پیشینه پژوهش

پیشینه پژوهش (ادبیات و مبانی نظری پژوهش)

منبع: پیشینه پژوهش نوشته زهره سرمد کتاب روش های تحقیق در علوم رفتاری

پیشینه تحقیق معمولا نقدی از دانش موجود درباره موضوع پژوهش است. اگر درست صورت پذیرد، به بیان مسئله کمک می کند و یافته های تحقیق را به پزوهش های قبلی متصل می سازد. بررسی پیشینه در هر تحقیق علمی چه در قالب مقاله مروری و چه در قالب مقاله علمی-پژوهشی الزامی است. از جمله فواید خواندن و مطالعه، راه های کسب مطالب از مراجع مختلف(اینترنت،کتاب،مقاله و …)،مسائل و مشکلات برای مطالعه، یادگیری موثر مهارت ها برای رسیدن به هدف و خیلی از مطالب دیگر که دوستان به آنها اشاره نمودند. بررسی پیشینه تحقیق مبحث بسیار جالب و پر کاربردی است که اگر کمی بیشتر روی آن وقت بگذاریم روی روش تحقیقمان اثرات مثبتی خواهد داشت.

ادبیات و مبانی نظری پژوهش در فصل دوم پایان نامه مدیریت مطرح می‌شود. در پروپوزال مدیریت نیز بعد از بیان مساله و اهمیت و ضرورت تحقیق به مبانی نظری و پیشینه پژوهش پرداخته می‌شود. ادبیات تحقیق لازمه انجام هر مطالعه‌ای است زیرا هم به درک بیشتر پدیده مورد مطالعه کمک می‌کند و هم مانع از انجام دوباره کاری می‌شود. در تحقیق کتابخانه ای ابزار اصلی گردآوری داده‌ها مطالعه پیشینه پژوهش است. در مطالعات کیفی مانند انواع روش‌های فرامطالعه شامل روش فراترکیب و روش فراتحلیل از مطالعه ادبیات و مبانی نظری پژوهش استفاده می‌شود. برای نگارش پیشینه پژوهش بهتر است از روش مرور سیستماتیک استفاده شود.

هدف‌های بررسی پیشینه تحقیق

۱- تعریف و تحدید مسئله (پژوهشگر با بررسی پیشینه تحقیق ، ابتدا با تحقیقات عمده موضوع مورد مطالعه آشنا می شود و با توجه به موضوعاتی که نسبت به آنها علم پیدا کرد ، موضوعات فرعی آن را مشخص می کند و مسئله تحقیق را تحدید می کند و مرزبندی)

۲- قرار دادن یافته های تحقیق در چارچوب تحقیقات قبلی: پژوهشگر برای  افزودن  به دانش موجود در هر زمینه ای باید رابطه تحقیق خود را با دانش موجود پیدا کند .پژوهشگر بیان می کند که تحقیقات قبلی چه سهمی در روشن شدن مسئله مورد بررسی دارند و تحقیق کنونی چه نقشی  در گسترش دانش درباره مسئله مورد بررسی خواهد داشت .

۳- اجتناب از دوباره کاری: بررسی کامل پیشینه پژوهشگر را قادر می سازد که از تکراری های ناخواسته خودداری کند.

۴- انتخاب روش ها و ابزار اندازه گیری دقیق تر:با بررسی پیشینه تحقیق می توان از روش های مورد استفاده در تحقیقات قبلی از جمله ابزار اندازه گیری ، روش نمونه گیری و … ، آگاه شد و به نقاط قوت و ضعف آنها پی برد.

منابع اطلاعاتی برای بررسی پیشینه تحقیق

منابع اطلاعاتی تحقیق به دو دسته تقسیم میشوند :منابع دست اول و منابع دست دوم.

منابع دست اول : مطالعات ،نوشته های اولیه یک نظریه پرداز ،پژوهشگر یا شاهد زنده در یک واقعه است.(این منابع حاوی تمام گزارش تحقیق ،نظریه یا بیانات یک ناظر استو به این دلیل مفصل و بعضی موارد خیلی فنی است.

منابع دست دوم نهاده ادبیات نظری و تجربی قبلی است.منبع اطلاعاتی دست دوم یک دید کلی درباره مطلب فراهم می آورد.

فرایند بررسی پیشینه تحقیق

به منظور بررسی تحقیقات قبلی و تدوین پیشینه تحقیق باید منابع اطلاعاتی مرتبط با موضوع تحقیق جایابی و مورد تحلیل قرار گیرد و به همین منظور پژوهشگر باید مراحل زیر را طی کند :

مشخص کردن واژگان کلیدی ،جستجوی منابع اطلاعاتی ،یافتن عنوان مقاله های مرتبط با موضوع تحقیق ،جایابی نسخه هایی از مقاله های مورد نیاز ، گزینش مقاله مرتبط ،طبقه بندی مقاله ها ، تهیه چکیده، تهیه کتاب شناسی،نقد مقاله ها و گزارش ها ، تدوین چهارچوب نظری و یا تجربی تحقیق.

تنظیم گزارش پیشینه تحقیق

هر منبع پس از مطالعه ،چکیده سازی و رده بندی می شود .مرتبط ترین و به هنگام ترین منیع باید اول مطالعه شود .از این مطالعه پزوهشگر می تواند فهم قابل قبولی از مسئله پیدا کند و نسبت به رده بندی منابع تصمیم بگیرد.چکیده سازی یک گزارش یا مقاله ، که معمولا روی یک کارت یا برگه ۸*۱۲ سانتی متری نوشته می شود دارای مراحل زیر است :

۱-نخست چکیده یا خلاصه مقاله یا گزارش مطالعه می شود تا لزوم مطالعه مقاله یا گزارش به صورت کامل روشن شود .

۲-اگر منبع به اندازه کافی با مسئله مربوط باشد به نکات اصلی توجه بیشتر می شود و بخش های مربوط برای مطالعه دقیق تر و چکیده سازی انتخاب می شود .

۳-مشخصات کتاب شناسی (فهرست منابع) به سبکی که مورد نظر پژوهشگر است ضبط می شود .اگر سبک خاصی مورد نظر نباشد از سبک متداول روان شناسان امریکایی APA پیروی می شود .

ترتیب ارائه مطالب عبارت است از :

  • چکیده
  • بیان مسئله
  • اهمیت و بررسی پیشینه
  • سؤال یا فرضیه‌های پژوهش
  • نتایج،خلاصه یا بحث با نتیجه گیری ضمنی

نتیجه‌گیری

بررسی پیشینه ،یک توالی نقل قول نیست، بلکه تلفیق مطالب بررسی شده و تفسیر پژوهشگر از دانش موجود درباره مسئله است. گزارش بررسی پیشینه به بخش های زیر تقسیم می شود : مقدمه ،نقد تحقیقات قبلی ،خلاصه. در مقدمه هدف یا وسعت بررسی بیان می شود .هدف ممکن است یک بررسی مقدماتی برای بیان یک مسئله یا ارائه یک طرح تحقیق یا یک بررسی کامل به منظور تحلیل و نقد دانش مبتنی بر تحقیق مربوط به یک موضوع باشد.اساس بررسی نقد پیشینه است.پزوهشگر باید بررسی را طوری تنظیم نماید که به طور منطقی انتخاب و اهمیت مسئله را توجیه نماید .خلاصه کردن مقالات تحقیق یک بررسی آگاه کننده نیست.تحقیات باید بر حسب سهمی که به افزایش دانش درباره موضوع دارد،ازجمله نقد طرح ها و روش های به کار رفته برای به دست آوردن آن دانش ، رده بندی ،مقایسه و مقابله شوند.