روش واسپاس

آموزش روش واسپاس WASPAS 

روش واسپاس سرواژه Weighted Aggregated Sum Product Assessment, WASPAS است. تکنیک واسپاس WASPAS توسط زاواداسکاس و همکاران (۲۰۱۶) ارائه شد. آنها در مقاله خود با عنوان ارزیابی چندشاخصه با استفاده از تکنیک WASPAS برای انتخاب محیط درونی بهینه این تکنیک را ارائه کردند. تکنیک WASPAS روش یکی از روش‌های نوین تصمیم‌گیری چند معیاره برای انتخاب بهترین گزینه است.

مشاهده اصل مقاله و تفسیر فارسی روش واسپاس

مراحل روش واسپاس

نخستین گام در این تکنیک تشکیل ماتریس تصمیم است.

تذکر: وزن معیارها نیز از قبل باید مشخص شود. برای این منظور معمولاً از تکنیک آنتروپی، AHP ، روش بهترین بدترین (BWM) و روش SWARA استفاده می‌شود.

در گام دوم باید ماتریس تصمیم بی‌مقیاس شود. اگر ماتریس تصمیم با X و هر درایه آن با  نشان داده شود ماتریس تصمیم نرمال با رابطه ۱ و ۲ بدست می‌آید. در تکنیک WASPAS نرمال سازی بروش خطی صورت می‌گیرد.

فرمول روش واسپاس

فرمول روش واسپاس

اگر شاخص‌ها از نوع مثبت باشد از رابطه ۱ استفاده می‌شود.

اگر شاخص‌ها از نوع منفی باشد از رابطه ۲ استفاده می‌شود.

در روش واسپاس WASPAS از ترکیب دو معیار برای گزینه بهینه محاسبه می‌شود:

  • مدل جمع وزن دار (WSM) 
  • مدل ضرب وزن دار (WPM)

مدل جمع وزن دار

نخستین معیار بهینگی گزینه‌ها روش جمع وزن‌دار (WSM) است. برای این کار وزن هر معیار باید در عناصر ستون خود در ماتریس نرمال ضرب شود (رابطه ۳).

مدل جمع وزن دار weighted sum model همان میانگین موزن است.

مدل جمع وزن دار و ضرب وزن دار

ماتریس تصمیم

در ماتریس تصمیم فوق وزن هر گزینه به صورت زیر محاسبه می شود:

گزینه اول = (۲۵×۰.۲) + (۲۰×۰.۱۵) + (۱۵×۰.۴) + (۳۰×۰.۲۵) = ۲۱.۵

گزینه دوم = (۱۰×۰.۲) + (۳۰×۰.۱۵) + (۲۰×۰.۴) + (۳۰×۰.۲۵) = ۲۲

گزینه سوم = (۳۰×۰.۲) + (۱۰×۰.۱۵) + (۳۰×۰.۴) + (۱۰×۰.۲۵) = ۲۲

برای محاسبه میانگین موزون در نرم افزار اکسل از تابع SUMPRODUCT استفاده کنید. برای مطالعه بیشتر فرمول نویسی و توابع اکسل را مطالعه کنید.

مدل ضرب وزن دار

دومین معیار بهینگی با روش ضرب وزن دار (WPM) بدست می‌آید (رابطه ۴).

مدل ضرب موزون دار Weighted product model یک روش مستقل است و کاربرد آن به عنوان یک روش مستقل با کاربردی که زاواداسکاس در تکنیک واسپاس معرقی کرده است متفاوت می باشد. در مدل WPM باید گزینه ها دو به دو براساس مقادیرشان و نسبت به هم تعیین اولویت شوند.

محاسبه با روش ضرب وزن دار

محاسبه با روش ضرب وزن دار

اما برای محاسبه ضرب وزن دار در روش واسپاس ابتدا تمامی درایه های ماتریس تصمیم را به توان وزن معیار مربوطه برسانید. سپس حاصل ضرب مقادیر درایه‌های هر عنصر را محاسبه کنید.

گزینه اول = (۲۵۰.۲) × (۲۰۰.۱۵) × (۱۵۰.۴) × (۳۰۰.۲۵) = ۲۰.۶

گزینه دوم = (۱۰۰.۲) × (۳۰۰.۱۵) × (۲۰۰.۴) × (۳۰۰.۲۵) = ۲۰.۵

گزینه سوم = (۳۰۰.۲) × (۱۰۰.۱۵) × (۳۰۰.۴) × (۱۰۰.۲۵) = ۱۹.۳

تعیین اولویت نهایی گزینه‌ها

ابتدا با رابطه ۳ جمع وزن‌دار هر گزینه محاسبه می‌شود. سپس با رابطه ۴ ضرب وزن دار هر گزینه محاسبه می‌شود. در انتها کافی است با رابطه ۵ دو امتیاز حاصل از جمع وزن‌دار هر گزینه و ضرب وزن‌دار ترکیب شوند. به همین سادگی وزن نهایی با روش واسپاس محاسبه خواهد شد.

گزینه اول = (۲۱.۵×۰.۵) + (۲۰.۶×۰.۵)  = ۲۱.۱

گزینه دوم = (۲۲×۰.۵) + (۲۰.۵×۰.۵) = ۲۱.۲

گزینه سوم = (۲۲×۰.۵) + (۱۹.۳×۰.۵) = ۲۰.۷

به همین سادگی وزن نهایی با روش واسپاس محاسبه خواهد شد.