هوش استراتژیک

مقاله هوش استراتژیک

منبع: هوش استراتژیک نوشته مهدیه صادقی، مریم وظیفه و هانیه بخشی نشر الکترونیک پارس مدیر

هوش استراتژیک ترکیب انواع دیگری از هوش برای ایجاد ارزش افزوده اطلاعات و دانش در راستای تصمیم گیری استراتژیک سازمانی است. هوش استراتژیک اغلب در ارتش یا جهان دفاعی برای بزرگ جلوه دادن اطلاعات و دانش که می تواند در سطوح بالای تصمیم گیری مفید باشد استفاده می شود و اغلب از هوش تاکتیکی یا عملیاتی که بیان کننده سطح پایین تری از هوشمندی است قابل تفکیک می باشد در موقعیت کسب و کار هوش استراتژیک همان معنی را دارد که در ابزار هوشمند ارتش متعارف است اما نقش اصلی آن تاکید در چگونگی بهتر بودن موقعیت سازمانی برای کنترل آینده چالش ها و فرصت هایی است که موفقیت سازمان را افزایش می دهد.

هوش استراتژیک یکی از موارد بهینه سازی تصمیم گیری رهبران ارشد است. در خلال هم افزایی مدیریت دانش، هوش رقابتی و هوش تجاری از هوش استراتژیک به عنوان یکی از تعیین کنندگان کلیدی تصمیم گیری موفق یاد می شود.

معرفی هوش استراتژیک

عبارت هوش استراتژیک اغلب با عبارات دیگری مانند داده، اطلاعات، هوش و دانش در تعامل است.اینجا به نظر می رسد که توافق کلی ای در مورد این عبارات قید وجود ندارد و در طول این مقاله دارای تعاریف متفاوتی هستند.

داده عبارتست از یک سری مواد خام مربوط به زندگی سازمان یافته که شامل یک سری نشانه ها، کلمات و اعداد از هم جدا شده هستند.داده به خودی خود هدف مفید ناچیزی را می تواند پوشش دهد.اطلاعات برگرفته از همان داده است که جهت ارتقای آن در فرآیند تصمیم گیری مدیریتی یکسری پردازس روی آن انجام گرفته شده است.

عبارت هوش اغلب موارد اشاره دارد به اطلاعات مزبوط به رقیبان، هوش رقابتی و یا به مجموع اطلاعات بیرونی.

هوش مربوط به رقیبان، به عنوان یک فرآیند جمع آوری و پردازش اطلاعات مربوط به رقیبان که از یک چرخه اطلاعات مربوط به رقیبان تبعیت میکند، محسوب می شود. هوش مربوط به رقیبان شامل شناسایی نیازهای استراتژیک یک تجارت، جمع آوری سیستماتیک اطلاعات مرتبط با رقبا می باشد و داده های خام را تبدیل به دانش به عملیاتی در مورد قابلیت های استراتژیک رقبا،جایگاه، اجرا و اهداف مرتبط با آنها می کند.با این وجود حد و مرز هوش مرتبط با رقبا همیشه وسعت پیدا کرده است و نه تنها شامل اطلاعات مربوط به رقباست بلکه شامل اطلاعات مربوط به محیط تجارت و بازار جهت تصمیم گیری های استراتژیک می باشد.

هوش رقبا

تایسون در سال ۱۹۹۰ هوش مربوط به رقبا را به عنوان یک فرآیند تحلیلی که داده های خام را به دانش مرتبط، دقیق، قابل استفاده و استراتژیک تبدیل می کند،تعریف می کند.به طور مشخص این هوش مربوط به رقبا شامل:

  1. ۱- اطلاعات در مورد جایگاه کنونی یک رقیب و یا اهداف و قابلیت ها می باشد .
  2. ۲- اطلاعات مربوط به هدایت کردن نیروها در یک بازار
  3. ۳- اطلاعات مربوط به فناوری و محصولات ویژه
  4. ۴- اطلاعات مربوط به عوامل بیرونی از قبیل اقتصادی، مقرراتی، سیاسی و تغییرات بومی که بر روی باز در اثر می گذارد.

باتز عبارت هوش گسترده (اصلی، اساسی) را با مفاهیمی از قبیل گردآوری و تحلیل اطلاعات در مورد بازار، فناوریها، مشتریها، رقبا و همچنین گرایش های اقتصادی-اجتماعی و گرایش های سیاسی خارجی مرتبط می کند.

هوش تجاری

عبارت هوش تجارت در صنعت IT رایج شده است.هوش تجارت فرآیندی است که در آن ورودی داده های خام است.سپس این داده های خام جهت تبدیل شدن به یکسری از اطلاعات قابل اعتماد و مرتبط ارزش یابی می شوندو در نهایت این اطلاعات تحلیل شده ، هضم شده و تفسیر شده و تبدیل به هوش می شوند.

عبارت هوش استراتژیک که در این مقاله به کار رفته است به معنای یک سری اطلاعاتی است که از لحاظ استراتژیکی برای مدیران ارشد حائز اهمیت است و این اطلاعت که بررسی تحلیل و هضم و معنادار شده اند بر روی باورها، تعهدها و اقدامات مدیران ارشد تاثیر گذارد.تمام فرآیند تبدیل داده های اصلی برگرفته از هر دو محیط بیرونی و درونی به هوش به فعالیت های مربوط به هوش باز می گردد.داده، اطلاعات و هوش به طور خیلی نزدیکی به دانش مرتبط هستند .عبارت دانش اشاره دارد به کلیت اطلاعاتی که مربوط به سیاست ، مسئه یا موضوع خواه کمی باشد یا کیفی و یا داده، نظریات، قضاوتها، اخبار و یا مفاهیم باشد.

بر طبق نظریات نونا کاوتاکشی، دانش یک باور درست تایید شده است و یک فرآیند پویای بشری برای تایید عقاید شخصی در راستای صحت آنهاست.اطلاعات یک دیدگاه جدیدی برای تفسیر رویدادها و اشیا را به وجود می آورد که معانی که در گذشته ناپیدا بوده اند آشکار می کند و نوری بر روی پیوند های غیر منتظره می تاباند. بنابراین اطلاعات یک نوع وسیله ارتباطی ضروری جهت به وجود آمدن علم و دانش است.اطلاعات از طریق اضافه کردن چیزهایی به آن و یا بازسازی آن بر روی دانش اثر می گذارد.نوناکاو تاکشی نتیجه می گیرند که اطلاعات یک جریان پیغام هایی است در زمانی که دانش از طریق این جریان اطلاعات به وجود می آید و بر روی عقاید و تعهدات دارندگان این علم و دانش اثر می گذارد.

ماهیت هوش استراتژیک و چالش های مرتبط با آن

از لحاظ استراتژیکی اطلاعات مهم بخشی از اطلاعات ساکن که به صورت سریع قابل دسترسی از منابع معین باشند به حساب نمی آیند و اغلب برگرفته شده از حسی است که به وجود آورنده فرآیندی است که به دانش و قضاوت مدیریتی احتیاج دارد و از لحاظ استراتژیکی اطلاعات مهم را می توان از دو دیدگاه متفاوت نگاه کرد.
اطلاعات استراتژیکی که شامل دو گرایش داخلی و خارجی است .آگیلار دو نوع از اطلاعات استراتژیکی را پیشنهاد می کند.

اطلاعات استراتژیکی خارجی نوعی اطلاعاتی است که در مورد رویدادها و روابط موجود در محیط بیرونی یک شرکت است که ممکن است سیاست ها و استراتژی آن شرکت را تغیییر دهد .

اطلاعات استراتژیک داخلی نوعی اطلاعاتی است که در مورد عملکردها و قابلیت های یک شرکت که به صورت مشخص بر روی پیاده سازی استراتژیک شرکت تاثیر می گذارد .به دلیل آنکه تصمیم گیری های استراتژیک به صورت ابتدایی با مسائل خارجی یک شرکت در ارتباط است .گرایش خارجی اطلاعات استراتژیک توسط بسیاری از محققین تاکید شده است از جمله می توان به مینتز برگ اشاره کرد.او معتقد است که مدیران تشنه ی اطلاعات بیرونی هستند .این نظریه توسط مک دونالد در سال ۱۹۹۵ تایید شد. او معتقد است که تغییرات در یک سازمان به عنوان یک فرآیندی که در آن کسب اطلاعات خارجی مهم می باشد و دیده می شود.تحقیقات عملی هنوز این نظریه را به صورت عمومی تاکید نکرده است.

هوش استراتژیک از دیدگاه دفت

در مقابل دفت، سورمنن و پارکس به این باورند که مدیران ارشد همانطور که به گزارشات و بحث های داخلی متکی هستند به رسانه های خارجی و یا ارتباطات شخصی متکی هستند. این مدیران ارشد منابع داخلی و خارجی را به طور مساوی استفاده می کند. این دیدگاه توسط دی اونی و مک میلن تقویت می شود و این دو کشف کرده اند که مدیران شرکتهای موفق به محیط بیرونی و درونی شرکت خود توجه دارند.اما در زمان های بحران این مدیران به صورت گسترده ای به روی محیط بیرونی تمرکز دارند و گمان می کنند که شاید بین احتیاجات نیازهای اطلاعات بیرونی و گسترش ثبات محیطی شکاف و خدشه ای وجود دارد.

اما ما در مورد دیدگاه گرایشات داخلی-خارجی اطلاعات استراتژیک از طریق رسم یک ارتباط بین مدیران که شرکت خود را هدایت می کنند و مدیران که با تغییرات محیط خارجی از طریق تطابق با کنترل های داخلی هماهنگی دارند، تمرکز می کنیم .

اطلاعات داخلی برای کنترل کردن عملیات شرکت مهم می باشد اما نمی تواند در مورد سمت و سوی هدایت شرکت تعیین کننده باشد.اطلاعات بیرونیبخشی از اهمیت استراتژیک به حساب می آیند در زمانی که تصمیم گیریهای استراتژیک به صورت مقدماتی بلند مدت هستند همراه با یک تعادل به سوی تمرکز خارجی در حالی که تصمیم گیریهای عملیاتی به صورت ابتدایی، کوتاه مدت هستند و دارای تمرکز داخلی هستند و همچنین در مقایسه با اطلاعات داخلی پیچیده تر و هزینه بر تر هستندو این یک نوع چالش برای بدست آوردن هوش استراتژیک از محیط بیرونی به وجود می آورند.

داده های خام و اطلاعات فیلتر شده و پالایش یافته

دیدگاه های متفاوتی در مورد ترجیح مدیران اجرایی در رابطه با اطلاعات تحلیل شده به نسبت داده های خام واقعی وجود دارد .برن هارت اعتقاد دارد که مدیران اطلاعات تحلیل شده را به داده های خام جزئی ترجیح می دهند.همانطور که اطلاعات تحلیل یافته به داده های خام به نوعی معنا می دهند.او معتقد است که مدیران به حجم زیادی از داده ها و اطلاعات نیاز دارند.این مدیران به نوعی به محصول هوش تحلیل نیاز دارند که به موقع در اختار آنها قرار بگیرد و به شکل و فرمتی که به راحتی قابل جذب باشد.محصول هوش تحلیل باید واقعی، معنادار و حاوی اطلاعات عملیاتی باشد.او معتقد است که سیستم های اطلاعاتی حال حاضر حجم زیادی از داده ها را تولید می کنند .اما از لحاظ مهنایی این نوع از اطلاعات در سطح پایینی هستند.

بررسی کردن محیط بیرونی در دنیای رقیبان و تولید کنندگان و شناسایی این تغییارت یک وظیفه پیچیده است.بنابراین داده ها نیاز دارند تا پالایش شوند و تبدیل به اطلاعات مفید شوند.پیکتون و کالومعتقدند که آشکار کردن مسائل رایج در گسترش دادن هوش و ایجاد یک نوع ارتباط میان سلختار و اطلاعات و مخاطب مهم می باشد.هدف از این فرآیند این است که کسانی که در بخش های پایینی مدیریت قرار دارند آگاه تر و با دانشتر شوند و در مقابل میزان زمانی را که صرف مرور تیترها در رسانه ها کنند را کاهش دهند نتیجه ی پالایش این فرآیند باید منجر به تصمیمات دقیقتر و بهتر شود. موضوع مورد بحث این است که هوش استراتژیک بیشتر برگرفته شده از داده های پالایش شده است نسبت به داده هایی که از مدل های خام است.

هوش منسجم و غیر منسجم

عبارات تحقیق منسجم و تحقیق نامسجم محور اساسی در تئوری شعور و درایت اجتماعی محسوب می شود این تئوری در مورد این است که آیا بررسی اطلاعات از طریق اهداف مدیران پیش می رود یا خیر. در روش تحقیق مستقیم، مدیران برای بررسی اطلاعات، اهداف و نیات مشخصی دارند.در رابطه با تحقیق غیر مستقیم مدیران فرایند قابل درکی را دانبال می کنند که به صورت نسبی در مورد اهداف و تلاش های مدیران بی تاثیر است.

آگیلار این عبارت را برای بررسی موثر بودن پردازش بررسی اطلاعات توسط مدیران به کار می برد . همچنین این عبارت در مورد عملکرد مدیران در کسب اطلاعات و نیز مشخص کردن اینکه آیا این بررسی فعال است یا غیر فعال .اگر مدیران بیشتر اطلاعات خود را بر پایه این اصول منسجم بدست آورند عملکرد آنها می تواند مورد پرسش قرار گیرد به عبارت دیگر اطلاعات منسجم ممکن است دید مدیران را محدود کند. به این صورت که مدیر تنها می داند که چه می خواهد اما نمی داند چه چیزی را احتیاج دارد که بداند. مدیران بیشتر گرایش دارند تا اطلاعات غیر منسجم را کسب کنند تا منسجم . اطلاعات بدست آمده از منابع بیرونی بیشتر گرایش به غیر منسجم بودن دارند و این بدان معنی است که اطلاهعات غیر منتظره و بیشتر تمایل دارند به شکل هوش استراتژیک یک رفتار شوند تا اطلاعات منسجم.

نتیجه گیری بحث هوش استراتژیک

بررسی شخصی مدیران و پشتیبانی ویژه اطلاعات مدیران ارشد نیاز به افراد متخصص برای کسب اطلاعات و پردازش آنها دارند این به دلیل آن است که الگوهای کسب اطلاعات برای مدیران به سمت پایگاه های غیر رسمی گرایش پیدا کرده است.اشمیت و آرمسترانگ و لیتل معتقدند که مدیران اغلب با کمبود وقت برای برطرف کردن نیاز های اطلاعاتی خود مواجهند و همچنان وظیفه ی در دسترس قرار دادن و اشف کردن اطلاعات ضروری برای مدیران ارشد را به عهده ی کارمندان و پرسنل آن شرکت می باشد.لانگی معتقد است فناوری به نوبه خود نمی تواند ارزشی اضافه کند بدون در نظر گرفتن نقش انسانها در درک مسائل تجارتی و مفاهیم مربوط به داده ها و اطلاعات.

همزمان با جمع آوری اطلاعات از طریق محیط بیرونی، پردازش اطلاعات پیچیده تر شده است و این نیاز به افرادی با مهارت های تحلیلی جهت کشف اطلاعات پیچیده را آشکار می سازد.فرولیک این ایدذه را گسترش داده است و معتقد است مدیران اجرایی نیاز به اطلاعات متخصصین جهت پشتیبانی از آنها را دارند. این نوع اطلاعات برای مدیران میانی که زمان زیادی از وقت خود را جهت آماده سازی گزارشات کاری برای مدیران اجرایی سپری می کنند ضروری می باشد. سیستم های اطلاعاتی نیازی به دخالت مستقیم مدیران اجرایی ندارند و این یک سوال بسیار مهمی را در مورد هوش استراتژیک مطرح می کند و آن این است که آیا هوش مصنوعی باید توسط متخصصین در این زمینه پردازش شوند و یا باید تنها توسط مدیران اجرایی پردازش شود؟


پرسشنامه هوش استراتژیک

دانلود پرسشنامه هوش استراتژیک دارای روایی و پایایی با طیف لیکرت پنج درجه و منبع شناسی معتبر

3000 تومان – خرید