روش CATWOE

حل مساله با روش CATWOE

منبع: روش CATWOE نوشته آرش حبیبی نشر الکترونیک پارس مدیر

پس از آنکه پیتر چکلند به سال ۱۹۷۸ روش شناسی سیستم های نرم یا Soft Systems Methodology (SSM) را معرفی کرد ابزارهای متعددی برای حل مساله براساس این روش‌شناسی ابداع شد. یکی از این ابزارها CATWOE می‌باشد. CATWOE یک روش برای گسترش تفکر شما درباره یک مشکل یا وضعیتی است که هیچ اطلاعاتی درباره حل کردن آن مشکل ندارید.

با تجزیه و تحلیل عوامل CATWOE (مشتریان، بازیگران، فرآیند تحول و دگرگونی، چشم‌­انداز جهانی، مالک، الزامات محیطی) که بر مسئله مورد نظر تأثیر می­‌گذارند، دیدگاه و تفکر خود را گسترده‌­تر می­‌کنید و می­‌توانید مسئله را از بسیاری جهات بررسی نمایید. CATWOE یک ابزارعالی است، مخصوصاً وقتی که ابتدا می­‌خواهید در مورد یک مشکل فکر کنید یا سعی کنید راه­‌حلی برای آن پیدا نمایید.

عناصر زیربنایی CATWOE

شش عنصربرای فرمول بندی مناسب تعریف ریشه ای باید درنظر گرفته شوند که ابتدای این شش عنصر کلمه CATWOE را تشکیل می دهند. با درنظر گرفتن این عوامل می توان از یک تعریف ریشه ای یک مدل مفهومی تهیه کرد.

عوامل روش CATWOE

عوامل روش CATWOE

اجزای این کلمه به ترتیب عبارتند از:

  • مشتری (Customer): هرکسی که به نوعی از سیستم استفاده می کند.
  • بازیگر (Actor): هرکسی که فعالیتهای تعریف شده را در سازمان انجام می دهد.
  • تبدیل (Transformation): فرایند تبدیل ورودی به خروجی را گویند.
  • نگرش جهــانی (World View): فرایند تبدیل را معنی دار می کند. هر نگرش جهانی متفـــاوت یک تعریف ریشه ای متفاوت ارائه می دهد.
  • افراد درگیر (مالک) (Owner): هر سیستمی صاحبی دارد و او کسی است که قدرت روشن یا خاموش کردن سیستم را دارد.
  • محدودیت‌های خارجی (Environmental constraints) : محدودیت‌های مربوط به سیاست، سازمان و دولت هستند و عاملی اساسی است که در مرکز کلمه قرار می گیرد.

طراحی مدل مفهومی با روش CATWOE

پس از آنکه افراد درگیر با مسئله و تحلیل گران درمورد تعریف ریشه ای به تفاهم رسیدند، مدل مفهومی باتوجه به تعریف ریشه ای ترسیم خواهدشد. طراحی مدل مفهومی به معنی طراحی چیزی است که شرایط مسئله را توضیح می دهد و معمولاً برای هر تعریف ریشه ای یک مدل مفهومی تهیه می شود و پس از هماهنگ کردن این مدل‌ها، یک مدل توافقی میان تحلیل گران و افراد درگیر با مسئله تهیه می شود.

رسیدن به یک مدل توافق شده معمولاً به سختی رخ می دهد. مدل مفهومی نشان می دهد که هریک از تعاریف ریشه ای چه کاری را باید انجام دهد. به عبارت دیگر، مدل مفهومی نموداری از فعالیت‌هایی است که نشان می دهند سیستم های تعریف شده توسط تعاریف ریشه ای چه کاری انجام می دهند.

مقایسه مدل مفهومی با دنیای واقعی

این مرحله در واقع مقایسه مراحل پیپین است. در این مرحله مدل ساخته شده در مرحله قبل با آنچه در عالم واقع است و در مرحله ۲ نشان داده شده است، مقایسه می شود. این کار موجب تغییر مدل مفهومی به دنیای حقیقی می شود. نتیجه این مرحله ممکن است به تکرار مراحل پیشین منجر شود.

مشخص کردن تغییرات ممکن و مطلوب: در این مرحله مشخص می شود که آیا روش‌های مطرح شده در مراحل قبلی سیستم را بهبود می دهد؟ به عبارت دیگر، در مرحله شش تغییرات ممکن و مطلوب مشخص می شوند و پس از بحث و تبادل نظر میان تحلیل گران و افراد درگیر با مسئله تغییرات به تایید می رسد. تغییرات ساختاری، رویه ای و رفتاری انواع تغییرات موجود در این مرحله را نشان می دهند.

در نهایت باید به بهبود موقعیت مساله پرداخت. در این مرحله مشخص می گردد که چگونه تغییرات مرحله قبلی اجرا می شود. در مرحله هفتم تغییرات ذکر شده در مرحله ششم به اجرا در می آید و می توان تکرار جدیدی را آغاز کرد.