فناوری هراسی در سازمان عبارت است از ترس یا نگرانی غیرعادی درباره آثار فناوری پیشرفته که باعث کاهش کارایی سازمانی و اثربخشی شغلی میشود. این موضوع در سازمانها بویژه در مورد پرسنل سنتی مصداق دارد و یک از دلایل اصلی مقاومت در برابر تغییر است. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله از منظر سازمان و مدیریت به مسئله فناوری هراسی پرداخته میشود.
تعریف فناوری هراسی
واژه نامه مریام وبستر «Technology-Phobia» را اینگونه تعریف کرده است: ترس یا نفرت از فناوری پیشرفته یا دستگاههای پیچیده، به ویژه رایانه. این واژه «فناوری هراسی» نخستین بار در سال ۱۹۴۷ برای توصیف این هراس ابداع شد.
تکنوفوبیا، به هراس از فناوری گفته میشود. اگرچه گاه به طور خاص اشاره این واژه به هراس از فناوریهای دیجیتال است. شاید دلیل اصلی این امر، این است که در هیچ شاخه دیگری از فناوریهای روز به اندازه فناوریهای دیجیتال شاهد رشد سریع و انقلابی فناوری نیستیم و این روند توسعه فناوری به طور مستقیم بر زندگی روزمره انسان تأثیر میگذارد. فناوری هراسی در معنای لغوی یعنی ترس، هراس و نوعی نفرت از فناوریهای جدید.
فناوری هراسی در سازمان عبارت است از: «ترس یا نگرانی غیرعادی درباره آثار فناوری پیشرفته در سازمان» یک سوم مردم دنیا با این ترس مواجه اند و این امر باعث کاهش کارایی آنها در فعالیتهای خود میشود. تکنوفوبیا در همه گروههای سنی و جنسیتی مشاهده میشود.
علل فناوری هراسی در سازمان
ترس از عدم هماهنگی به دلیل تکنولوژی
یادگیری در یک ساختار سازمانی یک رقابت محسوب می شود. جایی که در آن اعضا در صدد کسب دانش، تجربه و بهترین روش برای انجام کارها هستند. اگر در یک سازمان افراد همواره از لحاظ علمی بروز باشند، دیگر مشکلی در رابطه با هماهنگ شدن با فناوری های نوین نخواهد داشت.
ترس از از دست دادن شغل
با به کارگیری یک تکنولوژی جدید، نوع شغلی که انجام میدهید دستخوش تغییر خواهد شد ولی این که به کلی شغلتان را از دست بدهید کمی غیرمنطقی است. برای غلبه بر این ترس باید در مورد آینده شغلی خود با دید بازتری بیاندیشید. باید فکر کنید که شما تا چه حد درگیر موقعیت شغلی خود شده اید؟ استفاده از فناوری همیشه منجر به جایگزینی فرد با اتوماسیون نمیشود بلکه گاهی روش انجام کار را ساده میسازد.
ترس از عدم آگاهی
هیچ کس دوست ندارد در مقابل همکاران خود، فردی نا آگاه و کم سواد به نظر آید. البته ممکن است برخی به این موضوع زیاد اهمیت ندهند، ولی به طور حتم افراد حرفه ای همواره نگران این موضوع هستند. دوباره در این جا باید تاکید کرد، که این مشکل نیز جزو نقایص یک سازمان محسوب می شود. اگر در یک سازمان، تجربه اندوزی، آموزش و ایده پردازی مورد تشویق و حمایت واقع شوند، هماهنگی با تکنولوژی نو ساده تر شده و نگرانی از عدم آگاهی در مقابله با آن از بین خواهد رفت.
اهمیت فناوریهراسی در سازمان
فناوریهراسی یکی از موانع مهم تحول دیجیتال در سازمانها است. این پدیده به ترس یا مقاومت افراد در برابر پذیرش و استفاده از فناوریهای نوین اشاره دارد. فناوریهراسی میتواند سرعت پذیرش نوآوری را کاهش دهد، اثربخشی سرمایهگذاریهای فناورانه را محدود کند و فرایندهای تحول سازمانی را با چالش مواجه سازد. ازاینرو، شناخت عوامل شکلگیری و مدیریت این پدیده برای موفقیت پروژههای تحول دیجیتال ضروری است.
مهمترین دلایل اهمیت فناوریهراسی در سازمانها عبارتاند از:
- کاهش پذیرش فناوریهای نوین
- افزایش مقاومت کارکنان در برابر تغییر
- افت بهرهوری و کارایی سازمان
- افزایش احتمال شکست پروژههای تحول دیجیتال
- کاهش بازده سرمایهگذاریهای فناورانه
- تضعیف نوآوری و یادگیری سازمانی
- افزایش هزینههای آموزش و مدیریت تغییر
- کاهش مزیت رقابتی سازمان
فناوریهراسی صرفاً یک واکنش فردی نیست، بلکه پدیدهای سازمانی و اجتماعی است که بر عملکرد، فرهنگ و توان رقابتی سازمان اثر میگذارد. مدیریت این چالش از طریق آموزش، مشارکت کارکنان، ارتقای سواد دیجیتال و ایجاد اعتماد به فناوری، زمینه پذیرش نوآوری و بهرهبرداری مؤثر از فناوریهای نوین را فراهم میکند.
سخن پایانی
فناوری هراسی در سازمانها عواقب ناخوشایندی دارد و در همه دنیا نمونههای زیادی دارد. در ایران نیز از گذشته تاکنون تکنوفوبیا درباره فناوریهای مختلف مطرح بوده است. از ورود ماشین در زمانی که درشکهها حمل ونقل را بر عهده داشتند؛ تا ابزارهای پخش ویدئویی؛ دستگاه فکس گوشیهای موبایل؛ تلفنهای تصویری؛ انتقال دادههای دیجیتال به کمک فناوری بلوتوث؛ فناوری تراریخته؛ فناوری اطلاعات، شبکههای اجتماعی؛ نرمافزارهای موبایل و کسبوکارهای مبتنی بر آنها.
نگارستانی، مهدیه. کتاب فناوری هراسی. نشر اندیشه.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
