فرسودگی شغلی

مقاله فرسودگی شغلی

منبع: فرسودگی شغلی نوشته فاطمه رجاور نشر الکترونیک پارس مدیر

از جمله پیامدهای کار در سازمان می‌توان به فرسودگی شغلی Burn Out اشاره کرد که جنبه منفی زندگی شغلی و سازمانی قلمداد می‌شود. فرودنبرگر فرسودگی شغلی را حالتی از خستگی و ناکامی می‌داند که ناشی از ارتباطات و روابط شغلی است که به وصول نتیجه دلخواه منجر نمی شود. در استعاره, فرسودگی شغلی به خاموش کردن شمع و یا آتش اشاره می‌کند, چنانچه آتش منبع کافی را دریافت نکند, بعد از مدتی خاموش می‌شود. و این باعث کاهش کیفیت عملکرد کارکنان شده و عاملی برای عدم مسئولیت پذیری، غیبت و تضعیف روحیه می‌تواند باشد، علاوه بر این فرسودگی با نگرانی های شخصی مثل خستگی جسمی، بی خوابی، افزایش مصرف الکل و دارو و بروز مشکلات خانوادگی رابطه دارد.

فرسودگی شغلی پیامدی از فشار شغلی دایم و مکرر است. بدین ترتیب که شخص در محیط کارش به علت عوامل درونی و بیرونی احساس فشار می‌کند و این فشار، پیوسته و چندین‌باره بوده و سرانجام به احساس فرسودگی تبدیل می‌گردد. فرسودگی شغلی به عنوان فقدان انرژی و نشاط تعریف می‌شود و شخص دچار فرسودگی شغلی احساس کسالت‌انگیزی را نسبت به انجام رفتار شغلی نشان می‌دهد.

تاریخچه فرسودگی شغلی

واژه فرسودگی شغلی در سال ۱۹۷۰ در ایالات متحده شناخته شد. این واژه در ابتدا در ارتباط با افرادی که در صنعت خدمات انسانی کار می‌کردند, به کار گرفته شد. به نظر می‌رسد که واژه فرسودگی شغلی در کتاب گرین در سال ۱۹۹۷ ابداع شد, قضیه فرسودگی شغلی, که در آن معمار بدگمان و عیب جو از حرفه خود دست کشید و به جنگل آفریقا رفت. اگرچه آثار اولیه این پدیده را به صورت افسانه و به صورت واقعی نشان دادند و علائم شناسایی شده عبارتند از خستگی شدید و عدم خوش بینی و اشتیاق به شغل. مفهوم سازی مقوله فرسودگی شغلی در مدیریت به مطالعات کریستینا ماسلاچ برمی‌گردد که مقوله های مطالعه وی در پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسلاچ قابل مطالعه است.

کریستینا ماسلاچ

کریستینا ماسلاچ

در سال ۱۹۸۰ فرسودگی شغلی به خاطر جایگاهش به عنوان واژه ای که به لحاظ اجتماعی قابل قبول می‌باشد مورد توجه قرار گرفت و با حداقل بدنام سازی مرتبط می‌باشد. پذیرش و موافقت فرسودگی شغلی به این معنی نمی باشد که افراد ناامید می‌باشند و شخصا مسئول فرسودگی شغلی هستند. در طی زمان ارزش تحقیقات فرسودگی شغلی ارتقا یافت. نظریه ای مطرح می‌باشد مبنی بر این که فرسودگی شغلی بواسطه تناقض مثبتی که در آن مطرح می‌باشد-مشغولیت شغلی-, تکمیل می‌شود بنابراین طیف کلی کارکنان را تحت پوشش خود قرار می‌دهد. به علاوه محققانی از قبیل چرنیس با تمرکز بر رابطه بین مولفه های سازمانی و فرسودگی شغلی, حوزه ای را به این تحقیقات اضافه می‌کنند. فرسودگی شغلی حوزه ای است که به طور مداوم مورد بررسی و آنالیز قرار می‌گیرد.

تعریف فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی به شیوه های متعددی تعریف می‌شود. تحقیقات اولیه در خصوص فرسودگی شغلی آن را در نتیجه کل نگری شغلی و یا پیش آموزی می‌دانند. در ابتدا از این واژه در سال ۱۹۶۰ در اشاره به تاثیرات سوء استفاده داروهای مزمن استفاده کرد. فرسودگی شغلی حالت و شرایطی از بدن و روح می‌باشد و فقدان عدل و انصاف شغلی را پی ریزی می‌کند. فرسودگی شغلی از ابعاد بالینی, روحی, روان شناختی, فیزیولوژیکی و رفتاری برخوردار می‌باشد. برخی فرسودگی شغلی را به عنوان واکنش به محرک های استرس زای میان فردی و عاطفی در شغل توصیف کردند.

ماسلاچ فرسودگی شغلی را نشانگان روانشناختی می‌دانند که در نتیجه عوامل فشار زای بین فردی و مزمن به وجود می‌آید و به صورت خستگی عاطفی، بدبینی به کار و کاهش کارایی شغلی آشکار می‌شود. فرسودگی را بسیار شبیه به مفهوم بیگانگی مارکس می‌داند. در این حالت فعالیت شغلی برای شخص امری خارجی است، یعنی جزئی از طبیعت او نیست، فرد در کار خویش ارضا نمی شود، احساس محرومیت و بدبختی می‌کند، در نتیجه شخص نیرو های روحی و جسمی خود را آزادانه توسعه نمی دهد، بلکه توان جسمی خود را از دست می‌دهد.

ابعاد فرسودگی شغلی

ابعاد فرسودگی شغلی به زعم ماسلاچ عبارتند از:

  • خستگی عاطفی
  • احساس عدم کفایت
  • مسخ شخصیت
ابعاد فرسودگی شغلی

ابعاد فرسودگی شغلی

خستگی عاطفی حالتی از لحاظ احساسی و عاطفی و ناشی از استرس انباشته شده از زندگی فردی یا کاری شما و یا ترکیبی از هر دو است. خستگی عاطفی یکی از نشانه های فرسودگی شغلی است. افراد مبتلا به خستگی عاطفی اغلب احساس می کنند که قدرت و کنترل بر آنچه در زندگی اتفاق می افتد ندارند.

احساس عدم کفایت این گونه افراد در اکثر اعمال و نگرش هایشان، احساس عدم اطمینان و درماندگی می کنند؛ خود را در مواجهه با مشکلات، ناتوان می بینند و جملاتی چون «نمی توانم این کار را انجام دهم»، «هرگز قادر به یادگیری در سطوح عالی نیستم» و «توان نیل به مراتب عالی را ندارم»، همیشه ذهن این افراد را به خود مشغول می کنند.

مسخ شخصیت تجاربی از احساس غیر واقعی بودن و جدایی از خود، یا اینکه فرد به عنوان یک ناظر خارجی افکار، احساسات، هیجانات بدن یا فعالیت‌های خود را مشاهده می‌کند.

جمع بندی بحث فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی فقدان انرژی به خاطر استفاده بیش از اندازه از انرژی عاطفی قابل دسترس می‌باشد. فرسودگی شغلی اتمام منابع شخصی می‌باشد. خطر فقدان منابع شخصی منجر به تغییرات نگرشی, خستگی عاطفی, زوال شخصیت و کاهش دستاوردهای شخصی می‌شود. به عبارت دیگر فرسودگی شغلی خستگی فیزیکی، هیجانی و روانی به دنبال قرار گرفتن طولانی مدت در موقعیت کار سخت می‌باشد.

عامل اصلی و اولیه ایجاد فرسودگی کاری مدت طولانی تحت فشارهای روانی و عصبی شدید بوده است علاوه بر عامل مذکور متغیرها و عوامل دیگری نیز در این رابطه نقش اساسی بازی می‌کنند. برای مثال برخی از شرایط کاری از قبیل اینکه فرد احساس کند تلاشهای او بی فایده است و در سازمان فردی ناکارآمد و بی تأثیر است، در ایجاد فرسوگی کاری سهم عمده و مهمی دارند. تحت چنین شرایطی ، شخص احساس ضعف و پایین بودن پیشرفت فردی می‌کند و قطعاً این احساس خود بخش عمده ای از فرسودگی کار محسوب می‌شود به همین ترتیب ، فرصتهای کم برای ارتقاء و وجود قوانین و مقررات خشک و دست و پاگیر در نظام یک سازمان در پرورش این پدیده مؤثرند.

ادبیات پژوهش فرسودگی شغلی

فصل دوم شامل ادبیات پژوهش فرسودگی شغلی به همراه عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در ۵۰ صفحه همراه با فهرست منابع فارسی و لاتین

10000 تومان – خرید