تحلیل روایت

تحلیل روایت Narrative analysis یکی از انواع روش تحقیق کیفی است که برای مطالعه یک پدیده براساس روایت‌های مرتبط با آن استفاده می‌شود. نظریه روایت با توسعه ابزارها و مفاهیم نو تالش کرده است الگوی روانی و معنای زندگی انسان را تجدید حیات بخشد. از چشم انداز روایت، شخصیت با زمینه‌ای اجتماعی- فرهنگی گره می‌خورد و با مؤلفه‌هایی چون هدف‌مندی، پیچیدگی، بافت‌گرایی و ذهنیت تعریف می‌شود.

روایت به منزله امری زبانی، کانون توجه رشته‌های مختلف فلسفی، ادبی، زبانشناسی و روانشناسی قرار گرفته است. مرکز ثقل روایت، استعاره است. استعاره فرد به عنوان نمایشنامه نویس و راوی در قلب حوزه روانشناسی روایی قرار دارد و اهمیت آن تا به جایی است که مفهوم هویت روایی در حوزه روایت و هویت، مفهومی آشنا و بدیهی است. امروزه رویکرد و نظریه روایت به جایجای روان‌شناسی راه یافته و پژوهش‌های متنوع و وسیعی را به خود اختصاص داده و بیش از هر چیزی در حوزه روش‌شناسی علمی مورد توجه قرار گرفته است.

هدف از مقاله حاضر، معرفی روش های مختلف اعم از کمی و کیفی در تجزیه و تحلیل دادهی روایی و همچنین تأکید بر مراحل مختلف تحلیل کمی و برقراری پایایی در تحقیق روایی است. بدین منظور نخست به کلیاتی در باب روایت پرداخته شده، سپس روش‌شناسی پژوهش‌های روایی به طور مشروح بیان شده است. در این چارچوب با ایجاد تمایز میان روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و کیفی روایت، روش‌های مختلف تحلیل کمی و کدگذاری دادهی روایی معرفی شده است. برای آشنایی بیشتر مقاله روایت پژوهی و کاربرد آن در مدیریت را مطالعه کنید.

تعریف تحلیل روایت

روایت شناسی یا علم عمل روایت شاخه ای علمی است که فنون و ساختارهایی روایی را که در داستانها متجلی شده مطالعه می کند؛ این علم، فنون درونی یک روایت را که خودش از داستانی نقل شده تشکیل شده است بررسی می کند. در واقع، مطالعه گفتمان روایت سعی دارد اصول مشترک تشکیل دهنده متون را نشان دهد، اصولی که سعی دارند جهان گستر و فراگیر باشند، بدین ترتیب تلاش بر این است تا روابط ممکن بین عناصر سه تایی، یعنی داستان، روایت و عمل روایت دیده شود.

برای مشاوره تحلیل کیفی به روش تحلیل روایت و تحلیل روایی برای دوره دکتری با پارس مدیر تماس بگیرید.

این روابط در دل چهار مقوله اساسی یعنی وجه، موقعیت رواییه، سطح و زمان دیده می شود و هدف روایت شناسی مطالعه ای مقوله ها و روابط بین آنهاست. می‌توانیم گفتمان یا خود متن روایی را روایت نام گذاری کنیم و کنش روایی تولید کننده و در امعنایی وسیع تر، مجموعه وضعیت واقعی یا تخیلی ای را که عمل روایی در آن قرار می گیرد، عمل روایت بنامیم. در کتاب فیگور و در بخش «گفتمان روایت» ژراژ ژنت پایه روانشناسی اش را بر تمایز تمایز بین داستان، روایت و عمل روایت بنا نهاد و تلاش کرد تعریف روشنی از این سه نمود واقعیت روایی ارائه دهد:

«پس، برای جلوگیری از هر آشفتگی و تردید زبانی، از همین حالا بر خود لازم می دانیم که به کمک واژگان تک معناه هر یک از این سه نمود واقعیت روایی را مشخص نماییم. پیشنهاد می دهم مدلول یا محتوای روایی را داستان بنامیم»

مراحل تحلیل روایی

همانند هر روش شناسی کیفی مبنا، رویکرد روایی هم نیازمند سرمایه گذاری عظیم زمان و منابع است. مراحل انجام تحقیق روایی به صورت زیر است:

  • گردآوری داده‌ها
  • به نوشتار درآوردن داده‌ها (در صورت لزوم)
  • ایجاد نظام کدگذاری
  • آموزش به کدگذاران
  • کدگذاری داده‌ها

منابع گردآوری داده‌ها در تحلیل روایی

داده‌های روایی همچون انواع مختلف داستان با روشهای متفاوتی جمعآوری میشوند از جمله مصاحبههای نیمه ساخت یافته، زمینهیابیهای نوشتنی، زمینهیابیهای کامپیوتری، مکالمات نوشتاری شده، روشهای قومنگاری و زمینههای کاربردی مانند درمان همانند تمامی تحقیقات، مالحظات برای جمعآوری داده در مطالعات روایی بستگی به سؤال خاص تحقیق و طرح مطالعه دارد. شرکتکنندگان میتوانند داستانهای خود را روی کاغذ بنویسند، تایپ کنند یا به صورت شفاهی در مصاحبه بیان کنند. انتخاب روش نیازمند دقت است و به سؤال تحقیق و نوع خاطرات مورد نظر بستگی دارد. صرف نظر از روش بیان داستانها، دادهی روایی باید در آزمایشگاه یا شرایط پایش شده جعآوری گردد تا دادهای با کیفیت حاصل شود.

روش کدگذاری

در این بخش به روشهای کمی نمودن داده کیفی با استفاده از روش کدگذاری در تحلیل کمی روایت می‌پردازیم. برقراری پایایی در تحقیق کمی و روش کدگذاری از الزامات این روش تحلیل است که مطابق با سنت اثباتگرایی است. بیطرفی، مالزم و ذاتی تعریف پایایی است. زیرا به حقیقتی بنیادین اشاره دارد که توسط ارزیاب/ های مختلف و آموزش/ دیده، ارزیابی و تعیین شده است. تحلیل یک فرد از داده کیفی عموماً باید توسط تحلیلگری دیگر که او هم با سؤال و فرآیند تحقیق آشناست به دست آید.

به عبارت دیگر، پدیده مورد نظر مستقل از کدگذاران وجود خارجی دارد و این نشانگر ثبات و تکرارپذیری پژوهش و از اصول روش تحلیل کمی است. هر چند این رویکرد در مسیر اصلی پژوهشهای روانشناختی سابقه پذیرش و کاربرد طوالنی دارد اما از سوی پژوهشگران با رویکردهای کیفیِ وابسته به پارادیم سازهگرایی به شدت مورد انتقاد واقع شده است. برای از میان برداشتن دوگانگی میان تحقیق کمی و کیفی، تضاد میان این دو روش را از میان برداشته و یکپارچگی دو روش را ضامن درکی عمیقتر و خردمندانه‌تر از پدیده‌های روان‌شناختی مورد پژوهش میدان.

فرآیند کدگذاری

تعیین واحد تحلیل. برقراری پایایی در طول تحقیق انجام میگیرد و بیشتر حاصل یک فرآیند است و نه محصول و نتیجه تحقیق که در قالب ضریبی واحد در بخش روششناسی پژوهش آمده باشد. نخستین قدم در این فرآیند تعیین واحد تحلیل یا همان بخشهایی از داده کیفی است که کد به آنها اختصاص داده خواهد شد. همان طور که پیشتر آمد، واحد کدگذاری در تحلیل کد رهایش یک صحنه است. مثال دیگر این که یک مجموعه داده فرضی متشکل از سه خاطره درباره خود میتواند در قالب سه واحد تحلیل متفاوت کدگذاری شود.

  • فرد، کدها در طول خاطرات اعمال میشوند.
  • خاطره، هر خاطرهای جداگانه مجموعه کد خود را میگیرد.
  • بخش به خصوص و تعریف شدهای از متن (کلمات، عبارات، جمالت)

هر انتخابی که باشد، مشخص بودن واحد تحلیل از نخست الزامی است زیرا متضمن سازگاری فرآیند کدگذاری با سؤالهای تحقیق و امکانپذیری تحلیل است. وضع نظامنامه کدگذاری. بنا کردن نظام کدگذاری از برجستهترین چالشها در فرآیند تحلیل روایت است. سه رویکرد اصلی در راستای این مهم قابل اجرا میباشد:

  • استفاده از یک سیستم کدگذاری از پیش موجود، مانند نظام‌های کدگذاری پایای مکآدامز اعم از رهایش، هبوط و …
  • تغییر یک سیستم کدگذاری موجود
  • خلق نظامنامه کدگذاری جدید

پاورپوینت تحلیل روایت

پاورپوینت آموزشی روایت پژوهی و تحلیل روایت

تعداد اسلایدها: ۴۸ اسلاید

زبان: فارسی

فرمت: پاورپوینت قابل ویرایش

جمع بندی بحث تحلیل روایت

پژوهشگران ریشه های تحولِ هویت روایی را در سرچشمه های نخستینش یعنی مکالمات والدین و فرزندان کوچکشان تا طرز بیان استراتژی های پیچیده ساخت معنا در داستان های فردی که در نوجوانی و سال های جوانی روایت میشوند، جستوجو کرده اند. هرچند داستان زندگی پدیده ای فردی می نماید اما چنین به نظر می رسد که فرهنگ های مختلف فهرستهای متفاوتی از تصاویر، درونمایه‌ها، و طرح‌های متفاوتی را برای ساخت هویت روایی عرضه میدارند و افرادِ هریک از این فرهنگها این شکلهای روایی را در قالب داستانهای خود تغییر و تحول میدهند.

تحلیل روایت و روایتگران حتی از دوران کودکی از میان این فهرست، شکل‌های داستانی را که به خوبی تجربه شخصی آنان را در برمیگیرد، انتخاب کرده و بیرون میکشند. پژوهشگران این فهرست را کالن روایت می‌نامند.

در بحث تحلیل روایت کلاً روایت‌ها داستانهای مشترک فرهنگی هستند که در باب فرهنگشان توضیح می‌دهند. آنها بخشی از ساختار جامعه‌اند که افراد را در مسیر خوب بودن و خوب زندگی کردن در جامعه هدایت می‌کنند. همانطور که افراد روایات فردی خود را میسازند، با این کالن روایات مواجه شده و آنها را درونی میکنند. این روایت‌های کالن داستان زندگی افراد (منظور روایات فردی) نیستند، بلکه داستانهای وسیع مختص به فرهنگاند که در دسترس افراد جامعه قرار میگیرند تا به طور بالقوه، هم هشیار و هم ناهشیار درونی و حفظشان نمایند. مفهوم روایت به عنوان چارچوبی برای درک فصل مشترک خود و جامعه معرفی شده است.

دانلود مقاله آموزش تحلیل روایت

منبع: روش تحلیل روایت اقتباس از آویده نجیب و حسین اسکندری