و خالق تئوری مشهور رفتار برنامه ریزی شده (Theory of Planned Behavior=TPB) است. در این تئوری یک متغیر وابسته داریم به نام تصمیم یا Intention ، که این متغیر خود باعث بروز رفتار یا Behavior می شود . هر کس برای اینکه به کاری مبادرت ورزد لازم است که ابتدا تصمیم به انجام آن کار بگیرد . خود این متغیر تصمیم، در تئوری رفتار برنامه ریزی شده یک متغیر وابسته یا Outcome Variable است که براساس شکل فوق از باورها و نگرش‌های افراد ناشی می‌شود.


دانلود پرسشنامه مدل پذیرش فناوری TAM

دانلود پایان نامه مدل پذیرش فناوری TAM

پایان نامه ارزیابی تمایل به خرید الکترونیکی از پایگاه اینترنتی پارس مدیر با استفاده از مدل پذیرش فناوری و مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری دفاع شده است. متن کامل این پایان نامه را می توانید از لینک زیر دریافت کنید.

15000 تومان – خرید