پیشنهادهای پژوهشی (Research Recommendations) بخش پایانی یک مطالعه علمی است که بر پایه یافتهها و محدودیتهای پژوهش، مسیرهای آتی تحقیق را مشخص میکند. این بخش در روش پژوهش مدیریت اهمیت دارد، زیرا به توسعه دانش، بهبود مطالعات بعدی و تعمیق فهم علمی از موضوع پژوهش کمک میکند. در این مطلب، مفهوم پیشنهادهای پژوهشی، تفاوت آن با پیشنهادهای کاربردی، و اصول تدوین پیشنهادهای علمی برای پژوهشهای آینده بررسی میشود.
پیشنهادهای پژوهشی پایاننامه و مقاله
پیشنهادهای پژوهشی ارائه راهکارهایی مبتنی بر ارزیابی یافتههای پژوهش است که توسط پژوهشگر ارائه میشود. این پیشنهادها در قالب پیشنهادهای کاربردی، پیشنهادهای عمومی و پیشنهادهایی برای پژوهشگران آینده تقسیم میشود.
واژه پیشنهادات تحقیق نادرست است زیرا در پارسی با الف و ت (ات) جمع بسته نمیشود و بهتر است به جای تحقیق نیز از پژوهش استفاده شود. در هر صورت این بخش در فصل پنج پایاننامه مدیریت و یافتهها و بحث مقاله علمی-پژوهشی از جایگاه ویژهای برخوردار است. اگر پیشنهادها و بحث قوی باشد برای استخراج مقاله از پایاننامه نیز دست پژوهشگر باز خواهد بود.
این واقعیت را نمیتوان انکار نمود که ماحصل انجام تحقیق در قسمت ارائه پیشنهادات ارائه میگردد. بنابراین پژوهشگران در این قسمت از کلیگوییهای برگرفته از ادبیات و ارائه پیشنهادات کلیشهای بپرهیزند و پیشنهادات خود را دقیقاً مطابق نتایج یافتههای تحقیق ارائه نمایند. این پیشنهادات باید بهطور مستقیم با یافتهها و نتایج بهدستآمده از تحقیق مرتبط باشند. شیوه نوشتن پیشنهادهای پژوهشی بستگی زیادی به سازمان مورد مطالعه و هدف پژوهش دارد. با این وجود رعایت برخی نکات سبب میشود که بتوان پیشنهادهای بهتری را طرح کرد.
انواع پیشنهادهای پژوهشی فصل پنجم
انواع پیشنهادهای پژوهشی عبارتند از:
- پیشنهادهای کاربردی
- پیشنهادهای عمومی
- پیشنهادهایی برای پژوهشگران آتی
پیشنهادهای کاربردی براساس نتایج آزمون فرضیههای پژوهش و یا پاسخ به پرسشهای پژوهش ارائه میشود. اگر پژوهش دارای فرضیه باشد باید براساس پاسخ به هر فرضیه یک پیشنهاد نوشت. اگر پژوهش دارای سوال باشد باید براساس پاسخ به هر سوال پژوهشی پیشنهادی مطرح کرد. برای مطالعه بیشتر تفاوت سوال و فرضیه و همینطور گزارههای تحقیق را مطالعه کنید.
پیشنهادهای عمومی چندان مرسوم نیست. اگر پیشنهادات کاربردی برای سازمان مورد مطالعه ارائه میشود پیشنهادهای عمومی به فعالات صنعت ارائه میشود. همچنین پیشنهاداتی کلان است که خطاب به دولت، آحاد جامعه یا صنعت مورد مطالعه بیان میشود.
پیشنهادهایی برای پژوهشگران آینده نیز براساس محدودیتهای پژوهش تنظیم میشود. برای نمونه یک محدودیت تحقیق آن است که از ابزار پرسشنامه برای گردآوری دادهها استفاده شده بنابراین به پژوهشگران آتی پیشنهاد میشود مطالعهای را با استفاده از مصاحبه و روش تحقیق کیفی انجام دهند.
تفاوت نتیجهگیری و بحث با پیشنهادهای پژوهش
در نتیجهگیری و بحث محقق بیان میدارد چگونه یافتههای پژوهش وی میتواند برای توسعه نظریات، سیاستگذاری برای انجام یک عمل طرحریزی برنامهها مهم باشد. اما در پیشنهادات پژوهش محقق میبایست با ذکر جزییات بیان دارد که مسئولان ذی ربط، پژوهشگران، نظریه پردازان چه گونه میتوانند از این یافتهها استفاده کنند. در بسیاری از مواقع پژوهشگران در پژوهش خود به کاربردهایی اشاره میکنند که یافتههای آنها به صراحت و به وضوح چنین کاربردی ندارند. همچنین در قسمت بحث باید نتایج و یافتههای پژوهشی با دستاوردهای مطالعات قبلی و پیشینه پژوهش مقایسه شود.
برای مثال پژوهش به بررسی قصد خرید الکترونیک مشتریان پرداخته است. محقق در پایان پژوهش در بخش کاربردهای پژوهش بیان میدارد که: نتایج این تحقیق میتواند برای نهادهایی مانند فروشگاههای اینترنتی بسیار موثر باشد. در بخش پیشنهادات نیز مینویسد فروشگاههای اینترنتی میتوانند بر اساس یافتههای این پژوهش عوامل موثر بر قصد خرید الکترونیک مشتریان را از طریق بازاریابی دیجیتال شناسایی و پیادهسازی نمایند.
سخن پایانی
پیشنهادهای پژوهشی نقش مهمی در تداوم و تکامل دانش علمی ایفا میکنند و پلی میان پژوهش انجامشده و مطالعات آینده هستند. این پیشنهادها با تکیه بر یافتهها و محدودیتهای پژوهش، مسیرهای جدیدی را برای پژوهشگران بعدی ترسیم میکنند. توجه به پیشنهادهای پژوهشی موجب میشود نتایج یک مطالعه در همان چارچوب محدود باقی نماند و امکان گسترش و تعمیق آن فراهم شود. از سوی دیگر، پیشنهادهای دقیق و واقعبینانه میتوانند به بهبود روششناسی و افزایش کیفیت پژوهشهای آتی کمک کنند. بنابراین، تدوین آگاهانه و علمی پیشنهادهای پژوهشی بخشی جداییناپذیر از یک پژوهش معتبر است.
منبع: حبیبی، آرش. روش پژوهش پیشرفته. تهران: پارسمدیر.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
