پرسشنامه قابلیت های پویا

مقاله قابلیت های پویا

منبع: قابلیت های پویا نوشته علی محقر فصلنامه مدیریت بازرگانی

قابلیت پویا، توانایی سازمان در یکپارچه سازی، ساختن و صورت‌بندی دوباره قابلیت‌های درونی و بیرونی برای رویارویی با تغییر سریع محیط است. همانگونه که از تعریف می‌توان برداشت کرد، قابلیت یکپارچه‌سازی و قابلیت سنجش از ابعاد قابلیت پویا به شمار میرود که در الگوی مفهومی پژوهش به آن اشاره شده است. محیط رقابتی امروز به دلیل اینکه به شدت درحال تغییر بوده و نوع تغییرات بسیار متنوع شده ­است­، نیازمند قابلیت‌هایی هستند که بتوانند برای بنگاه‌­ها مزیت­ رقابتی به وجود آورند.

کسب برتری رقابتی در دنیای پرتلاطم امروز از مهمترین چالشهای پیش روی مدیران سازمانها است که برای غلبه بر آن نظریه ها و دیدگاههای جدیدی مطرح شده است. قابلیت های پویا یکی از دیدگاههایی است که طی حدود یک دهه اخیر به عنوان مکمل نظریه‌های مدیریت استراتژیک در رویکرد منبع محور ارائه شده است. با توجه به تحولات در بستر اقتصاد جهانی، لزوم ایجاد نوعی یکپارچگی و انعطافپذیری در فعالیتهای بنگاههای اقتصادی امری ضروری به نظر میرسد. در این محیط جهانی شده و به شدت در حال تغییر، که یکی از ویژگی های آن گستردگی جغرافیایی و سازمانی منابع نوآوری و تولید است، مزیت رقابتی پایدار نیازمند چیزی بیش از مالکیت دارایی های به سختی قابل تقلید است. این مزیت نیازمند مالکیت نوعی توانمندیهای پویایی است که به سختی قابل تقلید است.

تعریف قابلیت های پویا

قابلیتهای پویا را این گونه تعریف کرده اند:

جهت‌گیری رفتاری پایدار سازمان در یکپارچه‌سازی، صورتبندی دوباره، تجدید و بازسازی منابع و قابلیتهای خود و از همه مهمتر بهبود و نوسازی قابلیت‌های مرکزی در پاسخ به محیط متغیر برای رسیدن به برتری رقابتی پایدار.

پژوهشگران دیگری نیز این تعریف را پیشنهاد میکنند: ظرفیت هر سازمان برای ایجاد، توسعه یا اصلاح منابع اساسی به صورت هدفمند. این تعاریف نشان میدهد که قابلیتهای پویا در مفهوم کلی فرایندهای سازمانی است و نقش آنها تغییر منابع اساسی سازمان است. همچنین پیشینه موضوع نشان میدهد که قابلیتهای پویا از بازار خریداری نمیشود، بلکه در سازمان ایجاد میشود و به مسیر حرکت سازمان وابسته است. همچنین این تعاریف نشان میدهد که قابلیتهای پویا چه چیزهایی نیست.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که قابلیت پویا راهحلی فی‌البداهه یا واکنش خودبه‌خودی نیست. قابلیت پویا باید شامل تعدادی عناصر الگوبندی شده باشد؛ یعنی باید تکرارپذیر باشد. کاندوس و دبرا اشاره میکنند که قابلیت پویا، پایدار است و سازمانی که به شیوهای خلاقانه اما به صورت گسسته با مجموعهای از بحرانها سازگار میشود، قابلیت پویا را به کار نمیگیرد. همچنین تعاریف دیگر آشکارا نشان میدهد که قابلیت پویا از طریق شانس بهوجود نمیآید و این نکته را مشخص میکنند که استفاده از قابلیتهای پویا نیازمند عزم راسخ و اندیشه، و با تغییر راهبردی در ارتباط است؛ اما با یکدیگر مترادف نیست.

اهمیت قابلیت های پویا

اهمیت نظری و عملی توسعه و اعمال قابلیت های پویا جهت بهبود عملکرد سازمان ها در محیط های پیچیده و شدیدا متغیر بیرونی این امر را به موضوع اول برنامه تحقیقی بسیاری از پژوهشگران تبدیل کرده است.بنابراین رویکرد قابلیت های پویا بیشتر و بیشتر مورد توجه قرار می گیرد و این توجهات بروی توانایی سازمان در تجدید منابع خویش همراستا با تغییرات محیطش متمرکز می شود. قابلیت های پویا عبارت است ازتوانایی سازمان در یکپارچه سازی و ساختن و پیکربندی مجدد قابلیت های درونی و بیرونی در مواجهه با تغییرات سریع محیط. در شرایط تغییر محیط خارجی به منظور تثبیت برتری رقابتی ،سازمان باید به تجدید منابع با ارزش خود بپردازد. قابلیت های پویا برای سازمان ها این امکان را فراهم می آورند تا براین تغییرات مداوم تاثیرگذار باشند.

بحث در مورد نوعی از تغییر است: تغییر هدفمند منابع اساسی. در واقع، هر شرکت باید توانایی خود را برای ایجاد، نگهداری و تجدید ساختار سازمانی به منظور مزیت رقابتی در وضعیت محیطی گسترش دهد. اگر شرکتی با قابلیت‌های بسیار پویا بتواند بسرعت با تغییرات چشمگیر در محیط خارجی روبهرو شود، میتواند مزیت رقابتی را بهوجود آورد و ارزش بازار خود را افزایش دهد؛ با وجود این ساختن قابلیت جدید دشوار است؛ زیرا به فرایندهای سازمانی برای یادگیری جدید نیاز دارد.در نهایت، میشل و سنکلر نشان دادند که برای کاربردیکردن قابلیت پویا در سازمان میتوان از دو بعد اساسی آن استفاده کرد: قابلیت یکپارچه‌سازی و قابلیت سنجش.  قابلیت یکپارچهسازی: توانایی جمع‌آوری دانش با قابلیت‌های عملیاتی جدید، واحد است.  قابلیت سنجش: توانایی شناسایی، تفسیر و پیگیری فرصتها در محیط است.

جمع بندی بحث قابلیت های پویا

قابلیتهای پویای فردی نقش مهمی را در خلق مزیت رقابتی ایفا مینمایند. یک کارآفرین به یک روش حساب شده و منسجم برای تصمیمگیری نیاز دارد. رفتارهای کارآفرینی به صورت منحصر به فرد بوده و جنبه اکتسابی آن در ارتباط مستقیم با یادگیری آن ها و عملکرد این رفتارها به عنوان مهارتها و قابلیتهایی برای شروع کسب و کار با طرفیتهای وجودی متفاوت افراد، بسیار مهم است. قابلیتهای پویای فردی همزمان یا کسب تجربه تکامل پیدا میکنند.

قابلیت های پویا همزمان با کسب تجربه تکامل پیدا می کنند. هر فرد یا شرکتی باید قابلیت پویا و کارآفرینی منحصر و مخصوص خود را دارا باشد. شرکت های کارآفرین باید قابلیت های پویای خود را روزمره مورد بررسی قرار داده وهمیشه آنها را به روز کنند و در ایجاد این قابلیت ها باید خلاق، نوآور و بهره بردار از فرصت های فوق العاده باشند. قابلیت برندسازی به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی قابلیت های پویا نقش مهمی را در ایجاد مزیت رقابتی ایفا میکند و در نهایت قابلیت های پویا و قابلیت های کارآفرینی برای مقابله و برخورد با تغییرات جهانی و روزمره است.