اهمیت و ضرورت پژوهش بخشی از طرح پژوهش است که در آن ارزش علمی و عملی مسئله مورد مطالعه و چرایی پرداختن به آن تبیین میشود. این بخش در روش پژوهش مدیریت نقش کلیدی دارد، زیرا نشان میدهد مسئله پژوهشی شایسته بررسی علمی است و میتواند به توسعه دانش، بهبود تصمیمگیری یا حل مسائل واقعی سازمانها کمک کند. در این مطلب، مفهوم اهمیت و ضرورت پژوهش، تمایز آنها از بیان مسئله، و شاخصهای مستندسازی اهمیت و فوریت انجام پژوهش بررسی میشود.
تعریف اهمیت و ضرورت پژوهش
اهمیت و ضرورت پژوهش نشان میدهد آیا مسئله و طرح پژوهش از اهمیت کافی برخوردار است و آیا انجام آن در مقطع کنونی ضروری است؟ مهم بودن و ضروری بودن انجام یک پژوهش باید بهلحاظ نظری (علمی) و کاربردی (عملی) توجیه کافی داشته باشد.
ضرورت و اهمیت پژوهش یک بخش اصلی از پروپوزال مدیریت و فصل اول پایاننامه مدیریت است. همیشه دانشجویان از من میپرسند ضرورت و اهمیت تحقیق چگونه نوشته میشود؟ فرق اهمیت با ضرورت چیست؟ همچنین چه فرقی بین اهمیت و ضرورت با بیان مسئله وجود دارد؟
این بخش از تحقیق در هر پروپوزال و طرح تحقیق الزامی است. بهتر است از این موضوع به سادگی نگذرید و به مقالات معتبر و جدید رفرنس دهید. حتما از منابع بهروز که در مجلات معتبر داخلی و خارجی منتشر شده است استفاده کنید. همچنین باید کوشش کنید با استفاده از ارائه آمارها و اعداد و ارقام مختلف تشریح کنید که تحقیق شما حائز اهمیت است.
تفاوت بیان مسئله با اهمیت و ضرورت پژوهش
یک پژوهش با یک سوال اساسی که در ذهن پژوهشگر ایجاد سوال کرده است آغاز میشود. در واقع وقتی یک موضوع برای فرد به یک مسئله تبدیل میشود برای حل مسئله اول باید آن مسئله را بیان کند. بنابراین بیان مسئله یعنی تشریح مسئلهای که ذهن پژوهشگر را به خود مشغول کرده است. در بیان مسئله این موضوع باید براساس اصول روش پژوهش علمی تشریح شود. پس از بیان مسئله انتظار میرود تا دیگران با مسئله موردنظر و جنبههای مختلف آن آشنا شوند.
تفاوت بیان مسئله با اهمیت و ضرورت پژوهش
حال سوال بعدی این است مسئله موردنظر بیان و تشریح شد. آیا این بدان معنا است که باید مسئله مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد؟ برای آنکه یک مسئله جنبه اجرایی پیدا کند باید اهمیت و ضرورت آن تشریح شود.اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش عبارت است از مجموع اطلاعاتی که مشخص میکند نتایج این تحقیق، تا چه حد برای پژوهشگر و نیز تا چه حد برای دیگران مفید و مثمر میباشد. به عبارت دیگر، نتایج این تحقیق منشأ چه دستاوردها و آگاهیهای جدیدی است.
هر موضوع و مسئله اجتماعی را به صرف اینکه قابل تحقیق میباشد، نباید مورد بررسی قرار داد. در انتخاب موضوع تحقیق، باید به اهمیت مسئله مورد نظر توجه داشت، تا اگر واجد ارزش و اهمیت کافی نیست، برای آن انرژی و وقت و بودجه انسانی بدون جهت تلف نگردد.
محبوبه قوامی
بنابراین در بیان مسئله، مشکل و موضوع تحقیق توضیح داده میشود و در بخش اهمیت و ضرورت الزامی بودن آن تشریح میشود.
آموزش نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش
آیا اهمیت و ضرورت تحقیق باهم فرق دارند؟ دقت کنید در روش پژوهش علمی همه مرزها شفاف و خطکشی شده نیست. در واقع اهمیت و ضرورت پژوهش یک بخش از همان بیان مسئله پژوهش است و فقط در فرم پروپوزال دانشگاههای ایران این دو را از هم جدا میکنند. پس بیایید باهم نحوه نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش را فرا بگیریم.
برای نوشتن این بخش از پروپوزال یا فصل اول پایاننامه ابتدا سه بخش را در نظر بگیرید:
اهمیت نظری موضوع
در این بخش با اشاره به مقالههای مختلف بر اهمیت موضوع و مسئله اصلی پژوهش تاکید کنید. سعی کنید از آمارهای مختلف استفاده کنید و مرتب تکرار کنید صاحبنظران مختلف بر اهمیت این مسئله تاکید کرده اند و ادعاهای مطروحه را با منابع جدید پشتیبانی کنید.
اهمیت عملی موضوع
در این بخش بر اهمیت موضوع در صنعت مورد مطالعه تاکید کنید. در اینجا نیز ارائه آمارهای مختلف در زمینه موضوع مورد مطالعه در صنعت و حوزه تحقیقی مربوط بسیار مفید است.
ضرورت پژوهش
ضرورت تحقیق تعریف متفاوتی دارد و در قالب زمان و مکان بیان خواهد شد. موضوعات بااهمیت زیادی وجود دارد ولی ضروری نیست. این نکته را مدنظر قرار دهید که برای یک تحقیق و فرآیند انجام آن هزاران موضوع مهم و بالقوه وجود دارد ولی در میان آنها موضوعات محدودی ضرورت دارند. میتوان برای بیان ضرورت تحقیق در پروپوزال از نوشتهها و گفتارهای اتفراد متخصص و آکاه که موضوع مورد تحقیق شما را ضروری میدانند استفاده نمود. میتوان با ارایه آمار و ارقام مختلف از رویدادهای مربوط به تحقیق و موضوع آن و نوشتن نظر صاحب نظران در این رابطه، نشان داد که موضوع تحقیق از ضرورت خاصی برخوردار است.
سخن پایانی
بیان مسئله و تبیین اهمیت و ضرورت پژوهش، شالوده هر پژوهش علمی منسجم را شکل میدهد و مسیر حرکت پژوهش را از همان آغاز روشن میسازد. دقت در صورتبندی مسئله و استدلال مستند درباره ارزش و فوریت آن، موجب میشود پژوهش از سطح توصیفهای کلی فراتر رفته و به پاسخی علمی برای یک نیاز واقعی تبدیل شود. ازاینرو، توجه نظاممند به این بخشها نهتنها کیفیت روششناختی پژوهش را ارتقا میدهد، بلکه اعتبار و کارآمدی نتایج آن را نیز تضمین میکند.
منبع: حبیبی، آرش. روش پژوهش پیشرفته. تهران: پارسمدیر.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
