عملکرد پایدار سازمانی

عملکرد پایدار سازمانی (Sustainable Performance) اشاره به فعالیت‌ها و بروندادهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی سازمان‌ها دارد. این شاخصی برای سنجش میزان پایبندی کسب‌وکارها به مسائل اجتماعی و زیست‌محیطی در کنار سودآوری فراهم می‌آورد. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله به مفهوم‌سازی و تعریف عملکرد پایدار سازمانی پرداخته می‌شود.

پیدایش مفهوم عملکرد پایدار سازمانی

پیدایش مفهوم عملکرد پایدار سازمانی ریشه در تحولات صنعتی و سازمانی مبتنی بر مسئولیت اجتماعی در هزاره سوم دارد. کوشش‌های سازمان در راستای تولید پاک و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در نهایت منجر به پایداری و توسعه پایدار می‌شود. این موضوع هم برای سازمان‌های دولتی بزرگ و هم شرکت‌های کوچک و متوسط الزامی است.

دستیابی به پایداری عملکرد پایدار زمانی قابل تحقق است که در چشم‌انداز سازمان به پایداری توجه شود. همچنین هم عوامل محیطی و هم عوامل شخصی تأثیر مهمی بر عملکرد شغلی و عملکرد سازمانی دارند. توجه به مسائل زیست‌محیطی در کانون مدیریت عملکرد امروز قرار دارد.

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها امروز در فعالیت‌ها و فرایندهای سازمانی متجلی است. سازمان‌ها و کسب‌وکارها مجدانه می‌کوشند فعالیت‌های تولیدی خود را به سوی تولید سبز هدایت کنند. فعالیت‌های ترویجی و تبلیغی نیز در قالب بازاریابی سبز و آمیخته بازاریابی سبز ساماندهی می‌گردد. مدیریت مالی نیز با مفاهیمی مانند حسابداری سبز و مدیریت هزینه در زمینه مسائل اجتماعی ممزوج است.

عملکرد پیامدی از تأثیر متقابل توانایی و انگیزش است. افراد اگر صرفاً توانایی و انگیزش لازم را داشته باشند، کارهای خود را خوب انجام می‌دهند. عملیات سازمانی و شرایط شغلی می‌توانند این ویژگی‌های فردی را افزایش دهند و به رفع موانعی که در عملکرد پایدار سازمانی دخالت دارند، کمک کنند. توانایی و انگیزش می‌توانند به عملکرد منتهی شوند، اما موانع سازمانی می‌تواند آن‌ها را مهار کند. عملکرد سبز خوب به توانایی و انگیزه نیاز دارد.

تعریف عملکرد پایدار سازمانی

عملکرد پایدار سازمانی اصطلاح عامی‌برای آن دسته از فعالیت‌های سازمانی است که با مسئولیت‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی سروکار دارد. عملکرد پایدار سازمانی راهی برای تسهیل برقراری ارتباط و ایجاد تفاهم بین سازمان و محیط‌زیست است. این موضوع به پیدایش محیط مطلوب تر کاری و تعهد بیشتر نسبت به کیفیت خدمات منجر می‌شود.

عملکرد پایدار سازمانی باعث می‌شود تا سرپرستان به آسانی عملکرد ضعیف کارکنان را تشخیص دهند و جهت بهبود آن اقدام نمایند. از سوی دیگر با دادن پاداش‌های مناسب به عملکرد مطلوب کارکنان، عملکردهای مطلوب را ترغیب و به تکرار آنها کمک نمایند. مدیریت زیست‌محیطی فرایندی است که هم ارزشیابی عملکرد و هم نظامهای انظباطی و خط‌مشی‌های رسیدگی به شکایات را بعنوان ابزار مدیریتی خود در بر می‌گیرد.

فعالیت‌های سازگار با محیط‌زیست حیاتی‌ترین مسئله در هر سازمانی است. سازمان‌ها می‌کوشند تا از زنجیره تامین سبز در فعالیت‌های خود استفاده کنند. همچنین با بازیافت محصولات و مدیریت ضایعات در زنجیره تامین حلقه بسته به محیط‌زیست احترام بگذارند. مدیریت منابع انسانی نیز برای هماهنگی با این نگرش به سوی مدیریت منابع انسانی سبز دگرگون گردیده است. کارکنان در چنین جو سازمانی می‌توانند با نوآوری سبز به هدف‌های زیست‌محیطی سازمان عینیت بخشند.

مقایسه عملکرد سبز و پایدار

عملکرد پایدار به توانایی سازمان در ایجاد و حفظ ارزش اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی به‌صورت هم‌زمان و بلندمدت گفته می‌شود. این مفهوم مبتنی بر رویکرد سه‌گانه پایداری (Triple Bottom Line) است و توازن میان سودآوری، مسئولیت اجتماعی و حفاظت از محیط‌زیست را دنبال می‌کند.

عملکرد سبز (Green Performance) به میزان موفقیت سازمان در کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی فعالیت‌های خود اشاره دارد. این مفهوم بر بهینه‌سازی مصرف منابع، کاهش آلاینده‌ها، مدیریت پسماند و استفاده از فناوری‌های پاک تمرکز دارد.

عملکرد سبز بخشی از عملکرد پایدار محسوب می‌شود، زیرا تنها بر بعد زیست‌محیطی تمرکز دارد، در حالی که عملکرد پایدار سه بعد اقتصادی، اجتماعی و محیطی را به‌صورت یکپارچه در نظر می‌گیرد. به بیان دیگر، سازمانی ممکن است عملکرد سبز مطلوبی داشته باشد، اما بدون توجه به ابعاد اقتصادی و اجتماعی نمی‌توان آن را دارای عملکرد پایدار کامل دانست.

شاخص عملکرد پایدار سازمانی

در سایه عمل به چنین شاخص‌هایی است که می‌توان رشد پایدار و عملکرد پایدار سازمان را تضمین کرد. فرضیه زیربنایی نظریه مزبور این است که ماهیت درونی وظایف شغلی می‌تواند در افراد برای احترام به محیط‌زست انگیزه ایجاد کند. در صورتی که شغل جالب و لذت‌بخش باشد، افراد مشاغل خود را دوست خواهند داشت. انگیزش بالاتری دارند و کار بهتری انجام می‌دهند. بر اساس نظریه پایداری، مشخصه‌های شغل القا کنندۀ برخی از حالت‌های روانی است که به خشنودی، انگیزش و عملکرد سبز منتهی می‌شود.

رشد پایدار سازمان و درآمدزایی پایدار

تردیدی نیست همه سازمان‌ها در جستجوی کسب منافع اقتصادی و گسترش سهم بازار خود هستند. به‌طور طبیعی سازمان‌ها برای رشد و توسعه مستمر خود کوشش می‌کنند و سودآوری عنصری است که موفقیت آنها را تضمین می‌کند. پیشتر سازمان‌ها تمرکز اصلی خود را بر فعالیت‌های اقتصادی داشتند و از شاخص‌هایی برای سنجش عملکرد مالی خود استفاده می‌کردند. اما در عصر حاضر مسائل اجتماعی و اقتصادی نیز اهمیت بسیاری دارند.

سازمان‌های کنونی برای رشد باید به شاخص‌های پایداری نیز توجه کنند و این مفهومی به نام رشد پایدار سازمانی را شکل داده است. در این مسیر درآمدزایی پایدار بسیار نقش‌آفرین است و یک شاخص کلیدی عملکرد محسوب می‌شود. درآمدزایی پایدار (Sustainable income) به معنای کسب درآمد اقتصادی به‌طور پیوسته با حفظ محیط‌زیست و احترام به حقوق جامعه است. این شیوه از کسب درآمد همان شیوه‌ای است که با هدف‌های پایداری و توسعه پایدار سازگار می‌باشد.

عملکرد پایدار شرکتی و کسب‌وکار

عملکرد پایدار شرکتی (Corporate Sustainable Performance) به سطحی از عملکرد یک شرکت گفته می‌شود که در آن، اهداف مالی در کنار اهداف اجتماعی و زیست‌محیطی به‌صورت هم‌زمان و بلندمدت محقق می‌شوند. به گونه‌ای که منافع سهام‌داران، ذی‌نفعان و نسل‌های آینده با هم در تعادل قرار گیرد.

عملکرد پایدار کسب‌وکار (Business Sustainable Performance) به توانایی یک کسب‌وکار در حفظ و ارتقای سودآوری، سهم بازار و مزیت رقابتی در بلندمدت، هم‌زمان با رعایت اصول مسئولیت‌پذیری اجتماعی و محیط‌زیستی و مدیریت کارآمد منابع گفته می‌شود. اگرچه در بسیاری از متون این دو عبارت به‌صورت مترادف به‌کار می‌روند، اما در نگاه دقیق‌تر می‌توان تفاوت‌هایی در سطح و تمرکز آن‌ها در نظر گرفت. عملکرد پایدار شرکتی عموماً در سطح شرکت/گروه و با تأکید بر حاکمیت و استراتژی کلان به‌کار می‌رود. عملکرد پایدار کسب‌وکار بیشتر به سطح کسب‌وکار و عملیات و چگونگی خلق ارزش پایدار در بازار اشاره دارد.

سخن پایانی

از دیدگاه پایداری، عملکرد شرکت زمانی ارزش‌آفرین است که با رویکردی یکپاارچه به ابعاد اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی سامان یابد. پایداری توانایی یک سازمان برای تداوم قاطعانه فعالیت‌ها و اعمال اثرات آن بر سرمایه اسنانی و محیطی در راستای مدیریت آنها است. بنابراین شرکت‌ها باید در عملکرد خود به منافع همه ذی‌نفعان توجه داشته باشند. بهبود مستمر عملکرد پایدار سازمانی، نیروی عظیم هم‌افزایی ایجاد می­کند که این نیروها می‌تواند پشتیبان برنامه رشد، توسعه و ایجاد فرصت‌های تعالی سازمانی شود. دولت‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات همواره در جهت نیل به این هدف می‌کوشند.

دانلود پرسشنامه عملکرد سبز و پایدار

منبع: کاعب، سلیمه. پایداری و توسعه پایدار. تهران: سمت.