هنری فورد (Henry Ford) یکی از تاثیرگذارترین صنعتگران و پیشگامان مدیریت تولید در تاریخ جهان به شمار میرود. او با توسعه تولید انبوه، خط تولید متحرک و کارسنجی و زمانسنجی، تحولی بنیادین در مدیریت صنعتی ایجاد کرد. بسیاری از پژوهشگران، فورد را بنیانگذار تولید انبوه نوین میدانند؛ زیرا توانست محصولات صنعتی را با هزینه کمتر، سرعت بیشتر و کیفیت یکنواخت در اختیار عموم مردم قرار دهد.
آشنایی با هنری فورد
هنری فورد (۱۸۶۳–۱۹۴۷) در ایالت میشیگان آمریکا زاده شد. وی از دوران نوجوانی به ماشینآلات و فناوریهای مکانیکی علاقه داشت و بخش زیادی از وقت خود را صرف تعمیر و ساخت تجهیزات فنی میکرد. او در زمینه تقسیم کار با فردریک تیلور و مدیریت علمی همسو بود.
فورد فعالیت حرفهای خود را به عنوان مهندس مکانیک آغاز کرد و سپس به طراحی خودرو روی آورد. او پس از چند تجربه ناموفق در راهاندازی کسبوکار، سرانجام در سال ۱۹۰۳ شرکت خودروسازی فورد را بنیانگذاری کرد و مسیر تازهای را در صنعت خودرو گشود.
وی معتقد بود خودرو نباید کالایی لوکس برای ثروتمندان باشد، بلکه باید وسیلهای در دسترس برای عموم مردم محسوب شود. همین نگرش زمینهساز نوآوریهای گسترده او در حوزه تولید و مدیریت صنعتی شد.
مهمترین آثار هنری فورد
کتاب زندگی و کار من (My Life and Work) در سال ۱۹۲۲ منتشر شد. فورد در این کتاب تجربیات مدیریتی، اصول کاری و دیدگاههای خود درباره تولید، کارآفرینی و صنعت را تشریح کرد.
کتاب امروز و فردا (Today and Tomorrow) در سال ۱۹۲۶ منتشر شد. این اثر به بررسی آینده صنعت، بهرهوری، فناوری و مدیریت تولید اختصاص دارد و دیدگاههای فورد درباره توسعه صنعتی را بیان میکند.
کتاب پیشرفت رو به جلو (Moving Forward) از دیگر آثار شناختهشده او است که در آن درباره نوآوری، پیشرفت اقتصادی و نقش صنعت در توسعه جوامع سخن گفته است.
اگرچه فورد بیش از آنکه یک نظریهپرداز دانشگاهی باشد یک صنعتگر و کارآفرین بود، اما آثار و تجربههای مدیریتی او تاثیر عمیقی بر شکلگیری مدیریت تولید و عملیات بر جای گذاشت.
دستاوردهای علمی و مدیریتی فورد
مهمترین دستاورد فورد توسعه «خط مونتاژ متحرک» بود. این نوآوری موجب شد زمان تولید خودرو به شکل چشمگیری کاهش یابد و هزینههای تولید نیز به حداقل برسد.
فورد همچنین نقش مهمی در گسترش مفهوم «تولید انبوه» ایفا کرد. او با استانداردسازی قطعات، تقسیم کار و طراحی فرایندهای تولید کارآمد، امکان تولید محصولات در مقیاس بسیار بزرگ را فراهم ساخت.
از دیگر نوآوریهای او میتوان به سادهسازی فرایندهای کاری، افزایش بهرهوری تولید، کاهش هزینهها، استانداردسازی محصولات و توجه به رفاه کارکنان اشاره کرد. تصمیم مشهور او برای افزایش دستمزد روزانه کارکنان به پنج دلار در سال ۱۹۱۴، یکی از اقدامات پیشرو در حوزه مدیریت منابع انسانی محسوب میشود.
سخن پایانی
هنری فورد را میتوان یکی از تاثیرگذارترین چهرههای تاریخ صنعت و مدیریت تولید دانست. نوآوریهای او نه تنها صنعت خودرو، بلکه شیوه تولید در بسیاری از صنایع جهان را متحول کرد. بسیاری از مفاهیم امروزی مدیریت عملیات، بهرهوری و تولید صنعتی ریشه در تجربهها و دستاوردهای فورد دارند. تاثیر اندیشهها و نوآوریهای او چنان گسترده بوده است که هنوز پس از گذشت دههها، اصول تولید انبوه و استانداردسازی در سازمانهای تولیدی سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد. به همین دلیل، در میان مشاهیر مدیریت، نام هنری فورد بیش از هر فرد دیگری با مفهوم «تولید انبوه» و «خط مونتاژ» گره خورده است.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
