رهبری نوآورانه

رهبری نوآوری Innovation leadership فلسفه و الگویی است که انواع سبک‌های رهبری را برای افزایش نوآوری کارکنان باهم ادغام می‌کند. رهبر نوآور نقش کلیدی را در افزایش نوآوری سازمانی و خلاقیت سازمانی ایفا می‌کند. رهبری نوآورانه موجب می‌شود تا کارکنان به خلق ایده‌های جدید در تولید محصولات و ارائه خدمات تحریک شوند.

مدیران با در پیش گرفتن سبک نوآورانه در رهبری سازمان و کارکنان، افراد را قادر می‌سازند با ارائه ایده‌های خلاقانه مسائل و مشکلات درون سازمان را حل و فصل کنند. این امر خود قابلیتی ایجاد می‌کند که سازمان بتواند در برابر تغییرات محیطی از خوود بهترین واکنش را نشان دهد. به همین ترتیب این منجر به ایجاد نوعی تعادل میان بوروکراسی اداری و آزادی عمل می‌شود.

سبک رهبری نوآورانه باعث ارتباطات سازمانی قوی می‌شود. این روابط درونی منسجم نیز سیستم پاسخگویی خلاقانه و نوآورانه به تغییرات محیطی و ایجاد قابلیت تغییر و تطابق در سازمان را ارتقا می‌بخشد. در سایه چنین تحولاتی موفقیت سازمان در شرایط رقابتی تضمین می‌شود. نظر به اهمیت موضوع در این مقاله به تشریح رهبری نوآورانه پرداخته شده است.

ویژگی‌های رهبری نوآورانه

رهبران نوآور چه کسانی هستند؟ ویژگی های آن ها چیست و چگونه  یک سازمان را به سوی نوآوری هدایت می کنند؟ واژه نوآور، امروز به شکل گسترده ای برای توصیف اشخاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. کسب و کار نوآورانه یک امر مبتنی بر همکاری چند نفره است که از ایده آغاز می گردد. سپس با توسعه ادامه پیدا می کند و با پیاده سازی تمام می شود. این فرآیند معمولاً شامل مشارکت تعداد زیادی از افراد با تخصص های گوناگون است. بنابراین مفهوم نوآور به صورت منفرد وجود ندارد.

معمولاً، وقتی افراد از نوآورها صحبت می‌کنند، چیزی که واقعا مد نظر دارند «متفکران خلاق» است. افرادی که قادرند ایده‌های خلاقانه تولید نمایند تا آن ایده‌ها مبنایی برای نوآوری ایجاد کنند. ‌اگرچه بعضی اوقات، آنچه که از واژه نوآور مورد نظر عامه است همان چیزیست که ما هم «رهبران نوآور» می‌نامیم. رهبران نوآور، رویاپردازان خلاقی هستند که دارای ایده های بزرگند و مهم تر از آن، می‌توانند برای افراد تیم شان جهت تبدیل آن ایده ها به واقعیت ایجاد انگیزه کنند.

در رهبری نوآورانه لزوماً رهبر همان شخصی نیست که ایده زیربنایی یک پروژه  نوآورانه را خلق کرده است. معمولاً،  او یک ایده خوب را  شناسایی می کند که شاید توسط یکی از زیردستان طراحی شده باشد. سپس مسیری که تبدیل شدن آن ایده به واقعیت منجر می شود را ترسیم می نماید.‌ در واقع ویژگی نبوغ خلاقانه در یک رهبر نوآور نسبت به توانایی او برای شکل دادن یک چشم انداز حول یک ایده یا مجموعه ایده ها، حائز اهمیت کمتری است. وقتی او این چشم انداز را شکل داد، نیاز است تا هم  آن را با کارمندان، تامین کنندگان و شرکای تجاری اش به اشتراک بگذارد. همچنین شور و اشتیاق لازم برای تبدیل آن چشم انداز به واقعیت را ایجاد نماید.

خیال‌پردازی و ارتباطات

برای دست یابی به رهبری نوآورانه، مدیران نیاز به قوه تخیل قدرتمند و مهارت های ارتباطی عالی دارند.  همچنین آنها باید به  تیم خود و توانایی آن ها برای کار با یکدیگر در راستای دست یافتن به آن رویا اعتماد داشته باشد. باید دقت کرد که رهبر نوآور یک مدیر امور جزئی (micro- manager) نیست. او بر تصویر بزرگ تمرکز می کند و با متفکران خلاقی همکاری می کند که بتواند به این تصویر بیفزایند و آن را بزرگتر بنمایند.  اما بر خلاف این، یک مدیر امور جزئی، تمایل دارد تا خلاقیت را وانهد و بیش از اندازه بر جزئیات تمرکز کند که نتیجه آن چیزی جز از دست رفتن بصیرت خود و تیمش نسبت به چشم انداز بزرگتر نیست.

شاید از همه مهم تر، رهبران نوآور باید در مورد چشم اندازشان شور و اشتیاق تولید کنند. تیم تحت حمایت او هم باید قادر باشند تا آن چشم انداز را ببینند و این تمایل در آن ها پدید آید  که زمان  و منابع خود را برای تحقق آن هدف سرمایه گذاری کنند. رهبران نوآور می دانند که رهبری مبتنی بر تقاضا و دستور در زمینه تشویق خلاقیت و نوآوری، در نسبت با رهبری از طریق انگیزش و الهام بخشی بسیار کم اثر تر است.

به طور ایده آل، اعضای تیم هم مشارکت خلاقانه در پروژه خواهند داشت. در نتیجه، پروژه‌های نوآورانه تقریبا هرگز تشکیل شده از یک ایده نیستند. اگرچه ممکن است از یک ایده منفرد آغاز گردند، در نهایت آن ها نتیجه ی دوجین یا بیشتر از ایده ها هستند. ایده هایی که حول بهبود ایده اولیه شکل می گیرند، ایده های که در مورد چگونه اجرایی کردن آن داده می شوند، یا ایده هایی برای حل مشکلات توسعه مفهوم اولیه ارائه می‌شوند و غیره.

قدرت تشخیص رهبری نوآورانه

یک رهبر نوآور باید دریابد که چه زمانی پروژه اش کار نمی کند و حاضر باشد تا آن را نابود کند، علی رغم هر میزانی از  سرمایه گذاری عاطفی که در آن کرده باشد. او این مطلب را می داند که اگر پروژه به اندازه کافی ارزش تولید نکند که توسعه آن را تضمین نماید، بهتر است که انرژی، سرمایه و زمان خود را بر روی یک پروژه نوآورانه دیگر خرج کند. این کاریست که بسیاری نمی توانند با پروژه‌های دست پروده‌شان انجام دهند.

رهبری نوآورانه مخصوص مدیران عامل یا هیات مدیره سازمان نیست. آن‌ها می توانند رهبران تیم ها باشند، مدیران بخش‌ها  و دیگر اشخاصی که  افراد و پروژه‌ها را مدیریت می‌کنند. اگرچه برای این که یک رهبر تیم یک رهبر نوآور باشد، به احتمال زیاد او باید ذیل رهبری نوآورانه یک مدیرعامل فعالیت کند.

بی تردید چنین فردی باید در یک سازمان که دارای فرهنگ سازمانی نوآورانه است کار کند. به این علت که اگر آن فرهنگ نوآورانه وجود نداشه باشد، او ریسک پیدا کردن ایده‌های دیوانه وار را به جان نمی‌خرد. همچین برای او بسیار سخت خواهد بود  که برای صرف وقت بر روی پروژه نوآورانه اش به اعضای تیم انگیزه بدهد. در واقع، بدون یک فرهنگ نوآروی در سازمان، رهبر تیم نوآور به احتمال زیاد شرکت را به سوی شرکتی که بیشتر پذیرای ایده های او باشند ترک خواهد کرد. در بعضی موارد هم ممکن است که بیرون برود، شرکت خودش را تاسیس کند و تیمش را هم با خودش ببرد. ‌

خلاصه و نتیجه‌گیری

رهبران نوآور گذشته را به یاد دارند، به حال می‌نگرند و آینده را پیش‌بینی می‌کنند. آنها چشم‌انداز سازمان را برای موقعیت‌های جدید سیاسی، اجتماعی، محیط و تکنولوژیکی توسعه می‌دهد. بنابراین آنها می‌توانند مسائل حل و آینده را حل کنند و اعتقاد راسخ دارند که می‌توانند آینده را بسازند. رهبران با در پیش گرفتن این سبک رهبری، ایده‌های بزرگ را کشف کرده و بکار می‌گیرند. آنها خلاقیت و نوآوری را به دیگران واگذار نمی‌کنند. بلکه خود منجر به آن می‌شوند. آنها فرهنگ تفکر انتقادی و تفکر استراتژیک و خلاق را در سازمان پرورش می‌دهند. منابع انسانی به عنون بزرگترین سرمایه سازمانی جهت بالندگی و اخذ شایستگی به رهبرانی آگاه نیاز دارد. رهبری نوآورانه تاثیر مثبتی بر ایجاد استراتژی مناسب و ارتقای شفافیت سازمانی دارد.

در پایان باید اشاره کرد رهبران نوآور افرادی هستند که تخصص هایی مرتبط با پروژه های نوآورانه شان دارند. روشن است که اگر حسابداران  یا متخصصان امور مالی در راس یک شرکت خودرو قرار بگیرند، به ندرت به رهبران نوآور تبدیل می‌شوند. آن‌ها امور مالی پشت محصولاتی که شرکت تولید می‌کنند را در می یابند اما از خود محصول  درک مناسبی ندارند. در حالی که وقتی مهندسان یا طراحان خودرو،  عهده دار اداره یک شرکت خودرویی باشند، دانش و تجربه لازم برای تبدیل شدن به رهبران نوآور را در اختیار دارند. هر چند چنین امری تضمین نمی‌کند که آن ها به رهبران نوآور تبدیل شوند. بلکه داشتن چشم انداز و انگیزه دادن هم بسیار حیاتی هستند. البته این امر دو طرفه ایست. بخشی از موفقیت در عرصه رهبری نوآورانه به تخصص برمی‌گردد و بخش زیادی نیز به ویژگی‌های افراد به عنوان رهبران سازمانی مربوط است.