لطفی علی عسگرزاده (۱۹۲۱–۲۰۱۷) دانشمند ایرانی-آمریکایی و استاد برجسته مهندسی برق و علوم رایانه بود که با ارائه نظریه مجموعههای فازی، یکی از مهمترین تحولات علمی سده بیستم را رقم زد. اندیشه او امکان مدلسازی پدیدههای مبهم و غیرقطعی را فراهم ساخت و کاربردهای گستردهای در مدیریت، تصمیمگیری، هوش مصنوعی، مهندسی و علوم اجتماعی پیدا کرد. امروزه نام عسگرزاده در کنار بزرگترین دانشمندان جهان به عنوان بنیانگذار منطق فازی شناخته میشود.
آشنایی با لطفعلی عسگرزاده
لطفی علی عسگرزاده در سال ۱۹۲۱ در باکو زاده شد. پدرش روزنامهنگار ایرانی اهل اردبیل و مادرش پزشک اهل روسیه بود. خانواده او در دوران نوجوانی به ایران مهاجرت کردند و وی تحصیلات متوسطه خود را در تهران به پایان رساند.
عسگرزاده سپس برای ادامه تحصیل راهی ایالات متحده آمریکا شد و در مؤسسه فناوری ماساچوست مدرک مهندسی برق دریافت کرد. پس از آن تحصیلات خود را در دانشگاه کلمبیا ادامه داد و موفق به اخذ درجه دکتری شد.
بخش عمده زندگی علمی او در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی سپری شد. وی در این دانشگاه به تدریس و پژوهش پرداخت و به تدریج به یکی از شناختهشدهترین دانشمندان جهان در حوزه سیستمها، هوش مصنوعی و نظریه تصمیم تبدیل شد.
شهرت جهانی عسگرزاده از سال ۱۹۶۵ و انتشار مقاله تاریخی «مجموعههای فازی» آغاز شد؛ مقالهای که مسیر بسیاری از پژوهشهای بعدی در علوم مهندسی و مدیریتی را تغییر داد.
مهمترین آثار لطفیزاده
مهمترین آثار و دستاوردهای علمی لطفی علی عسگرزاده را میتوان در توسعه نظریه مجموعههای فازی، معرفی متغیرهای زبانی و بنیانگذاری محاسبات نرم خلاصه کرد.
وی در مقاله مشهور «مجموعههای فازی» (۱۹۶۵) برای نخستین بار نظریه فازی را ارائه کرد و امکان مدلسازی مفاهیم مبهم و غیرقطعی را فراهم ساخت؛ اثری که به یکی از پراستنادترین مقالات تاریخ علوم مهندسی و رایانه تبدیل شد.
سپس در مجموعه مقالات «مفهوم متغیر زبانی و کاربرد آن در استدلال تقریبی» (۱۹۷۵) نشان داد که مفاهیمی مانند زیاد، کم، خوب و مهم را میتوان به صورت ریاضی و نظاممند مدلسازی کرد.
عسگرزاده همچنین با توسعه مفهوم محاسبات نرم، زمینه تلفیق منطق فازی، شبکههای عصبی و الگوریتمهای تکاملی را فراهم آورد. این دستاوردها موجب شد منطق فازی به عنوان رویکردی نوین برای بیان درجات مختلف حقیقت در برابر منطق دودویی کلاسیک مطرح شود و کاربردهای گستردهای در هوش مصنوعی، سیستمهای هوشمند، تصمیمگیری و پژوهشهای مدیریتی پیدا کند.
تاثیر بر مدیریت و تصمیمگیری
اگرچه عسگرزاده یک نظریهپرداز مدیریت نبود، اما آثار او تاثیر عمیقی بر پژوهشهای مدیریتی گذاشت. امروزه بسیاری از روشهای زیر بر پایه نظریه فازی توسعه یافتهاند:
در واقع بخش بزرگی از پژوهشهای نوین مدیریت که با دادههای زبانی و قضاوتهای انسانی سروکار دارند، به نوعی وامدار اندیشههای عسگرزاده هستند.
هرچند مقالات اصلی دکتر لطفیزاده خیلی برای دانشجویان رشته مدیریت مناسب نیست با این وجود چون درخواستهای زیادی در برای مقالات اصلی دکتر لطفیزاده وجود داشت. همچنین در محیط وب این مقالات در دسترس نبوده است لینک دانلود رایگان مقالههای زبان اصلی دکتر لطفیزاده را برای دانلود قرار داریم.
سخن پایانی
لطفی علی عسگرزاده را میتوان یکی از بزرگترین دانشمندان ایرانی تاریخ معاصر دانست. او با معرفی نظریه فازی، راهی تازه برای فهم و مدلسازی جهان پیچیده و مبهم پیرامون انسان گشود. دستاوردهای او نه تنها در مهندسی و علوم رایانه، بلکه در مدیریت، اقتصاد، علوم اجتماعی و تصمیمگیری نیز تحولی بنیادین ایجاد کرد. امروزه کمتر پژوهشگری در حوزه روشهای تصمیمگیری و مدلسازی عدم قطعیت را میتوان یافت که به نوعی از میراث علمی این دانشمند برجسته ایرانی بهره نبرده باشد.
منبع: حبیبی، آرش؛ آفریدی، صنم. کتاب تصمیمگیری چندشاخصه. تهران: ناروندانش.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
