تحقیق در عملیات نرم

تحقیق در عملیات نرم چیست؟

منبع: تحقیق در عملیات نرم نوشته آرش حبیبی نشر الکترونیک پارس مدیر

تصمیم‌گیری هنر مدیران و مهم‌ترین وظیفه آنها است. تصمیم گیری در دنیای واقعی با معیارهای متعدد، مرتبط و گاهاً متناقضی همراه است. روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره برای کمک به مدیران در حل این مسائل ابداع شدند. روش های تصمیم گیری چندمعیاره در قالب تحقیق در عملیات قرار می گیرند. روش های سنتی تحقیق در عملیات در خلال جنگ جهانی دوم ابداع شدند. ایرادی که به این روش ها وارد است آن است که در این روش ها مسائل به صورتی کاملاً ساختارمند حل می‌شوند. به همین خاطر مسائل ساده سازی می شوند اما مسائل دنیای واقعی بعضاً بسیار پیچیده هستند. روش های تحقیق در عملیات نرم Soft Operational Research یا به طور مخفف SOR برای حل این مسائل استفاده می‌شوند.

روش‌ها و روش‌شناسی‌های جدیدی برای رویارویی با مسائل آشفته یا مسائلی که بسیار پیچیده و ساختارنایافته هستند و حل آن‌ها بسیار دشوار و یا غیرقابل ممکت است، توسعه پیدا کرده است. این روش‌ها و روش‌شناسی‌ها با عنوان تحقیق در عملیات نرم یا روش شناسی سیستم‌های نرم Soft System Methodology (SSM) شناخته می‌شوند. برخی از مهم‌ترین روش‌های تحقیق در عملیات نرم عبارتند از:

تاریخچه تحقیق در عملیات نرم

اولین استفاده سازمان یافته از تحقیق در عملیات در جنگ جهانی دوم در انگلستان   و به سال ۱۹۴۱ بر می گردد .

در جنگ جهانی دوم فرماندهی نظامی در انگلستان از گروهی از دانشمندان دعوت بعمل آورد تا در مسائل سوق الجیشی و تدابیر جنگی مربوط به دفاع زمینی و هوایی این کشور مطالعه نمایند. هدف آنها تعیین موثرترین روش استفاده از منابع محدود نظامی بود. از جمله مسائلی که مورد بررسی قرار گرفت مطالعه کارایی بمب افکنهای نوع جدید و روش استفاده از راداری بود که به تازگی اختراع شده بود. تشکیل این گروه علمی به عنوان اولین فعالیت رسمی تحقیق در عملیات به شمار آمده است.

این روش ها به قدری موفق بودند که بعد از جنگ توجه مدیران صنعتی را نیز به خود جلب نمود و گروهای تحقیق در عملیات دریافتند که مسائل نظامی تفاوتی با مسائل صنعتی و اقتصادی ندارند و می توان از این علم در صنعت هم استفاده نمود.

در اوایل دهه ی ۱۹۵۰ میلادی بود که در بخش های صنعتی آمریکا برای کاهشش ضایعات و افزایش بهره وری واحد های تولیدی و صنعتی کارشناسان ORمشغول به کار شدند. از این پس پیشرفت های چشمگیری که استفاده از روش های ORبرای واحد های صنعتی آمریکایی به وجود آورد باعث رشد روز افزون تحقیق در عملیات گردید و دانشمندان را به پژوهش های بیشتر در این زمینه ترغیب نمود.

ابداع روش سیمپلکس جورج دانتزیگ در سال ۱۹۴۷ از اولین و مهمترین دستاوردهای این پژوهش ها بود. البته شایان ذکر است برخی از روشهای متعارف تحقیق در عملیات مانند برنامه ریزی پویا ، نظریه ی صف و نظریه ی موجودی ها تا قبل از سال ۱۹۵۰تا حدودی گسترش پیدا کرده بود.

تفاوت تحقیق در عملیات نرم و سخت

مقایسه تحقیق در عملیات نرم و سخت

تحقیق در عملیات نرم و سخت

تحقیق در عملیات به مجموعه ی از روش های علمی و فنونی گفته می شود که جهت شناخت مسایل درون سیستم به کار می روند و درصدد جواب بهینه برای مسئله هستند.

ویژگی های تحقیق در عملیات

  • بیشترین تمرکز OR بر روی تصمیم گیری برای مدیران است
  • در OR از روش های علمی استفاده می شود.
  • در OR مسایل و تصمیمات با نگاه سیستمی بررسی می شوند.
  • OR یک دانش بین رشته ای است یعنی در رشته های مختلفی مورد بررسی قرار میگیرد.
  • – کامپوتر نقش بسیار مهمی در دانش OR دارد.

کاربرد تحقیق در عملیات

  • ارزیابی بهره وری، کارایی و اثربخشی
  • برنامه‌ریزی زمانی
  • تخصیص بهینه نیروهای کاری به مشاغل
  • بودجه‌ریزی بهینه با هدف استفاده موثر از هزینه‌ها
  • مدیریت جریان مواد و کالا در زنجیره تامین
  • زمان‌بندی( کارکنان -مراحل تولید-مدیریت پروژه-انتقال داده‌ها در شبکه‌ها -رویدادهای ورزشی و پوشش تلویزیونی)

تحقیق در عملیات سخت

 مسئله یا واقعیت، آن چنان که هست، مدل سازی شود و جواب بهینه و یا در شکل محافظه کارانه آن جواب رضایت بخش برای آن محاسبه شود و مدل ساز با کشف روابط آن میتواند مسئله را به صورت یک مدل ریاضی صورت بندی کند .

وﯾﮋﮔﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﺨﺖ

  • ذﯾﻨﻔﻌﺎن ﻣﺤﺪود
  • دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎی ذﯾﻨﻔﻌﺎن ﻣﺸﺎبه
  • ﻣﻨﺎﻓﻊ واﺿﺢ و ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ
  • ﻋﻮاﻣﻞ اﺛﺮﮔﺬار ﻗﺎﺑﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ
  • ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﯾﺎ اﻧﺪک اﺳﺖ

ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﺨﺖ

  • اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت رﯾﺎﺿﯽ ﺑـﺮای ﺑﺮرﺳـﯽ ﻧﺘـﺎﯾﺞ و ارزﯾـﺎﺑﯽ ﮔﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎی ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ
  • ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻣﺸﺨﺼﯽ ﺑﺮای ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف
  •  ﻫﺪف ﻏﺎﻟﺐ ﺟﺴﺘﺠﻮیﺟﻮاب ﺑﻬﯿﻨه
  • ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﻔﺎف

تحقیق در عملیات نرم

با این استدلال که ذینفعان ( کارکنان ، مدیران ، شرکاء ، مشتریان و به طور کلی انسانها ) جزئی جدایی ناپذیر از مسئله می باشند و درصدد حل مسئله است .که به مسائل بد تعریف ، آشفته و غیر ساختارمند ساخت لازم را مبتنی بر برداشت های متفاوت افراد تدوین می کند .

به عبارتی می توان گفت OR نرم مجموعه روش شناسی ساختاردهی به مسئله می باشد. (روش شناسی سیستم های نرم SSM – نگاشت شناختی CM – تحلیل و توسعه گزینه استراتژیک SODA  – رویکرد گزینه استراتژیک SCA  – تحلیل استواری RA  و مدل سازی ساختاری تفسیری ISM  اشاره کرد .

وﯾﮋﮔﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺮم

  • ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺴﺌﻠﻪ درﻫﻢ ﺗﻨﯿﺪه و آشفته
  • ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﻣﺮزﺑﻨﺪی ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ نامشخص
  • ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺿﻌﯿﻒ از اﺟﺰای ﻣﺴﺌﻠﻪ و رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ آن ﻫﺎ
  • ﻋﺪم اﺳﺘﻘﻼل ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ از اﻓﺮاد
  • ﻋﺪم توافق در مورد اهداف و ﯾﺎ اقدامات و در عین حال وجود ارزش  ها و منافع مشترک برای همکاری
  • ﺳﻮال اﺻﻠﯽ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺣﻮل ﭼﯿﺴﺘﯽ اﺳﺖ ﻧﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ

دانلود پاورپوینت تحقیق در عملیات نرم