چستر ایروینگ بارنارد (Chester Barnard) از برجستهترین نظریهپردازان مدیریت در سده بیستم بود که با تلفیق تجربه مدیریتی و اندیشه علمی، درک تازهای از سازمان و همکاری انسانی ارائه کرد. وی سازمان را نظامی مبتنی بر همکاری آگاهانه افراد میدانست و بر نقش ارتباطات، پذیرش اقتدار و تحقق اهداف مشترک تأکید داشت. اندیشههای او زمینهساز شکلگیری بسیاری از نظریههای نوین رفتار سازمانی، رهبری و مدیریت شد.
آشنایی با چستر بارنارد
چستر بارنارد (۱۸۸۶–۱۹۶۱) در ایالت ماساچوست آمریکا زاده شد و بخش عمده زندگی حرفهای خود را در صنعت مخابرات سپری کرد. او سالها در شرکت تلفن بل فعالیت داشت و سرانجام به مقام ریاست شرکت تلفن نیوجرسی رسید. برخلاف بسیاری از نظریهپردازان مدیریت که بیشتر در دانشگاهها فعالیت میکردند، بارنارد مدیری اجرایی بود که نظریات خود را بر پایه تجربه عملی در سازمانهای بزرگ توسعه داد.
بارنارد سازمان را یک نظام اجتماعی میدانست که بقای آن به همکاری داوطلبانه اعضا وابسته است. از دیدگاه او اقتدار نه از جایگاه مدیر، بلکه از پذیرش زیردستان سرچشمه میگیرد. این دیدگاه که بعدها با عنوان «نظریه پذیرش اقتدار» شناخته شد، یکی از مهمترین دستاوردهای فکری او به شمار میآید. وی همچنین بر اهمیت ارتباطات اثربخش، انگیزش کارکنان و نقش مدیر در حفظ تعادل میان اهداف فردی و سازمانی تأکید داشت.
مهمترین آثار بارنارد
کتاب کارکردهای مدیر (The Functions of the Executive) به سال 1938 مشهورترین اثر بارنارد و از مهمترین کتابهای تاریخ مدیریت محسوب میشود. وی در این کتاب سه وظیفه اساسی مدیران را تشریح کرد:
- ایجاد و حفظ نظام ارتباطات
- جلب همکاری اعضای سازمان
- تعیین و تبیین اهداف سازمانی
کتاب سازمان و مدیریت (Organization and Management) به سال 1948مجموعهای از مقالات و سخنرانیهای بارنارد که در آن دیدگاههای وی درباره رهبری، تصمیمگیری، مسئولیت اجتماعی و مدیریت سازمان تشریح شده است.
بارنارد در طول فعالیت حرفهای خود مجموعهای از مقالات تاثیرگذار درباره اقتدار، همکاری، مسئولیت مدیران و ماهیت سازمان منتشر کرد که بسیاری از آنها بعدها مبنای توسعه نظریههای رفتار سازمانی و مدیریت نوین قرار گرفت.
سخن پایانی
چستر بارنارد را میتوان پلی میان مدیریت کلاسیک و رویکردهای رفتاری دانست. او نخستین اندیشمندانی بود که سازمان را صرفاً مجموعهای از ساختارها و قوانین تلقی نکرد، بلکه آن را شبکهای از روابط انسانی، ارتباطات و همکاریهای هدفمند معرفی کرد. نظریههای او درباره اقتدار، ارتباطات و همکاری همچنان در زمره بنیادیترین مفاهیم مدیریت قرار دارند و آثارش پس از گذشت دههها همچنان الهامبخش مدیران، پژوهشگران و رهبران سازمانی در سراسر جهان است.
نگارنده: پشتیبانی پارسمدیر | 
