آزمون t مستقل (Independent Samples t Test) برای مقایسه و بررسی معناداری تفاوت یک میانگین از دو جامعه مورد استفاده قرار میگیرد. روش ناپارامتریک برای بررسی تفاوت یک میانگین از دو جامعه آزمون U مان-ویتنی است. در این مقاله کوشش میشود تا آزمون t مستقل بهعنوان یکی از روشهای پرکاربرد آزمون میانگین جامعه آموزش دادهشود.
آشنایی با آزمون t مستقل
اگر دیدگاه دو گروه را پیرامون یک پدیده جویا شویم از آزمون t مستقل استفاده میشود. اگر اگر دیدگاه یک گروه را پیرامون دو پدیده جویا شویم از آزمون t زوجی استفاده میشود. برای نمونه اگر بحث تفاوت دیدگاه افراد براساس جنسیت، وضعیت تاهل و دیگر مقولههای بولی باشد میتوان از این آزمون استفاده کرد.
پرکاربردترین استفاده از آزمون t مستقل، بررسی اختلاف دیدگاه دو گروه پیرامون یک پدیده است. ممکن است شما بخواهید اختلاف دیدگاه دو گروه مانند مردها و زنان و یا افراد متاهل و مجرد را آزمون کنید.
مثال کاربردی آزمون t مستقل
برای نمونه در سایت پارسمدیررضایت دانشجویان از پایگاه آماج پژوهش قرار گرفت. در بررسی مقدماتی مشخص شد دانشجویان از پایگاه پارسمدیر رضایت دارند. اکنون میخواهیم بدانیم آیا دانشجویان پسر و دختر به یک میزان از پارسمدیر رضایت دارند یا اینکه اختلاف دیدگاه آنها معنادار است. برای این منظور چون با دو میانگین از یک جامعه سروکار داریم از آزمون t مستقل استفاده میشود.
یک میانگین از دو جامعه
فرضیههای پژوهش را به صورت زیر تنظیم کنید:
H۰ : µ۱ = µ۲
H۱ : µ۱ ≠ µ۱
دقت کنید اساس فرضیههای آزمون و تحلیل مانند قبل است با این تفاوت که در اینجا دو گروه موجود است. مواردی مانند پس آزمون و پیشآزمون یا مباحث تحلیل شکاف در این دسته قرار نمیگیرند. بطور پیش فرض آزمون در سطح خطای ۵% انجام میشود. در اینصورت اگر مقدار sig از سطح خطا کوچکتر بود اختلاف میانگین مشاهده شده بین دو گروه معنادار است.
تحلیل آماری پایاننامه و رساله دکتری
راهنمای تحلیل آماری پایاننامه و رساله دکتری مدیریت:
- تحلیل دادههای آماری با روشهای کمی
- تحلیل و کدگذاری مصاحبه با روشهای کیفی
- تحلیل آماری پایاننامه کارشناسی ارشد
- تجزیهوتحلیل روشهای آمیخته رساله دکتری
آموزش آزمون t مستقل در SPSS
از منوی Analyze گزینه Compare Means و Independent samples t-test را اجرا کنید:
Analyze\ Compare Means\ Independent samples t-test
اجرای آزمون t مستقل در نرمافزار SPSS
برونداد آزمون t مستقل در یک صفحه مجزا باز میشود. نتیجه حاصل چند قسمت دارد. در جدول اول نتایج آمار توصیفی مانند میانگین و انحراف معیار آمده است.
Mean N Std. Deviation Std. Error Mean
Pair 1 Satisfaction1 3.3603 145 1.02608 .08521
Satisfaction2 3.4741 145 1.18377 .09831
مقدار متغیر Satisfaction برای دانشجویان پسر ۳/۴۷۴ برآورد گردید که بزرگتر از میانگین دانشجویان دختر ۳/۳۶۰ است. براساس این جدول میزان رضایت دانشجویان پسر از دانشجویان دختر ببشتر است. معنیداری اختلاف میانگین شده براساس جدول دوم قابل بررسی است.
Paired Differences t df Sig.
Mean Std. Deviation Std. Error Mean 95% Confidence Interval of the Difference
Lower Upper Lower Upper Lower
Pair 1 Satisfaction1 Satisfaction2 .086 1.017 .084 -.080 .253 1.020 144 .0309
مقدار معناداری اختلاف مشاهده شده ۰.۰۳۰۹ بدست آمد که از میزان خطای ۵% کوچکتر است بنابراین فرض صفر رد میشود. به عبارت دیگر با اطمینان ۹۵% میزان رضایت دانشجویان پسر از دانشجویان دختر ببشتر است.
سخن پایانی
یکی از پرکاربردترین آزمونهای میانگین جامعه، آزمون t مستقل است. این آزمون برای مقایسه یک میانگین از دو جامعه مورد استفاده قرار میگیرد. یکی دیگر از پرکاربردترین استفاده از آزمون t زوجی، «تحلیل شکاف» و «تحلیل اهمیت-عملکرد» است. این تحلیل برای سنجش فاصله وضعیت موجود و مطلوب کاربرد دارد. در این نوشتار کاربرد و شیوه انجام آزمون تی-مستقل در نرمافزار SPSS با ذکر یک مثال مفهومسازی و تشریح گردید.
منبع: حبیبی، آرش؛ سرآبادانی، مونا. آموزش کاربردی SPSS. تهران: ناروندانش.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
