الگوی کسب‌وکار

الگوی کسب‌وکار Business model طرح فراگیری است که روش دستیابی به موفقیت را برای یک شرکت به صورت فرایندی ترسیم می‌کند. در واقع فرآیندی را که شرکت باید برای دستیابی به بازار هدف خود شناسایی کند، ساده و اثربخش می‌کند. این الگو ارزش پیشنهادی را که به این بازار ارائه می‌دهد را مشخص کرده و پیشنهادی را که برای مشتریان هدف، همکاران و ذینفعان ایجاد ارزش می‌کند را ارائه می‌نماید.

یک مدل کسب‌وکار توصیفی از نقش ها و ارتباطات میان مصرف‌کنندگان، مشتریان، هم‌پیمانان و عرضه‌کنندگان یک شرکت است که جریان‌های اصلی تولیدی، اطلاعاتی، مالی و همچنین منافع اصلی شرکا را مشخص می‌کند. در الگوی کسب‌وکار نقش تمامی ذی‌نفعان سازمانی در نظر گرفته می‌شود. این انسجام نقش مهمی در موفقیت شرکت ایفا می‌کند بنابراین باید مورد عنایت قرار گیرد. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله به تشریح الگوی کسب‌وکار پرداخته شده است.

تعریف الگوی کسب‌وکار

الگوی کسب‌وکار، ابزاری مفهومی است که از مجموعه‌ای از عناصر و روابط میان آنها تشکیل شده و منطق درآمدزایی یک شرکت را بیان می‌کند. این مدل توصیفی است از ارزش ارائه شده یک سازمان به یک یا چند بخش از مشتریان، معماری سازمان و شرکای آن برای خلق، بازاریابی و انتقال ارزش، و سرمایه مربوط برای ایجاد جریان های درآمدی سودده و پایدار است.

یک مدل کسب و کار عبارت است از: معماری محصول، خدمت و جریان های اطلاعاتی که به شرح نقش آفرینان کسب و کارهای مختلف و نقش‌های آنها، منافع بالقوه برای نقشآفرینان کسب و کارهای مختلف و منابع درآمدی می‌پردازد.

آلکساندر استروالدر

الگو در معماری مفهومی است که زیربنای ایده های طراحی را تشکیل می دهد و می تواند به عنوان نمونه اولیه مورد استفاده مجدد قرار بگیرد. در ادامه مدل‌های کسب و کار با ویژگی های مشابه، ترکیبات مشابه از یک اجزای سازنده یا رفتارهای مشابه شرح داده می شوند. این شباهت ها الگوهای مدل کسب و کار نامیده می‌شوند. الگوها به درک مدل های کسب و کار یاری رسانده و در کار با مدل های کسب و کار الهام بخش خواهند بود.

الگوی کسب‌وکار ترکیب یکتایی از سه جریان حیاتی کسب و کار است. این جریان ها عبارتند از:

  • جریان ارزش برای همکاران و خریداران
  • جریان درآمدی
  • جریان لجستیکی

جریان ارزش عبارت است از: ارزش قابل ارائه برای خریداران، فروشندگان، بازارسازان و پرتال ها در اینترنت. جریان درآمدی برنامه‌ای است برای اطمینان از تولید درآمد کسب و کار. جریان لجستیکی نیز مسائل متعدد مربوط به طراحی زنجیرهتامین برای کسب وکار را مدنظر قرار می دهد.

تفاوت الگوی کسب‌وکار و طرح کسب‌وکار

گاهی طرح کسب‌وکار Business plan با الگوی کسب‌وکار Business model اشتباه گرفته می‌شود. تفاوت‌های این دو مقوله در ادامه تشریح شده است:

از نظر انجمن بازاریابی آمریکا، مدل کسب‌وکار شاهرگ و اساس یک شرکت است که ایده اولیه شرکت و نحوه اجرای آن را توصیف میکند و چگونگی کسب درآمد و سود کسب و کار را مشخص می‌کند. اما طرح کسب‌وکار مانند ساختار سازمانی و بدنه شرکت است که به توصیف جزییات ایده کسب و کار می‌پردازد. همچنین برنامه‌ریزی و استراتژی سازمان را در یک بازه زمانی مشخص ارائه می‌دهد.

روشن‌ترین تفاوت در میزان پرداختن به جزییات است. حجم یک بیزینس پلن ممکن است حتی تا ۱۰۰ صفحه افزایش یابد اما یک بیزینس مدل تنها در یک صفحه نگاشته می‌شود.

پیزینس پلن اکثرا هنگام تامین مالی شرکت و جذب سرمایه ارائه می‌شود. در حالی که بیزینس مدل عمدتا هدفش فرم دهی و پایه ریزی یک کسب و کار نوپا است.

همچنین طرح‌ها و مدل‌های کسب و کار همواره پویا هستند و همزمان با تغییر و رشد شرکت تغییر می‌کنند و شرکت را در مسیر رشد و موفقیت یاری خواهند کرد.

شاید بتوان گفت اصلی‌ترین تفاوت این دو سند، هدف آن‌هاست. هدف از تدوین طرح کسب و کار، معمولا ارائه مستنداتی به سرمایه‌گذار است. اطلاعاتی در مورد تاریخچه کسب و کار و دستاوردهای آن، و همچنین پیش‌بینی‌هایی برای آینده کسب و کار.

این در حالی‌ست که مدل کسب‌وکار، نحوه خلق، کسب و ارائه ارزش را نشان می‌دهد. در نتجیه تفاوت‌های اساسی با طرح کسب و کار دارد. این سند نیز معمولا در جلسه جذب سرمایه، به صورت شفاهی به سرمایه‌گذار ارائه می‌شود.

خلاصه و جمع‌بندی

مدل کسب‌وکار چارچوبی عالی برای توصیف، تقلیل و بازآفرینی یک شغل، یک کسب‌وکار یا یک سازمان در اختیار می گزارد. در پایه‌ای‌ترین سطح اقتصادی، مدل کسب‌وکار، منطقی است که سازمان به کمک آن خود را به لحاظ مالی سرپا نگه می دارد. این مدل شبیه به طرحی کلی برای استراتژیعمل می‌کند تا استراتژی از طریق ساختارها، فرایندها و سیستم‌های سازمانی پیاده‌سازی شود.

بنابراین الگوی کسب‌وکار مناسب می‌تواند تفاوت میان موفقیت و شکست باشد. به طور کلی این مدل شرکت را قرادر می‌سازد تا درباره خود، رقبا، یا هر شرکت دیگری به تفکر پرداخته و ویژگی‌های آن را تشریح نماید. این مدل در پیوند با طرح کسب‌وکار است و هر تغییری در طرح با تغییراتی در این مدل همراه خواهد شد.

نکته کلیدی که باید به خاطر داشته باشید این است که در شروع کارتان نیازی نیست مدل تازه‌ای ابداع کنید. استفاده از مدل‌های موجود می‌توانند شما را به موفقیت برسانند. چرا که ثمربخشی این مدل‌ها اثبات شده است. از طرفی می‌توانید در همان مدل موجود دست به ابداع بزنید تا کسب‌وکار خود را ارتقا دهید.