بنیاد مدیریت کیفیت اروپا (EFQM) سازمانی بینالمللی است که با ارائه مدل تعالی به سازمانها کمک میکند عملکرد خود را ارزیابی کرده و به بهبود مستمر دست یابند. این چارچوب تعالی سازمانی به سازمانها در افزایش کیفیت، بهرهوری، نوآوری و رضایت مشتریان و ذینفعان کمک میکند. در این مقاله با مفهوم بنیاد مدیریت کیفیت اروپا، تاریخچه شکلگیری آن، ساختار مدل EFQM و نقش آن در ارتقای عملکرد و تعالی سازمانها آشنا خواهیم شد.
آشنایی با بنیاد مدیریت کیفیت اروپا (EFQM)
بنیاد مدیریت کیفیت اروپا (EFQM) یک سازمان غیرانتفاعی بینالمللی است که با هدف ارتقای کیفیت، بهبود عملکرد سازمانها و توسعه فرهنگ تعالی سازمانی تأسیس شد. این بنیاد در سال ۱۹۸۸ توسط ۱۴ شرکت بزرگ اروپایی با حمایت اتحادیه اروپا شکل گرفت و امروزه صدها سازمان و شرکت از کشورهای مختلف جهان در آن عضویت دارند.
بنیاد EFQM برای کمک به سازمانها در مسیر بهبود مستمر، مدل تعالی EFQM را ارائه کرد. طراحی این مدل از سال ۱۹۸۹ آغاز شد و در سال ۱۹۹۱ به طور رسمی معرفی گردید. این مدل به سرعت در میان سازمانهای اروپایی مورد توجه قرار گرفت و بعدها نسخههایی از آن برای سازمانهای بخش عمومی و سازمانهای کوچک و متوسط نیز توسعه یافت. این مدل در طول زمان چندین بار بازنگری شده است که یکی از مهمترین اصلاحات آن در سال ۱۹۹۹ انجام شد.
هدف اصلی بنیاد EFQM ایجاد چارچوبی برای ارزیابی و بهبود عملکرد سازمانها و کمک به دستیابی آنها به مزیت رقابتی پایدار است. در این رویکرد تأکید میشود که موفقیت بلندمدت سازمانها تنها از طریق توجه به نیازهای مشتریان، کارکنان و سایر ذینفعان و استقرار مدیریت کیفیت جامع امکانپذیر است.
امروزه مدل EFQM در کنار جایزه دمینگ در ژاپن و جایزه مالکوم بالدریج در آمریکا به عنوان یکی از مهمترین الگوهای تعالی سازمانی در جهان شناخته میشود. بسیاری از سازمانها از آن برای خودارزیابی، بهبود مستمر و ارتقای عملکرد مدیریتی استفاده میکنند..
ابعاد مدل بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM
ابعاد این مدل به دو دسته توانمندسازها و نتایج تقسیم میشود.
توانمندسازها عبارتند از:
- رهبری
- منابع انسانی
- خطمشی و استراتژی
- شرکتها و منابع
- فرایندها
نتایج عبارتند از:
- کارکنان
- مشتریان
- جامعه
- سازمان
توالی متغیرهای بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM
اجرای جایزه ملی بهرهوری و تعالی سازمانی این امکان را فراهم میکند که بسیاری از سازمانهای ایرانی با مدل تعالی سازمانی EFQM آشنا شوند. شرکتها میتوانند از آن به عنوان ابزاری برای اعمال روشهای نوین مدیریتی در سازمان خود استفاده کنند.
حضور فعال سازمانها در فرایند جایزه ملی بهرهوری و تعالی سازمانی نشانگر این است که سازمانهای برتر ایرانی قصد دارند تا خود را با دیگر سازمانها مقایسه کنند تا به این ترتیب گامهای بلندتری را در مسیر تعالی برداشته و ضمن افزایش توان رقابتی، بر پایداری سازمان خود افزوده و در تحقق اهداف سازمانی به موفقیتهای بیشتری دست یابند.
الگوی امتیازات بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM
با بکارگیری مدل بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM ضمن اینکه یک سازمان میزان موفقیت خود را در اجرای برنامههای بهبود در مقاطع مختلف زمانی مورد ارزیابی قرار میدهد، میتواند عملکرد خود را با سایر سازمانها و به ویژه بهترین آنها مقایسه نماید.
کل امتیازات این الگو ۱۰۰۰ امتیاز است. توانمندسازها ۵۰۰ امتیاز و نتایج نیز ۵۰۰ امتیاز دارند. نتایج مشتریان و نتایج کلیدی با ۱۵۰ امتیاز بیشترین امتیاز را دارند. سایر ابعاد هر کدام ۱۰۰ امتیاز را به خود اختصاص میدهند.
الگوی امتیازات EFQM
بر اساس مدل بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM ارزیابی امتیاز صورت میگیرد در این حالت جوایز بر حسب میزان امتیازات اخذ شده مطابق جدول زیر میباشد. تغییرات به وجود آمده در اقتصادجهانی و تلاشهای انجام شده توسط سازمان تجارت جهانی (WTO) در راستای جهانی کردن اقتصاد و افزایش رقابت، کشورهای مختلف اعم از توسعه یافته و یا در حال توسعه را به این باور رسانده است.
جدول امتیاز و جوایز تعالی سازمان
برای حضور و بقا در بازارهای منطقه ای، جهانی و حتی داخلی باید توان و قابلیت رقابتپذیری صنایع و سازمان و سازمانهای خود را افزایش دهند. مدلهای تعالی سازمانی یا سرآمدی کسبوکار، بعنوان ابزارهای قوی برای سنجش میزان استقرار سیستمها در سازمانهای مختلف به کار گرفته میشوند. همانطور که مشاهده میشود جوایز طلایی برای امتیاز بالای ۶۰۰ قابل اخذ است.
ادبیات پژوهش تعالی سازمانی یا سرآمدی سازمان
دانلود فصل دو شامل ادبیات پژوهش و مبانی نظری تعالی سازمانی بصورت فایل ورد همراه با منابع فارسی و لاتین
دانلود پرسشنامه مدل EFQM برای سنجش تعالی سازمانی بصورت فایل ورد همراه با شرح و تفسیر کامل جایزه بالدریج
سخن پایانی
بنیاد مدیریت کیفیت اروپا (EFQM) با ارائه مدل تعالی سازمانی، چارچوبی مؤثر برای ارزیابی عملکرد و بهبود مستمر سازمانها فراهم کرده است. این مدل با تأکید بر رهبری مؤثر، مدیریت فرایندها و توجه به نیازهای ذینفعان، به سازمانها کمک میکند تا به عملکردی پایدار و رقابتی دست یابند. به همین دلیل امروزه EFQM به عنوان یکی از مهمترین الگوهای تعالی سازمانی در سطح جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
فهرست منابع
تقیپور، خدیجه؛ قوامی، محبوبه. مدل تعالی سازمانی. تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
روستا، احمد؛ ونوس، داور؛ و ابراهیمی، عبدالحمید. مدیریت بازاریابی. تهران: انتشارات سمت.
نجفیبیگی، رضا؛ خنیفر، حسین؛ و تیموری، مجید. مدیریت کیفیت جامع. تهران: انتشارات سمت.
Evans, J. R., & Lindsay, W. M. Managing for quality and performance excellence. Boston Cengage Learning.
Juran, J. M. The EFQM model. Brussels: EFQM.
Candus, C., & Debra, S. Baldrige excellence framework. Gaithersburg Department of Commerce.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
