بهسازی نیروی انسانی (Employee Improvement) فعالیتهای سازمان جهت بهبود قابلیتها و توانمندیهای کارکنان از طریق بهینهسازی شرایط، امکانات و فضای کلی محیط کاری آنها است. آموزش و توسعه منابع انسانی یک استراتژی کلیدی جهت سازگاری مثبت با شرایط در حال تغییر است. نظر به جایگاه و اهمیت راهبردی این مقوله در بقا و توسعه سازمان، در این مقاله به مفهومسازی و شناسایی ابعاد بهسازی نیروی انسانی پرداخته شده است.
تعریف و ابعاد بهسازی منابع انسانی
بهسازی نیروی انسانی به عنوان بهبود مهارتها، دانش و توانمندی کارکنان در ابعاد ادراکی و عملیاتی جهت افزایش بازدهی عملکرد تعریف میشود. این برنامه بخشی از برنامههای مدیریت تحول سازمان و مدیریت عملکرد استراتژیک میباشد. در واقع رسیدن به اهداف سازمان بستگی به توانایی کارکنان در انجام وظایف محوله و انطباق با محیط متغیر دارد.
آموزش کارکنان سازمان سبب میشود تا افراد بتوانند متناسب با تغییرات سازمانی و محیط به طور موثر فعالیتشان را ادامه دهند و بر کارایی خود بیفزایند. از طرفی از مهمترین خصیصه سازمانهای امروزی نرخ بالای تغییرات و عدم اطمینان محیطی میباشد. بنابراین بهبود مستمر کارکنان مبتنی بر یادگیری سازمانی در این محیط پرآشوب یک اصل کلیدی است.
بهسازی روی رشد حرفهای کارکنان تمرکز دارد همچنین به عنوان یک مزیت رقابتی برای سازمانها قلمداد میشود. این مقوله با دانش و مهارتها و نگرش شغلی افراد برای ارتقای شغلی و مدیریت مسیر شغلی نیاز دارند، ارتباط دارد. بهسازی نیروی انسانی در گروی رشد انگیزش، خلاقیت و افزایش رضایت شغلی کارکنان است. این عامل خود را در عواملی مانند عدم تمایل به ترک خدمت، یکی شدن اهداف فرد و سازمان نشان میدهد. به طبع آن افزایش کارائی و اثربخشی و بهرهوری سازمان مورد انتظار خواهد بود.
ابعاد بهسازی منابع انسانی
بهسازی نیروی انسانی با مفهوم بهبود عملکرد معنا پیدا میکند و بر دو پایه اصلی استوار است:
بهبود پیامدهای عملکردی مطلوب: این عوامل شامل مسئولیتپذیری، گرایش به آموزش، خلاقیت و نوآوری، رضایت کارکنان و انگیزش کارکنان میباشد.
کاهش پیامدهای عملکردی نامطلوب: عوامل منفی عملکردی شامل رقابت ناسالم، دستکاری آمار و ترک خدمت میشود.
ابعاد بهسازی منابع انسانی
همچنین بهسازی نیروی انسانی ارتباط نزدیکی با آموزش کارکنان سازمان دارد. آموزش و بهسازی هم به تغییر رفتار فرد و هم به تغییر عملکرد شغلی مرتبط میشود. هدف از آموزش اصلاح و بهبود سریع عملکرد شغلی است و هدف از بهسازی و توسعه، آماده ساختن فرد برای مسئولیتهای شغلی آینده است. به نظر میرسد در سایه برنامههای بهبود منابع انسانی عوامل منفی عملکردی کاهش یابد.
راهبردهای بهسازی نیروی انسانی
راهبردهای مختلفی میتوان جهت تنظیم برنامههای بهسازی منابع انسانی استفاده نمود :
بهسازی مبتنی بر نیازهای منابع انسانی: سنجش نیازهای کارکنانجز لاینفک برنامهریزی بهسازی است، از این رو میتوان محتوای بهسازی را که از طریق آموزش شکل میگیرد تنظیم کرد.در این راستا ضرورت دارد کمیته بهسازی تشکیل و اقدام به عمل کند.
تنظیم محتوای برنامه منطبق با معلومات منابع انسانی: محتوای برنامههای بهسازی ضرورت دارد که متناسب با معلومات کارکنان باشد تا در آموزش آنها مفید واقع شود.
توزیع اطلاعات بهسازی: منابع انسانی قبل از اجرای برنامههای بهسازی باید در حد تفهیم از برنامههای بهسازی اطلاع حاصل کند و قبل از اجرای برنامه با مصنوعات برنامه طی سیستم اطلاعاتی رایج در سازمان آماده شود.بنابراین قبل از اجرای برنامه ی بهسازی تشکیل جلسات و سمینارهای مختلف موفقیت آن را دو چندان میکند.
تامین اعتبارات مالی و منابع انسانی برنامههای بهسازی: اجرای برنامههای بهسازی نیازمند تامین منابع مالی و انسانی است.بعد مالی باید متناسب با کیفیت برنامه باشد. همچنین در بعد انسانی داشتن نیروی انسانی متخصص با صلاحیت و با مهارت از ضروریات است. تامین هر دو منبع متناسب با برنامه در موفقیت آن موثر است.
موافق بودن مدیران ارشد سازمان با بهسازی: با توجه به اختیارات مدیران که سیاستگذاری سازمان را در اختیار دارند، ضرورت دارد کارشناسان قبل از اجرای برنامههای بهسازی، جهت عملیاتی کردن برنامهها موافقت مدیران فوقانی را دریافت دارند.
سخن پایانی
بهسازی نیروی انسانی متغیری است که رفتار سازمانی و عملکرد شاغل تابعی از آن است. نتایج حاصل از بهبود منابع انسانی در اثر بخشی آنها ساطع است. اثربخشی بعدی از بهرهوری است و از کیفیت و توان کاری نیروی انسانی نشئت میگیرد. از طریق برنامههای کلان و بلندمدت تحول سازمانی میتوان به اهداف بهبود کارکنان دست پیدا کرد. بهسازی (Development) بطور سنتی در ارتباط با کارکنان سطح مدیریت مطرح میشد. همچنین آموزش را مختص کارکنان غیر مدیریتی میدانستند. با توجه به اهمیت روز افزون مدیریت مشارکتی و کار تیمی، بهسازی برای تمامی کارکنان اعم از مدیران و غیرمدیران، اهمیت و ضرورت یافته است. آموزش و بهسازی را از جهات مختلف به شرح جدول شماره یک میتوان مقایسه نمود.
پرسشنامه توسعه و بهسازی منابع انسانی
منبع: کتاب مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار نوشته ناصر میرسپاسی فصل چهارم.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
