زنجیره تامین هوشمند

زنجیره تامین هوشمند فرایند تامین، انبارداری، کنترل موجودی، تولید و عرضه محصولات با استفاده از فناوری هوشمند است. این شیوه در واقع جایگزین شیوه سنتی و عرفی SCM براساس مهندسی مجدد فرایندهای مختلف است. کوشش اصلی بر آن است تا با تمرکز امکانات فناوری‌های جدید تحولی بنیادین در مدیریت زنجیره تامین صورت گیرد.

زنجیره تامین و مدیریت موثر آن یکی از چالش‌های پیش روی سازمان‌های کنونی است. در این راستا مدل‌های ابتکاری و خلاقانه‌ای ارائه شده است. در این میان هوشمندسازی سیستم ها یکی از راهکارهایی است که مورد توجه بسیار قرار گرفته است. با استفاده از آن توان و قدرت بکارگیری اطلاعات به صورت موثرتر افزایش یافته است. زنجیره تامین نیز از این قاعده مستثنا نبوده و بکارگیری مدل های هوشمند در حلقه های زنجیره تامین و مدیریت آن می تواند اثرات زیادی داشته باشید.

هوشمندسازی زنجیره تامین افزایش چابکی، بهره وری، ارزش افزوده و استفاده موثر از فرصت های بازار را فراهم می‌آورد. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله، اطلاعات کلی در زمینه مدیریت زنجیره تامین هوشمند ارائه خواهد شد. همچنین جایگاه هوشمندی زنجیره تامین در صنایع نسل چهارم تشریح می‌شود. در نهایت نیز اهمیت و ضرورت بکارگیری این شیوه تشریح خواهد شد.

زنجیره تامین هوشمند و صنایع نسل چهارم

زنجیره تامین یکی از حوزه های متاثر از انقلاب صنعتی چهارم و فناوری های دیجیتال نظیر اینترنت اشیا، رباتیک پیشرفته، تحلیل های کلان داده در آینده نزدیک خواهد بود. مفهوم کارخانه هوشمند را می‌توان در هوشمندسازی زنجیره تامین جستجو کرد. در برخی کشورهای پیشرو این موضوع تا حد بسیار قابل توجهی جنبه های عملیاتی آن نیز به خوبی پیاده گردیده است. جایگذاری سنسورها در هر چیزی، ایجاد شبکه ها در هر کجا که لازم است، خودکاری سازی هر چیزی که نیاز باشد، و تحلیل هر چیزی که به بهبود عملکرد و رضایت مشتری بیانجامد از دستاوردهای این انقلاب در زنجیره تامین است.

دستاوردهای عمومی بکارگیری فناوری‌های دیجیتال در هر حوزه‌ای از جمله زنجیره تامین عبارتند: از افزایش سرعت، انعطاف پذیری، سفارشی سازی، دقت، کارآیی، و … بطور خاص نیز بررسی فرصت‌های نهفته در این حوزه باید بررسی شود. بدین منظور باید ابتدا سطح تحلیل های خود را مشخص و نقطه ورود را با توجه به توانمندی های خود تعیین نمائیم. چهار محور اصلی برای حرکت به سوی هوشمندسازی عبارتند از:

  • هزینه هوشمندسازی
  • سرمایه فنی و انسانی
  • چابکی
  • خدمات

این دغدغه‌ها نیز ۶ محرک اصلی و نیز اهرم های فناورانه ای جهت خلق ارزش را در اطراف خود دارند که عبارتند از:

  • برنامه ریزی
  • جریان فیزیکی
  • مدیریت عملکرد
  • مدیریت سفارشات
  • همکاری
  • استراتژی زنجیره تامین

برای نمونه در بخش جریان های فیزیکی، و به طور خاص عملیات لجستیک زنجیره تامین فناوری اینترنت اشیا راهکارهای گوناگونی برای بهینه سازی حمل محصولات دارد. از جمله حمل چند محصول به یک مقصد توسط یک وسیله نقلیه حمل بار، که در گذشته این موضوع با چند وسیله نقلیه صورت می گرفت و منجر به افزایش بهای تمام شده محصول نیز می گردید.

اهمیت زنجیره تامین هوشمند

در دنیای امروز تلاش برای اتوماسیون و هوشمند سازی فرآیندها از جایگاه ویژه ای برخوردار است. یکی از این عرصه ها سیستم های مدیریت زنجیره تامین می باشد که راهبرد اصلی در تجارت الکترونیک بین بنگاهی را شکل می دهد. یکی از ابزارهای کارآمد برای خودکارسازی مدیریت این زنجیره ها عامل های هوشمند می باشند. با تعریف روابط بین آنها سیستم‌های چندعاملی را تشکیل می دهند که به تسهیل تعاملات در طول زنجیره های تامین کمک شایانی می نمایند.

طراحی این عامل با استفاده از الگوریتم‌های متعددی صورت می‌گیرد که مزایا و معایب متفاوتی دارند. بررسی شیوه مناسب با توجه به جایگاه این عامل در مدیریت زنجیره های تامین صورت می‌گیرد. همچنین تعاملاتی که با عامل‌های تولید کننده قطعات و مواد اولیه و عامل های توزیع کننده انجام می دهد باید لحاظ شود. بنابراین، بهینه سازی الگوریتم های بکار رفته در عامل هوشمند طراحی شده به منظور پیاده‌سازی در تعاملات و در جهت برطرف کردن مشکلات موجود که مهمترین این مشکلات تخمین نیاز مشتریان می باشد. این تاثیری چشمگیر در تجارت الکترونیک بین بنگاهی خواهد داشت.

در بازار رقابتی موجود، بنگاه های اقتصادی و تولیدی علاوه بر پرداختن به سازمان و منابع داخلی، خود را به مدیریت و نظارت بر منابع و ارکان مرتبط با خارج از سازمان، نیازمند یافته اند. لذا امروزه مدیریت زنجیره تامین به عنوان یکی از مبانی زیرساختی پیاده سازی کسب و کار الکترونیک در دنیا مطرح است. امروزه، نگرش مدیران به زنجیره تامین تغییر یافته و کاربرد فناوری اطلاعات در این زمینه رو به افزایش است. از سوی دیگر، یکی از موثرترین دستاوردهای فناوری اطلاعات، ارتقاء سطح هوشمندی کسب و کار محسوب می شود. از این رو، استفاده از عامل‌های نرم افزاری هوشمند در مدیریت زنجیره تامین می تواند مدیریت در این حوزه را ارتقاء بخشد.

خلاصه و جمع‌بندی

تغییرات سریع و پیشرفت‌های فناوری اطلاعات، مدیریت زنجیره تامین را دستخوش تحولات اساسی کرده است. فناوری‌های جدید و کاربردهای آن در صنایع و خدمات مختلف توانمندی‌های گوناگونی به شرکت‌ها بخشیده است. برقراری ارتباطات متنوع و بسیار، ترکیب قابلیت‌ها و شایستگی‌ها از این دسته هستند. همچنین امکان جابجایی‌های سریع و متنوع، فعالیت‌ها و فرایندهای چابک و مواردی از این قبیل فراهم شده است. این قابلیت‌ها در زنجیره تامین هوشمند سازمان قابل تجلی است.

سازمان‌های امروزی باید از وضعیت ایستا و کند سنتی به سوی چارچوب‌های پویا سریع و انعطاف‌پذیر حرکت کنند. هوشمندسازی زنجیره تامین این امکان را برای سازمان‌ها فراهم می‌کند. به این ترتیب سازمان‌ها با دسترسی ساده و فراوان و بدون محدودیت‌های زمانی و مکانی می‌توانند فعالیت کنند. همچنین آنها نمی‌توانند بدون در نظر گرفتن فرایندهای کسبوکار و سیستم‌های رایانه‌ای مرتبط حرکت نمایند.

رویکردهای سنتی در کسب‌وکار بدلیل عدم توانایی در ارائه محصولات پیچیده و متنوع، هزینه‌های بسیاری را ایجاد می‌کنند. اما رویکردهای جدید، به‌دنبال ارائه خدمات و محصولات مورد نیاز به بازارهای متغیر جهانی هستند. این بر اساس ترکیب شبکه‌های کسبوکار سنتی و ارتباطات و تعاملات کاری با کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات میسر است. اقتصاد درحال توسعه ایران با مشکلات عدیدهای در نظام توزیع کالا مواجه هست. عدم انطباق و رشد نامتوازن آن با سایر ابعاد و مؤلفه‌های توسعه اقتصاد ملی از این جمله است. در این راستا زنجیره تامین هوشمند به عنوان نسل آینده زنجیره تامین و یگانه راه‌حل برونرفت از مشکلات است.